Bilişsel Psikoloji

Sinyal tespit kuramında, yanıt dağılımlarına katı varsayımlar dayandırmayan, parametrik olmayan bir uyarıcıyı doğru tanıma veya hatırlama duyarlılık ölçüsüdür.

Tek renkli (monokromatik) bir ışığa beyaz ışık eklendiğinde, rengin tonunda (hue) algısal bir kayma meydana gelmesini tanımlayan psikofiziksel olgudur.

İki farklı uyarıcının ardından sunulan üçüncü bir uyarıcının öncekilerden hangisiyle eşleştiğini belirlemeye dayanan psikofiziksel test yöntemi.

Bir duyusal uyaranın başlangıcından itibaren, uyarılan duyu organının tamamen adapte olarak uyarana yanıt vermeyi durdurduğu ana kadar geçen süre.

Bilgiyi yeni durumlara uygulama, problem çözme ve çevreden öğrenerek etkili bir şekilde etkileşim kurma yeteneği.

Görsel algı, motor çıktı ve dilbilgisel yapı süreçlerinin entegrasyonunu açıklamak amacıyla bilişsel psikolojide kullanılan çok bileşenli bir modeldir.

Dilbilimde, birden fazla biçimbirimin (morfemin) kök yapısı değişmeksizin, yan yana gelerek yeni kelimeler oluşturması sürecidir.

Belirli metafizik iddiaların veya önermelerin doğruluğunun ya da yanlışlığının bilinemeyeceğini savunan felsefi ve epistemolojik bir şüphecilik konumudur.

Bir probleme veya karmaşık bir meseleye ani kavrayış anında tipik olarak ortaya çıkan duygusal tepki.

Öğrenme ve klasik koşullanma süreçlerinde, belirli uyarıcıların veya davranışların birbiriyle doğal ve evrimsel olarak 'ait' (uyumlu) görünmesi durumunda daha hızlı ve kalıcı bir bağ kurmasını açıklayan ilke.

Gestalt psikolojisinde, algısal bir alanın parçaları arasındaki etkileşim veya karşılıklı etkiyi ifade eder; bu süreç sonucunda parçalar birbiriyle bütünleşmiş ve ait görünür.

Disiplinli çalışmalarda hızlı öğrenme becerisi dahil olmak üzere, skolastik bir zihinsel eylemi gerçekleştirme yetkinliği veya kapasitesi.

Öğrenme ortamlarında ve akademik başarıda belirleyici rol oynayan analiz, değerlendirme, yargılama ve kavram tanıma gibi bilişsel yetenekler bütünü.

Aritmetik problemlerin çözümü veya sözel analojilerin kurulması gibi akademik beceri ve bilgilerin aktif kullanımını gerektiren bilişsel görev.

Bilişsel gelişimde mevcut şemaların yeni bilgileri kapsayacak şekilde dönüştürülmesi, gözün odaklanma mekanizması veya kişilerarası müzakerelerde uzlaşma amacıyla taleplerin düzenlenmesi.

Ton ve doygunluk barındırmayan; siyah, beyaz veya gri tonlarından oluşan görsel nitelik.

Siyah, gri ve beyaz tonlarındaki renksiz (akromatik) gölgeleri, tam renk spektrumunun (kromatik) tonlarıyla birleştiren görsel değerler sürekliliği.

Bir bireyin konuşmasında coğrafi bölge veya sosyal sınıf ile ilişkili fonetik özellikler bütünü ve kelime hecelerine konulan vurgu.

Bir fail tarafından gerçekleştirilen ve bir nesne veya hasta üzerinde etki yaratan fiziksel hareketleri bildiren dilbilimsel eylemdir.

Sürekli ya da aralıklı olarak bir eylem gerçekleştiren, bir süreç veya nesne üzerinde etki ya da güç icra eden dinamik durum.

İstenmeyen dış sesleri, aynı genlikte ancak zıt fazda (180 derece faz farkıyla) akustik dalgalar üreterek yok eden elektronik ses yalıtım teknolojisi.

Bir davranışın zihinsel olarak prova edilmesinin veya hayal edilmesinin aksine, fiilen gerçekleştirilmesi veya bir fikrin eyleme dökülmesi.

Bilgiyi kısa süreli bellekte tutmak veya uzun süreli belleğe kodlamak amacıyla, içeriğin zihinsel olarak yinelendiği veya yapılandırılarak işlendiği bilinçli bir bilişsel süreçtir.

Bellek birimlerinin işleme sürecini kontrol etmek üzere zayıftan güçlüye doğru değişen bir Uyarılmışlık derecesine ulaşması veya bir organ ya da sistemin eylem için hazırlanması süreci.

Bellekte depolanan kavramların aktivasyon düzeyleri ile elaborasyon (detaylandırma ve işleme) derecelerine göre çeşitlilik gösterdiğini savunan ikili-süreç bellek teorisidir.

Sovyet psikolojisinde köklenen, insan zihnini ve davranışını soyut bilişsel süreçler yerine kültürel olarak aracılanmış toplumsal 'aktivite' birimi üzerinden inceleyen eklektik kuramsal yaklaşım.

Çalışma belleği modelinin belirli versiyonlarında, yalnızca konuşma benzeri uyarıcıların fonolojik depoya erişmesine izin veren işlevsel bir bileşendir.

İnsan konuşma seslerinin fiziksel özelliklerini, dalga formlarını ve işitsel algı mekanizmalarını inceleyen fonetik alt dalıdır.

Fonolojide, bir konuşma sesinin kimliğini belirleyen dalga frekansı, ses başlangıç zamanı ve yoğunluk gibi fiziksel özelliklerin bütünü.

Fiziksel bir mekanın ses dalgalarını yayma, yansıtma ve sönümleme özelliklerinin tamamıdır.

Genel zeka veya bilgi işleme hızı gibi, çok çeşitli durumlarda ve görevlerde performansı etkileyen bilişsel kapasite.

Satranç, beyzbol veya müzik gibi belirli bir konu veya disipline ait dar kapsamlı, uzmanlaşmış bilgi birikimi.

Matematik veya fen bilimleri gibi spesifik bir içerik alanına ait ön bilgi gerektirmeksizin çözülebilen problem türüdür.

Farklı boyutlardaki nesne tasvirlerinin ardışık ve hızlı bir şekilde sunulmasıyla, nesnenin gerçekte boyut değiştirmemesine rağmen genişliyor veya daralıyor gibi algılanması biçimindeki görünür hareket türü.

