Sperm Rekabeti
Sperm Competition
Tanım
Birden fazla erkekle çiftleşen dişilerin yumurtalarını döllemek amacıyla, farklı erkeklere ait spermatozoa hücreleri arasında gerçekleşen evrimsel ve fizyolojik yarış.
Örnek Vaka / Uygulama
Brezilya'da yaşayan muriqui maymunlarında, erkeklerin çiftleşme sonrası dişinin vajinasını tıkayan özel sperm tıkAçları ürettiği gözlemlenmiştir. Ancak hem dişi bireyler hem de rakip erkekler bu tıkAçları uzaklaştırarak kendi sperm hücrelerinin yumurtaya ulaşma şansını artırmak üzere karşı stratejiler uygular.
Derin Analiz
Evrimsel biyoloji ve davranışsal ekoloji bağlamında sperm rekabeti, eş seçiminin çiftleşme sonrası aşamasını inceler. Dişinin birden fazla erkekle çiftleştiği (poliandri) durumlarda, hangi erkeğin genetik materyalinin yavruda temsil edileceğini belirleyen post-kopulatuar bir seçilim mekanizmasıdır. Erkek organizmalar bu rekabeti kazanmak için ejakülat hacmini artırma, seminal tıkAçlar (ejaculatory plugs) üretme, dişi eşi koruma (mate guarding) veya önceki erkeklerin sperm hücrelerini uzaklaştırma gibi morfolojik, biyokimyasal ve davranışsal stratejiler geliştirmiştir. Dişiler ise bu süreçte 'kriptik dişi tercihi' (cryptic female choice) mekanizmalarıyla hangi erkeğin spermine öncelik tanınacağını biyokimyasal düzeyde yönlendirebilir.
Etimoloji
İngilizce 'sperm' (Yunanca 'sperma' [tohum]) ve 'competition' (Latincia 'competere' [birlikte çabalamak, yarışmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Cinsel seçilim (sexual selection) ile sıklıkla karıştırılır; cinsel seçilim eş bulma ve çiftleşme hakkı elde etme sürecini kapsarken, sperm rekabeti doğrudan çiftleşme gerçekleştikten sonra hücre düzeyinde cereyan eden alt bir süreçtir.
Keşfetmeye Devam Edin
Cinsel Seçilim
Cinsel Seçilim
Sexual Selection
Bireylerin çiftleşme başarısını artırarak genetik materyallerini sonraki nesillere aktarmasını sağlayan anatomik ve davranışsal özelliklerin evrimsel mekanizması.
İncele