Art Zamanlı Dilbilim
Diachronic Linguistics
Tanım
Dillerin ve dilsel yapıların tarihsel süreç içerisindeki evrimini ve değişimini inceleyen dilbilim alt dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Türkçedeki 'kök' sözcüğünün Orhun Yazıtları'ndaki fonetik ve semantik kullanımının, Osmanlı Türkçesindeki ve günümüz Türkiye Türkçesindeki dönüşümünün evreler halinde incelenmesi art zamanlı bir çalışmadır.
Derin Analiz
Tarihsel dilbilim ile eş anlamlı olarak kullanılan art zamanlı yaklaşım, fonetik, morfolojik, sözdizimsel ve anlamsal yapıların zaman içinde geçirdiği başkalaşımları diyakronik eksende inceler. Ferdinand de Saussure'ün dilbilim kuramında temellendirdiği bu yaklaşım, dilin durağan bir sistem olmadığını, aksine nesiller boyu süregelen dinamik bir adaptasyon süreci barındırdığını savunur. Karşılaştırmalı filoloji yöntemleriyle akraba dillerin ortak atadan türeyiş yolları haritalandırılır.
Etimoloji
Yunanca 'dia-' (boyunca, üzerinden) + 'chronos' (zaman) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; tarihsel süreç içindeki değişimi ifade eder.
Karıştırmayın
Eş zamanlı dilbilim (synchronic linguistics) ile karıştırılır; eş zamanlı yaklaşım dilin tarihsel gelişimini göz ardı ederek belirli bir kesitteki anlık durumunu inceler.