Bir dilin temel konuşma seslerini (fonemleri) yazılı olarak temsil etmek için kullanılan, genellikle sabit bir sırada listelenen harf veya işaretler kümesidir.

Algılayıcıların, bir uyarıcıdan elde edilen ham duyusal bilgiyi geçmiş deneyimler, beklentiler ve bağlamsal ipuçlarıyla bilinçsizce birleştirerek bir algı inşa ettiğini öne süren teorik yaklaşım.

Duyusal girdilerdeki sürekli değişime rağmen, çevredeki nesne ve uyarıcıların boyut, şekil, renk gibi özelliklerinin zihinsel olarak aynı algılanmaya devam etmesi.

Yeni bir algının veya fikrin anlaşılabilmesi için zihnin süzgecinden geçip bütünleştiği, daha önceden edinilmiş tüm bilgi ve deneyimlerin toplam kümesidir.

Öğrenmeyi, hafızada kalıcılığı veya davranışsal otomasyonu sağlamak amacıyla fiziksel ya da zihinsel bir tepkinin metodik ve tekrarlı bir şekilde icra edilmesidir.

Alkolün, bireyin algı ve bilişsel kapasitesini daraltarak yalnızca o an en belirgin olan çevresel ipuçlarına odaklanmasını, daha uzak veya soyut sonuçları ise göz ardı etmesini tetikleyen durum.

Katılımcıların sıradan bir nesne (örneğin bir gazete kağıdı) için bilinen işlevleri dışında olabildiğince çok sayıda yaratıcı kullanım alanı üretmesini gerektiren bir ıraksak düşünce testidir.

Katılımcıların bir hedefe ulaşmak veya ödül almak için giderek karmaşıklaşan bir etkinlik dizisini takip etmesini gerektiren düşünce, dil ve problem çözme araştırma tekniği.

Konuşulan sözcüklerin metin olarak ekranda gösterilmesi; işitme kaybı olan bireylerin sözel sunumları ve diyalogları takip edebilmesini sağlayan erişilebilirlik teknolojisi.

Bireyin davranışlarını motive eden, yönlendiren ve belirli bir sonuca odaklayan sembolik ya da içsel hedef temsili.

Derinlik algısı ipuçlarını manipüle ederek nesnelerin boyutlarının olduğundan farklı algılanmasına yol açan trapezoid biçimli özel bir gözlem odasıdır.

Bilişsel veya istatistiksel bir uyaranın, bağlamsal faktörler nedeniyle ilk etkisinin veya öngörülen boyutunun katlanarak artması durumu.

Renkleri ayrıştırılmış ve yatay düzlemde hafifçe kaydırılmış iki özdeş görüntünün üst üste bindirilmesiyle oluşturulan ve özel renk filtreli gözlükler aracılığıyla üç boyutlu algılanan tekli resim.

Nesneler üzerindeki ışık ve gölge alanlarını tersine çevirerek derinlik algısını manipüle eden optik bir aygıttır.

Harfleri karıştırılmış bir sözcüğün orijinal hâlini bulmaya dayanan bulmaca türü ve bilişsel psikoloji test materyali.

Robert Sternberg'ün üçlü zeka kuramında yer alan; soyut düşünme, problem çözme, analiz etme, kıyaslama, değerlendirme ve eleştirel yargılama becerilerini kapsayan bilişsel yetenekler bütünü.

Herhangi bir karmaşık bütünün, inceleme ve anlama amacıyla daha küçük bileşenlerine ayrılması süreci.

Bilginin, kesikli (diskret) rakamlar yerine voltaj gibi sürekli değişen fiziksel nicelikler aracılığıyla temsil edilmesi durumu.

İki veya daha fazla varlık, olay ya da kavram arasındaki belirli sınırlı benzerliklerden hareket edilerek, birindeki diğer özelliklerin de diğersinde bulunabileceğine dair yapılan bilişsel çıkarım ve akıl yürütme süreci.

Doğal olguların ve cansız nesnelerin canlı olduğuna ya da niyet, arzu ve duygu gibi canlı benzeri özellikler taşıdığına dair inanç.

Bireyin, belirsiz veya yabancı bilgileri kavramak amacıyla bu materyalleri daha tanıdık kavramlara dönüştürmek için gösterdiği sürekli ve aktif bilişsel gayret.

Bir nesneyi, olayı veya herhangi bir iletişimin anlamını zihinsel olarak kavrama eylemi ya da bu yetiye sahip olma durumudur.

Bir kelimenin veya kavramın anlamının, o kelimeyle ilişkili spesifik duyusal deneyimler ve bunlara eşlik eden zihinsel imgeler bütününe dayandığını savunan erken dönem psikolojik teoridir.

Katılımcının iki nesne veya kavram arasındaki ilişkiyi kavrama ve bu bağı farklı bir duruma uyarlama becerisini ölçen bilişsel değerlendirme aracıdır.

Biçimsel mantık veya ardışık akıl yürütme yerine, aşina olunandan bilinmeyene doğru yapılan çıkarımlarla karakterize edilen bilişsel süreç.

Boşluklu ve opak ön disk ile arkasındaki deforme görseli zıt yönlerde döndürerek insan zihninde normal bir görüntü oluşturan tarihi optik cihaz.

Dar bir yarıktan zaman içinde geçen bir nesnenin parçalı görsel uyaranlarının, retinada aynı bölge üzerindeki zamansal entegrasyonu sayesinde bütünsel bir form olarak algılanması süreci.

Dilin yapısal özellikleri ile o dili konuşan toplumun kültürel pratikleri, sosyal yapıları ve dünya görüşü arasındaki dinamik bağları inceleyen dilbilim alt dalıdır.

İnsan dışı varlıklara, nesnelere, doğaüstü güçlere veya hayvanlara insani özellikler, duygular ve zihinsel süreçler atfetme eğilimidir.

Metrekare başına birnit'in 1/π'sine (pi) eşit olan, parlaklık veya lüminans ölçümü için kullanılan CGS sistemine ait fotometrik birimdir.

Deneysel düzenlerde dikkat dağıtıcı veya ayırt edici olmayan uyarıcı öğe ya da bilişsel sistemlerde bilginin geçici olarak tutulduğu bellek katmanı.

Öğrenme seanslarının araya uzun dinlenme aralıkları veya farklı etkinlikler sokularak zamana yayılması stratejisidir.

