Tarihsel Dilbilim (Historical Linguistics) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Dillerin zaman içerisindeki evrimini, yapısal değişim süreçlerini ve birbirleriyle olan soy bağı ilişkilerini inceleyen dilbilim alt dalıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Hint-Avrupa dil ailesine mensup dillerin incelenmesi sırasında, Sanskritçe 'bhrātar', Latince 'frāter' ve İngilizce 'brother' kelimelerinin kökensel ses dönüşümlerinin (Grimm Yasası gibi fonetik yasalarla) haritalandırılması.

Derin Analiz

Tarihsel dilbilim, dillerin eşzamanlı (senkronik) incelenmesinin aksine, artzamanlı (diyakronik) bir perspektif benimser. Fonetik, morfolojik, sözdizimsel ve anlamsal değişimleri incelemek için karşılaştırmalı yöntemi kullanır. Akraba dillerin ortak bir ata dilden (protodilden) nasıl türediğini saptamak amacıyla ses denkliklerini (sound laws) analiz eder. Bu süreç, insan bilişinin ve göç yollarının tarihlendirilmesinde antropoloji ve nörodilbilim ile ortak bir paydada buluşur.

Etimoloji

Fransızca 'linguistique' [dilbilim] (Latince 'lingua' [dil] kökünden) ve Yunanca 'historia' [araştırma, tanıklık etme, öykü] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Karşılaştırmalı dilbilim ile sıklıkla karıştırılır; ancak karşılaştırmalı dilbilim diller arasındaki akrabalık bağlarını kurmak için bir araçken, tarihsel dilbilim bu değişimin tüm mekanizmalarını ve süreçlerini kapsayan daha geniş bir üst disiplindir.