Öğrenme veya çalışma oturumlarının aralarına zaman aralıkları konularak bölüştürülmesinin, bilgiyi tek seferde yoğun olarak ezberlemeye kıyasla uzun süreli bellekte kalıcılığı ve geri çağrılmayı belirgin şekilde artırdığını gösteren bilişsel olgu.

Öncül bir koşulun gerçekleşmesini takiben ortaya çıkan olay, durum veya mantıksal önermenin ikinci bileşeni.

Bir sonucu mantıksal olarak desteklemek ve doğrulamak amacıyla sunulan, öncüller ve bu öncüllerden türetilen sonuç zincirinden oluşan önermeler dizisi.

İkna edici bir mesajın, savunulan görüşün benimsenmesinden doğacak olumlu sonuçları mı yoksa bu görüşün reddedilmesinden kaynaklanacak olumsuz sonuçları mı vurguladığının belirlenme derecesidir.

İkna edici bir mesajın içinde yer alan toplam argüman veya kanıt sayısı.

Antik Yunan filozofu Aristoteles'in felsefi geleneğine, biçimsel mantık sistemine veya tümevarımsal ampirisizm anlayışına dayanan yaklaşım.

Teğeti sabit bir açıyla korunan bir eğri tarafından oluşturulan basit sarmal form.

İletişim kuranın kendi doğal kaynakları dışındaki araç, yöntem veya dışsal kaynaklarla desteklenen, kolaylaştırılan ya da genişletilen iletişim biçimi.

Bellek testlerindeki akıldan tekrar (subvokal prova) sürecini, katılımcıya tutma süresi boyunca sesli sayma veya kelime söyleme gibi çeldirici bir sözel görev vererek bloke etme yöntemi.

Gezegenlerin ve yıldızların konumlarının insan karakterini ve geleceği biçimlendirdiği iddiasına dayanan, ampirik temeli bulunmayan bir sözdebilim.

Duyusal reseptörlerden gelen ham verilerin, üst düzey bilişsel süreçleri tetiklemesi ve yönlendirmesiyle gerçekleşen veri odaklı bilgi işleme biçimi.

Bir duyumun duyuşsal netliği ya da bireyde dikkat uyandırma ve odaklanma sağlama gücü.

Benzer frekansa sahip iki ses dalgasının üst üste binmesiyle ortaya çıkan periyodik gürültsü veya ses yüksekliği dalgalanması.

Bireyin mantıksal muhakemesinin, içinde bulunduğu durumun genel tonu ya da problemin sunuluş biçimi tarafından mantık dışı bir şekilde etkilenme eğilimi.

Nesnelerin havadaki partiküller nedeniyle netlik kaybederek, renk doygunluğu azalarak ve maviye kayarak daha uzakta algılanmasını sağlayan görsel derinlik ipucu.

Psikolojik olguların, duyumlar veya koşullu tepkiler gibi en temel yapı taşlarına ayrılarak ve bu birimlerin bir araya gelerek karmaşık zihinsel süreçleri nasıl oluşturduğunu inceleyerek anlaşılabileceğini savunan epistemolojik ve metodolojik yaklaşım.

Belli bir görevin doğasından ya da verilen yönergelerden kaynaklanan, belirli zihinsel operasyonlara yönelik bilişsel bir eğilim veya yönelimlilik.

19. yüzyılın sonlarında Viyana ve Graz üniversitelerinde gelişen, zihinsel süreçlerin bütünsel ve organize algılar ürettiğini savunan ve Gestalt psikolojisine öncülük eden teorik yaklaşım.

Deney sahibinin veya katılımcının, bir uyaranı hedef uyaranla eşleşene veya algılanabilir eşiğe ulaşana kadar sürekli olarak manuel biçimde değiştirdiği psikofiziksel ölçüm prosedürü.

Organizmanın, cezalandırıcı veya itici bir uyarıcının gelişini önceden haber veren bir uyarıcıya tepki vererek olumsuz durumu engellediği klasik ve edimsel koşullanma süreci.

Organizmanın veya bir algoritmanın, belirli uyarıcılar arasındaki ince farkları algılayarak farklı uyarıcılara farklı tepkiler vermesini sağlayan temel öğrenme süreci.

Ayrım öğrenme sürecini takiben, belirli bir ödülü elde etmek amacıyla farklı uyaranlar arasından belirli bir uyarana yönelik gösterilen seçici tepki.

Bireylerin olağandışı, tuhaf veya bağlamından ayrışan bilgileri, sıradan bilgilere kıyasla anlamlı ölçüde daha iyi hatırlama eğilimi.

Uyarıcı kontrolü altında olan, yani belirli bir ayırt edici uyarıcının varlığında ortaya çıkma olasılığı yokluğuna kıyasla çok daha yüksek olan koşullu edimsel davranış.

Uyarıcıların ayrıştırılmasını içeren bir deneyde, belirli bir ortalama değer etrafındaki tepkilerin istatistiksel dağılımıdır.

Bireyin birbirine benzer birden fazla uyarıcı arasından belirli bir hedefe veya pekiştirece götüreni seçmeyi deneyim yoluyla öğrendiği koşullama süreci.

Bir bireyin, sunulan birden fazla uyaran arasından belirli bir hedef uyaranı seçip ayırt ederek buna uygun motor tepkiyi verene kadar geçen bilişsel işlem süresi.

Bir dizi nitelikten herhangi birine veya birkaçına sahip olma temelinde tanımlanan kategorik yapı.

Gestalt psikolojisinde, bir bütünün parçası olan ögenin, parça-bütün ilişkisi nedeniyle kazandığı ikincil ve bağlamsal nitelik.

Dilbilimde cümle içi unsurları ya da bağımsız cümleleri birbirine bağlayan işlevsel sözcük sınıfı.

Belirli bir olgunun, uyarıcının veya ifadenin meydana geldiği, anlamını ve işlevini doğrudan şekillendiren çevresel, durumsal ve bilişsel koşulların bütünü.

Bir okuyucunun, doğrudan tanımadığı veya aşina olmadığı bir kelimenin anlamını hemen yakınındaki cümle ya da paragraf yapısından yola çıkarak çözmesini sağlayan metinsel ipuçları.

Bilginin veya becerinin, edinildiği fiziksel, fizyolojik veya çevresel koşullarla sıkı bir şekilde kodlanması ve yalnızca aynı bağlam tekrar sağlandığında en yüksek düzeyde hatırlanması durumu.

Bir beceri veya stratejinin, onun uygulanacağı özgül çevresel koşullardan bağımsız olarak edinilmesi süreci.

Anıların geri çağrılmasını kolaylaştırmak amacıyla, olayın gerçekleştiği orijinal çevresel ve zihinsel koşulların zihinde yeniden canlandırılması yöntemi.

Sternberg'in üçlü zeka kuramının bir parçası olup, bireylerin çevrelerine uyum sağlama, çevrelerini şekillendirme ve çevre seçme becerilerinin zekayı belirlediğini savunan alt teoridir.

Antrenman veya öğrenme sürecinde bağlamın değiştirilmesi ya da farklı görevlerin birbirine karıştırılması yoluyla edinimin başlangıçta yavaşlatılması, ancak kalıcılığın ve transfer yeteneğinin belirgin şekilde artırılması olgusu.

Bir organizmanın maruz kaldığı uyarıcılar ile bu maruz kalma eyleminin gerçekleştiği çevresel ya da durumsal koşullar arasında kurulan öğrenilmiş bağlantıdır.

Yeni bir olayı veya veriyi, bireyin sahip olduğu önceden var olan zihinsel şemalar ve çerçeveler aracılığıyla yorumlama ve anlamlandırma süreci.

Öğrenme ve bilginin, fikirler ile uyarıcı-tepki temsilleri arasında kurulan bağlar (asosyasyonlar) yoluyla türediğini savunan psikolojik yaklaşım.

Öğrenme sürecini, zihinsel imgelerin veya yaşantıların birbiriyle ilişkilendirilmesi, edinilmesi veya değiştirilmesi olarak açıklayan kuramcı.

Yazılı bir argüman veya sözlü diyalog gibi, dilin nispeten uzun ve kendi içinde bütünleşik birimlerini ifade eden iletişimsel yapı.

Yalnız başına bağımsız bir sözcük olarak yapı oluşturamayan, anlamlı olabilmesi için mutlaka diğer biçimbirimlere eklenmesi gereken en küçük dilsel birim.

Yeni ve kalıcı bilgilerin, uyarıcılar, tepkiler veya zihinsel temsiller arasında kurulan bağlar yoluyla edinilme sürecidir.

Uçlarında kareler bulunan yatay bir çizginin algılanan uzunluğunun, uçlardaki karelerin boyutuna bağlı olarak değiştiğini gösteren bir görsel illüzyon.

Bir web sayfasında genellikle grafik biçiminde yer alan, kullanıcıların tıklayarak ilgili ürün veya hizmetin detaylarına ulaşmasını sağlayan dijital tanıtım alanı.

Bir iletişim kanalının birim zamanda iletebildiği maksimum veri miktarını veya bilişsel sistemlerin aynı anda işleyebileceği zihinsel kaynak kapasitesini ifade eden ölçüm birimi.

Bireylerin, aslında geniş kitlelere uyacak kadar belirsiz ve genel kişilik tanımlamalarını, sanki yalnızca kendilerine özelmiş gibi yüksek bir doğruluk payıyla kabul etme eğilimidir.

Katılımcıların karmaşık materyalleri belirli zaman aralıklarıyla defalarca yeniden üretmesinin istendiği ve bellek rekonstruksiyonundaki kültürel/bireysel değişimlerin incelendiği klasik bellek araştırma yöntemi.

Yüksek performans gerektiren durumlardaki yoğun arzunun yol açtığı kaygı nedeniyle, bireyin mevcut kapasitesinin çok altında bir başarı sergilemesi durumu.

Bireyin, çevresel talepleri veya kişisel yükümlülükleri başarıyla yönetebilme ihtimaline yönelik Bilişsel değerlendirmesi.

Duygu ve düşüncelerin postür, jest, mimik ve somatik hareketler aracılığıyla sözsüz olarak dışavurumu.

Bireyin kendi fiziksel özelliklerine yönelik sahip olduğu düşünsel ve duygusal kavrayış, yani bedenin zihinsel tasarısal imgesidir.

Beden duruşunun ve pozisyonunun hafıza performansını etkilediği, kinestetik ve proprioseptif geri bildirimin öğrenme ile hatırlama süreçlerini güçlendiren bağlamsal ipuçları sunduğu varsayımı.

Howard Gardner'ın çoklu zeka kuramında, bedeni ve fiziksel nesneleri ustalıkla kullanabilme, beceri gerektiren ince ve kaba motor hareketleri koordine edebilme kapasitesi.

Bir eylemin, uyarıcının sunuluş zamanından veya sırasından önce gerçekleştirilmesi ya da bir listedeki öğenin aslında olduğundan daha erken bir sırada hatırlanması hatası.

Algısal döngü hipotezinde, bir organizmanın belirli bir durumdaki beklentilerini şekillendiren, algısını yönlendiren ve nihayetinde keşif ve eylemini organize eden yapılandırılmış bilgi kalıbıdır.

Bir kararın potansiyel olumsuz sonuçlarının öngörülerek hissedilmesi ve bu durumun anlık karar alma süreçlerini doğrudan yönlendirmesi.

Ses gücü seviyelerinin veya oranlarının logaritmik olarak ifade edilmesinde kullanılan temel birim; genellikle onda biri olan desibel (dB) şeklinde akustik ve odyolojik ölçümlerde yer bulur.

Bir nesnenin veya uyarıcının, odaklanılan dikkat alanında diğer uyarıcılardan net bir şekilde ayrı ve fark edilebilir olarak algılanma niteliği.

Tüm fiziksel, zihinsel ve davranışsal olayların, kendilerinden önceki nedenlerin zorunlu ve kaçınılmaz sonuçları olduğunu savunan felsefi ve bilimsel görüş.

Bilişsel süreçleri belirli bir hedefe veya niyet edilen sonuca doğru yönlendiren zihinsel eğilim ve kurucu yönelim.

Dilbilimde, bir isim öbeğiyle birlikte kullanılarak dinleyici veya okuyucu tarafından bilinen, daha önce tanımlanmış ya da bağlamdan çıkarılabilen spesifik bir varlığa veya nesneye atıfta bulunan işlevsel sözcük.

Birden fazla algısal yolla yorumlanabilen, gömülü ya da tersinir nitelik taşıyan her türlü görsel veya duyusal uyarıcı.

Bir davranışın, durumun, ifadenin veya uyarıcının birden fazla anlama gelebilecek şekilde yorumlanabilme potansiyeli.

Dilbilimde, bir fiilin doğrudan nesnesini üstlenen isim, zamir veya ad öbeğinin girmiş olduğu morfosemantik durum.

Siyah-beyaz desenli bir diskin, belirli bir hızda döndürüldüğünde algısal olarak hayalet renkler üretmesine neden olan optik illüzyon aracı.

Bireyin irade, karar verme ve öz-kontrol kapasitesinin, bu kaynakları yoğun şekilde gerektiren önceki aktiviteler nedeniyle geçici olarak azalması durumu.

Sarmal çizgilerle kaplı dönen dikey bir silindirin, ekseni etrafında dönmek yerine yukarı veya aşağı doğru doğrusal bir hareketle kayıyormuş gibi algılanması.

Farklı konumlarda arka arkaya sunulan durağan görsel uyaranların, insan zihni tarafından akıcı tek bir hareketmiş gibi algılanmasına yol açan optik illüzyondur.

Bir dilin kurallarını empoze etmek yerine, konuşurların dili gerçekte nasıl kullandığını nesnel ve ampirik yöntemlerle inceleyen dilbilgisi yaklaşımı.

Bireylerin veya grupların, anında eleştirel değerlendirme yapmaksızın, potansiyel değerlerinden bağımsız olarak spontane ve engelsiz bir şekilde fikir ürettiği problem çözme stratejisi.

Parlak ışık seviyelerinin artmasının, bazı renk uyarıcılarının (özellikle sarımsı ve mavimsi tonların) spektral konumlarında algısal bir kaymaya neden olarak daha saf sarı veya mavi görünmesini sağlayan psikofiziksel bir algı olgusudur.

Uyaranın tamamlayıcı bir tonunda ortaya çıkan ikincil görsel art-görüntü.

Ardışık iki karakterden veya harften oluşan herhangi bir ikili dizi.

Soru sorma, rica etme veya emir verme amacı taşımaksızın doğrudan bir durumu, olguyu ya da bilgiyi ifade eden cümle veya önermeleri nitelendiren sıfattır.

Sternberg'in üçlü zeka kuramının insan zekasındaki bilgi işleme süreçlerini açıklayan; üst-bileşenler, performans bileşenleri ve bilgi edinme bileşenlerinden oluşan alt teorisidir.

Karmaşık bir süreci veya sistemi daha küçük alt süreçlere ve temel bileşenlere ayıran bilgi işlemleme ve matematiksel teknikler bütünü.

İki dilini de aynı bağlamda ve ortak bir kavramsal temel üzerinden öğrenen, her iki dil için tek bir anlamsal sisteme sahip olan iki dilli birey.

Birden fazla uyarıcının varlığında ve her birine farklı bir yanıt verilmesi gerektiğinde harcanan toplam işlem süresidir.

Aynı anda ortaya çıkan iki veya daha fazla basit uyarıcının birleşmesiyle oluşan bütüncül uyarıcı yapı.

Öğrenme süreçlerini optimize etmek, bireyselleştirmek ve pekiştirmek amacıyla bilgisayar teknolojilerinin öğretim materyali olarak aktif entegrasyonudur.

Öğretmenin bireyselleştirilmiş eğitim planını uygulamasına yardımcı olmak amacıyla bilgisayarın öğrenci performans verilerini işleyip bir sonraki öğretim adımını önerdiği sistem.

Bilgisayarların ve bilgisayar ağlarının işleyişini kavrama, bu teknolojileri temel ve ileri düzeyde etkin bir şekilde kullanabilme becerisidir.

Bilişsel psikolojide, zihinsel süreçlerin işleyişini incelemek amacıyla bilişsel modellerin bilgisayar programları aracılığıyla yürütülmesi ve test edilmesi tekniğidir.

Görüntü veya duyusal temelli çağrışım zincirlerine indirgelenemeyen, zihinsel deneyimlerin ve örtük farkındalık hallerinin bütüncül halini ifade eden Alman deneysel psikoloji terimi.

Duyusal girdilerin uzun süreli belleğe aktarılmaksızın zihinsel olarak yankılandığı, yaklaşık 2 ila 4 saniye süren mevcut deneyim aralığı.

Bireyin geçmişteki bir olayı veya bilgiyi bilinçli ve kasıtlı olarak zihne çağırma sürecini ifade eden bilişsel bellek türüdür.

Düşünce, duygu ve niyet gibi saf zihinsel olguların gerçekliğini savunan ve insan davranışının temel belirleyicisinin bu bilinçli zihinsel süreçler olduğunu öne süren teorik yaklaşım.

Bireyin açıkça seçip takip etmeyi amaçladığı, farkındalık süzgecinden geçmiş bir amaç veya hedeftir.

Bireyin açıkça farkında olduğu ve çoğunlukla iradi olarak kontrol edebildiği zihinsel operasyon.

Hedef kullanıcı grubunu temsil eden değerlendiricilerin, kusursuz olmayan tasarımlardan kaynaklanan olası problemleri belirlemek amacıyla bir ürünün işlevlerini adım adım simüle ettiği ergonomik bir değerlendirme yöntemidir.

Bireyin bilgi işleme, akıl yürütme, hatırlama, problem çözme ve karar verme gibi zihinsel süreçlerinin ve kapasitelerinin tamamını kapsayan psikolojik kategori.

Bir bireyin zihinsel görevin gereksinimlerini karşılamak için sahip olduğu bilişsel kapasiteyi aşan durumlarda ortaya çıkan işlevsel tükenme halidir.

Kavramlar arasında ayrımlar yapabilme ve belirli bir kavramın örnekleri ile örnek olmayanlarını birbirine karıştırmadan ayırt edebilme kapasitesi.

Bireyin stresli bir olay veya durumla başa çıkmak için zihinsel aktiviteleri ve stratejileri kullanma süreci.

Bireyin doğrudan bildirimde bulunamadığı; örtük algılar, bellek izleri ve otomatik düşünce süreçlerini içeren zihinsel mekanizmalar bütünü.

İnsan zihninin karmaşık ve zahmetli zihinsel süreçler yerine, hızlı, pratik ve az enerji gerektiren zihinsel kestirmeleri tercih etme eğilimidir.

Bireyin karmaşık bir durumun bütününe odaklanmak yerine, tek bir unsura veya detaya aşırı derecede odaklanması durumu.

Bireylerin performansları karşılığında aldıkları ödülleri nasıl algıladıklarının (özerklik sağlayan bir geri bildirim mi yoksa kontrol aracı mı olduğu), içsel motivasyonlarını ve edim kalitelerini doğrudan belirlediğini öne süren teorik çerçeve.

Kritik görevlerin unutulmasını önlemek ve zihinsel süreçleri desteklemek amacıyla tasarlanan hatırlatıcılar, kontrol listeleri ve diğer dışsal temsillerin tümüdür.

Rekabet halindeki düşünceler veya zihinsel etkinlikler nedeniyle dikkat bilerek ya da bilmeyerek birincil görevden, hedeften veya içsel durumdan uzaklaşması sürecidir.

Bilişsel işlevleri, hafızayı ve nöral esnekliği artırmayı amaçlayan sistematik mental aktiviteler bütünü.

İnsan performansında rol oynayan bilişsel süreçleri, bilgi işleme kapasitelerini ve bunların iş sistemleriyle etkileşimini inceleyen ve tasarlayan uzmanlık alanıdır.

Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir.

Bir bağlamda edinilen bilgi, kavram veya becerilerin, benzer yapılara sahip farklı bir alan veya probleme aktarılabilmesi kapasitesidir.

Kriminal soruşturmalarda tanık ve mağdurların bellek erişimini, bağlamsal ve bilişsel ilkeler kullanarak maksimum düzeyde artıran yapılandırılmış mülakat tekniği.

Bireyin çevresel ilişkileri ve mekansal ipuçlarını zihinsel olarak kodlayarak oluşturduğu, yön bulma ve çevreye uyum sağlamayı mümkün kılan içsel temsil.

Bireyin bir problemi çözmek amacıyla bir dizi kural veya hipotez türettiği, ardından tutarlı bir şekilde doğru çözüme ulaşana kadar bu varsayımları örnekleyip test ettiği problem çözme davranışıdır.

Organizmanın öğrenme süreci yoluyla çevresel uyarıcıları belirli sonuçların veya olayların öncülü olarak kodlaması ve anlamlandırması gerektiğini savunan öğrenme ilkesi.

Bireyin bir durum, olay veya bilgi kümesi karşısında belirsizliği ortadan kaldırarak kesin bir sonuca ve tam bir kavrayışa ulaşma arzusu ya da bu duruma erişmiş olma hali.

Çok sayıda yapı ve bunlar arasındaki karmaşık ilişkileri barındıran düşünce süreçlerinin durumu veya kalitesi.

Bireyi depresyon ve anksiyete gibi duygusal bozukluklara açık hale getiren kalıcı inanç, tutum ve hatalı düşünce kalıpları bütünü.

Zihinsel işlemleri organize eden, planlayan ve zamanlayan üst düzey bilişsel süreçler bütünü.

Algılama, dikkat, bellek, düşünme ve problem çözme gibi zihinsel etkinlikleri ve bu süreçlerin altında yatan bilgi işleme modellerini inceleyen geniş kapsamlı kuramsal yaklaşımdır.

Bireyin benlik ve dış dünya ile ilgili kavram kümelenmelerine dayalı olarak, bir durumu önceden belirlenmiş bir biçimde anlamlandırma ve yorumlama eğilimi.

Düşünce ve zihinsel operasyonların teorik görünümünü sunan; gözlemlenen olguları açıklayan ve gelecekteki davranışlar için öngörülerde bulunan içsel temsil sistemidir.

Öğretmenlerin yönergelerini öğrencilerin mevcut bilgi ve performans düzeylerine göre şekillendirdiği, çocukların hazır bulunuşluklarına dayalı bir eğitim yaklaşımıdır.

Öğrenmenin, dışsal uyarıcılara verilen mekanik tepkilerden ziyade zihinsel süreçler, algı değişiklikleri ve merkezi bilişsel yapılar aracılığıyla gerçekleştiğini savunan kuramsal yaklaşım.

Problem çözme davranışını yapılandırmak ve denetlemek amacıyla bireyin kendi kendine dış veya iç ses yoluyla yönlendirici konuşmalar yapması süreci.

Bireyin talepkar veya stresli durumlarda kendi davranışlarını yönlendirmek amacıyla iç konuşma, zihinsel canlandırma (imgeleme) ya da her ikisini birden bilinçli olarak kullanması.

Davranışları ve zihinsel süreçleri algı, bellek, dil ve problem çözme gibi içsel mekanizmalar üzerinden inceleyen kuramsal yaklaşım.

Algı, bellek, dil, düşünme ve problem çözme gibi zihinsel süreçleri, gözlenebilir davranışlardan yola çıkarak inceleyen temel psikoloji dalıdır.

Karmaşık problemleri çözmek ve hızlı kararlar almak için zihnin kullandığı, bilişsel yükü azaltan pratik zihinsel kestirmeler ve kural setleridir.

Aralarındaki örtük veya açık ilişkilerle anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde örgütlenmiş bilişsel ögeler bütünü.

Bireylerin davranışlarını, çevresel uyarıcılar, dolaylı pekiştireçler ve içsel bilişsel süreçlerin karşılıklı etkileşimi yoluyla öğrendiğini savunan psikolojik kuram.

Bireyin bilgiyi algılama, düşünme, hatırlama ve problem çözme süreçlerinde sergilediği tutarlı ve karakteristik eğilimi.

Düşünce sürecini ve içeriğini kontrol etmek amacıyla bilinçli olarak devreye sokulan önceden tasarlanmış her türlü plan veya zihinsel yöntem.

Bilginin edinilmesi, saklanması, yorumlanması, işlenmesi ve kullanılmasında rol oynayan tüm zihinsel işlevlerin genel adıdır.

Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.

Bir bireyin sahip olduğu farklı bilişsel öğelerin (inançlar, tutumlar, değerler ve algılar) birbirleriyle mantıksal uyum ve tutarlılık içinde olma derecesidir.

Yüksek stres veya yoğun odaklanma koşullarında, bireyin dikkatini dar bir bilgi alanına sabitleyip çevresel ve ikincil uyarıcıları tamamen dışarıda bırakması durumu.

Bilişsel uyumsuzluk teorisinde, iki veya daha fazla bilişsel unsurun (inanç, tutum, davranış) mantıksal ve psikolojik olarak birbiriyle tutarlı ve uyumlu olduğu durum.

Bireyin çevresel dünyayı anlamlandırmasını, bilgiyi organize etmesini ve depolamasını sağlayan zihinsel çerçeve, şema veya kalıp.

Algılama, öğrenme, bellek, kavrama, farkındalık, akıl yürütme, yargılama, sezgi ve dil ile ilişkili görevleri yerine getirme becerilerinin tamamıdır.

Dil, nesne tanıma veya yüz algılama gibi zihinsel işlevlerin belirli bir alanını veya yönünü ifade eden bilişsel kapasite.

Yoğun ve sürekli zihinsel çaba gerektiren görevler sırasında ortaya çıkan; motivasyon kaybı, dikkat azalması ve bilişsel verimlilikte düşüşle karakterize psikobiyolojik bir tükenmişlik durumudur.

Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.

Bireyin öğrenme, bellekte tutma, akıl yürütme, problem çözme ve rasyonel yargılarda bulunma kapasitesidir.

Richard S. Lazarus tarafından geliştirilen bu teori, duygu üretiminin bilişsel değerlendirme, bireysel amaçlar (güdülenme) ve dış dünya ile kurulan bağın (ilişki) dinamik etkileşimiyle gerçekleştiğini savunur.

Zihinsel gelişimi, bilgi işlemleme süreçlerini veya dil edinimini davranışın ötesinde içsel bilişsel yapılar aracılığıyla açıklayan kuramcı veya bu bakış açısını benimseyen yaklaşım.

İki gözün arasındaki fiziksel mesafe nedeniyle, her iki retinanın aynı görsel sahneden aldığı projeksiyonlar arasındaki kaçınılmaz geometrik fark.

Her iki göze aynı anda birbirinden tamamen farklı iki uyaran sunulduğunda, beyinde tek bir birleşik görüntü oluşması yerine, algının bu iki görüntü arasında istikrarsız ve dalgalı bir şekilde gidip gelmesi olgusudur.

Sağ ve sol retinanın aynı görsel sahneyi hafifçe farklı açılardan ve konumlardan algılaması sonucu oluşan görüntü farkıdır.

Tekrarlanan ilişkilendirmelerin ve pekiştirmelerin kümülatif etkisiyle ortaya çıkan öğrenme biçimi veya çevrede nesne ve materyallerin zamanla toplanıp yığılması.

Dilbilim ve bilişsel süreçlerde, iki veya daha fazla bağımsız sözcük ya da dilsel birimin birleşerek yeni ve tekil bir yapı oluşturması.

En az iki bağımsız cümlenin (ana tümcenin) uygun bağlaçlar veya noktalama işaretleriyle birbirine bağlandığı dilbilimsel ve bilişsel yapı.

Karmaşık bir uyarıcının bileşenlerinin yeniden kombinasyonuyla, öğelerin kendisinde bulunmayan yepyeni birleşik bir uyarıcı olarak ortaya çıkan zihinsel yapı.

Bir kategoriye ya da kavrama dahil olabilmek için birden fazla özelliğin (nitelik setinin) eş zamanlı olarak bulunmasını zorunlu kılan bilişsel yapı.

Yanıltıcı bilginin, tanık olunan olayın orijinal belleğiyle rekabet halinde hafızada eş zamanlı olarak barındığını öne süren bellek modeli.

Uyarıcıların zaman veya mekân içinde eş zamanlı ya da ardışık olarak birlikte bulunması durumu.

İki uyarıcının ya da olayın zaman veya mekân olarak birbirine yakın (bitişik) deneyimlenmesi durumunda, zihinde birbiriyle ilişkilendirilerek çağrıştırılmasını ifade eden temel öğrenme ilkesi.

İki uyarıcının ya da bir uyarıcı ile bir tepkinin zaman ve mekân olarak birbirine yakın veya eşzamanlı gerçekleşmesi durumunda aralarında bir öğrenme bağı kurulacağını savunan ilke.

İki ayrı uyarıcının veya olayın zaman veya mekân içinde birbirine yakın olarak deneyimlenmesi sonucunda zihinsel bir bağ kurulması süreci.

Duygusal ve motivasyonel organizasyonu bilişsel ile psikofizyolojik analiz düzeylerinde bütünleştiren genel bir teoridir.

Canlı bir organizma tarafından gerçekleştirilen ve algısal sistemin en küçük ipuçlarıyla bile (örneğin hareketli ışık noktaları) anında ayırt edebildiği hareket örüntüsü.

Evrimsel süreçte doğal seçilimle şekillenen, özel bir çaba gerektirmeden evrensel olarak kazanılan ve çocukların doğuştan motive olduğu temel yetenek.

Okuma ve yazma gibi, evrimsel süreçte doğrudan hayatta kalma baskısıyla şekillenmemiş, aksine biyolojik olarak birincil yeteneklerin kültürel araçlarla genişletilmesiyle sonradan kazanılan beceriler.

Doğum anından itibaren kişinin fiziksel, duygusal ve zihinsel kapasitelerini sinüs dalgası formunda yönettiği öne sürülen sözdebilimsel döngü kuramı.

Bir kelimenin başı ile başka bir kelimenin sonunun birleştirilerek tamamen yeni bir terim (portmanteau) oluşturulması dilbilimsel süreç.

Görsel sistemin ışık şiddeti ile uyarı süresini ters orantılı olarak çarpıp sabitlediği, yaklaşık 100 milisaniyeden kısa süreli uyarıcılarda geçerli olan zamansal toplulaştırma kuralı.

Eğitimsel hedeflere ulaşmada kullanılan bilişsel, duyuşsal ve psikomotor olmak üzere üç ana alanın en basitten en karmaşığa doğru hiyerarşik olarak sınıflandırıldığı ilk sistematik modeldir.

Görsel uyaranların sınırlarının belirginliğini yitirdiği, konturların dağıldığı ve netlikten uzaklaştığı algısal nitelik.

Fiziksel efor, ağrı, ses yüksekliği veya parlaklık gibi duyusal ve deneysel yoğunlukları ölçmek ve bireyler arası kıyaslama yapmayı sağlayan psikofiziksel derecelendirme ölçekleridir.

Katılımcının otomatik yanıt vermesini veya hipotezi tahmin etmesini engellemek amacıyla, deney içinde düzensiz ya da anlamsız uyarıcı koşullarının kullanıldığı deneysel aşama.

Metinden belirli sözcüklerin çıkarılarak boşluklar bırakıldığı ve bireylerin eksik kısımları bağlama göre tamamlamasının istendiği bir değerlendirme ve öğretim tekniğidir.

Algılanmasını zorlaştırmak amacıyla görsel veya işitsel gürültü eklenerek manipüle edilmiş uyarıcı.

Öğrenilen bilginin, pratik edilmediği ve kullanılmadığı takdirde beyindeki nöral izinin zamanın akışıyla özerk bir şekilde zayıflayarak yok olacağını öne süren unutma teorisi.

Ernest R. Hilgard'ın neodissosiasyon teorisine göre, zihinsel faaliyetin bir akışının fenomenal farkındalığın ve istemli kontrolün dışında eşzamanlı olarak işlev gördüğü dissosiyatif durum.

Bireyin aynı anda iki veya daha fazla bilgi kanalına odaklanarak birden fazla görevi eşzamanlı olarak yürütme kapasitesidir.

Uyarıcıların algılanan parlaklığını desibel cinsinden ölçmek ve doğrudan ölçekleme yöntemleriyle nicelleştirmek için kullanılan psikofiziksel ölçektir.

Zihinsel süreçlerin ve karmaşık fikirlerin, duyusal deneyimlerin temel zihinsel bağlar (çağrışımlar) yoluyla birleşmesiyle oluştuğunu savunan felsefi ve psikolojik ekol.

Kısa süreli bellekte ket vurma ve unutma süreçlerini ölçmek amacıyla, kodlanan bilginin sesli veya zihinsel yinelemesini (rehearsal) engellemek için kullanılan bir deneysel paradigmadır.

Çevresel koşullar değiştikçe algısal değişmezliğin derecesini matematiksel olarak ifade eden nicel bir formülasyondur.

Göz mesafesi, burun uzunluğu ve ağız yüksekliği gibi parametrelerin sistematik olarak değiştirilebildiği basit çizgi yüz çizimleridir.

Sidertha Gautama tarafından Hindistan'da kurulan, arzu ve ıstırabın ortadan kaldırılmasıyla bilinç dönüşümünü ve nirvanaya ulaşmayı amaçlayan tanrısız din ve felsefi sistem.

Bireylerin bir olayın gerçekleşme olasılığını değerlendirirken zihinlerinde en kolay ve en hızlı şekilde canlanan bilgilerin salikliğine ve erişilebilirliğine dayanarak karar vermesini sağlayan zihinsel kestirme yoldur.

Halkı manipüle etmek amacıyla aşırı büyüklükteki bir yanlışın sürekli tekrarlanarak sorgulanamaz bir gerçek gibi kabul ettirilmesini hedefleyen psikolojik propaganda tekniği.

Bilgisayar teknolojilerinin ve yazılım tabanlı araçların öğrenme süreçlerini optimize etmek, bireyselleştirmek ve desteklemek amacıyla kullanıldığı pedagojik yaklaşım.

Genel zekanın (g) iki temel bileşene ayrıldığını savunan bir bilişsel kuramdır: kültürel birikime dayalı kristalize zeka ve yeni durumlara uyum sağlama kapasitesi olan akışkan zeka.

Çocuklarda alan bağımlılığı ve alan bağımsızlığı bilişsel stillerini ölçmek için tasarlanmış standartlaştırılmış bir algısal testtir.

Karanlık bir ortamda hareket eden dar bir ışık yarığını takip eden, geçici ve illüzyon niteliğindeki aydınlık ve karanlık kuşaklar.

Aynı ağırlıktaki iki nesneden hacim olarak daha küçük olanın, daha büyük olandan daha ağır algılanmasına neden olan duyusal bir algı yanılgısıdır.

Resim ve görsel sanatlarda, ışık ve gölgenin güçlü kontrastlar oluşturularak kullanılmasıyla nesnelerde derinlik, hacim ve uzaklık illüzyonu yaratılması.

Kişinin avu içindeki çizgilerin ve şekillerin analizi yoluyla karakter özelliklerini ve geleceğini okuma iddiasında bulunan sözdebilimsel kehanet yöntemi.

İnsan avucundaki çizgilerin, şekillerin ve yapısal özelliklerin analizi yoluyla kişilik özelliklerini ve gelecekteki olayları yorumlama iddiasında bulunan sözdebilimsel sistem.

İnsan görsel sisteminin renk algısını ve spektral hassasiyetini matematiksel olarak modellemek amacıyla Uluslararası Aydınlatma Komisyonu (CIE) tarafından 1931 yılında standartlaştırılan üç boyutlu temel renk uzayı.

Bir nesneyi, olguyu veya durumu zihinsel olarak kavramak, anlamlandırmak ya da bilincine varmak eylemidir.

Normale dönen veya otomatikleşmiş rutinlerin bozulduğu durumlarda devreye giren ve planlı eylemlerin seçimini yöneten bilişsel kontrol mekanizması.

Pilotların bir uçuş görevi sonrasında hava aracının uçuş dinamiklerini ve üzerlerindeki bilişsel yükü kademeli bir karar ağacı kullanarak değerlendirdiği standartlaştırılmış bir ölçektir.

Bireylerin egzersiz, ağrı veya diğer duyusal uyaranlar sırasındaki öznel zorlanma ve algı şiddetini doğrusal olmayan oransal aralıklarla ölçen psikofiziksel derecelendirme aracı.

Eşzamanlı yürütülen birden fazla görevin bileşenlerinin birbirine müdahale etmesi ve performans hataları üretmesi durumu.

Bilinçli dikkati, iradi kontrolü ve bilişsel kaynakların aktif tahsisini zorunlu kılan zihinsel işlemleme biçimidir.

İki veya daha fazla uyaran, fikir ya da yaşantı arasında kurulan ve birinin deneyimlenmesinin diğerinin zihinsel temsilini tetiklediği bilişsel bağ.

Bir uyarıcının bireyin zihnindeki diğer fikir, anı veya değerlerle bağlantı kurma derecesi ya da anlamsız gibi görünen bir uyarıcıya anlam yükleyebilme kapasitesidir.

Zihinsel temsiller ile uyarıcılar arasındaki bağların edinildiği ve pekiştirildiği temel ilkelerin bütünü.

Kelime çağrışım testinde, uyarıcı kelimenin verilmesi ile bireyin verdiği tepki kelimesi arasında geçen milisaniye cinsinden süre.

Düşünce, öğrenme ve bellek gibi karmaşık zihinsel süreçlerin, fikirler arasında belirli yasalara göre kurulan çağrışımsal bağlarla açıklanabileceğini savunan epistemolojik ve psikolojik teori.

Bir sözcüğün temel sözlük tanımının ötesinde, bireylerin zihninde uyandırdığı duygusal, kültürel ve öznel çağrışımlar bütünü.

Öznel yargılarda ve tahmin yürütme süreçlerinde kullanılan başlangıç referans noktası.

Belirsizlik altında karar verirken veya sayısal tahminler yürütürken, ilk edinilen bilgiye (çapa) aşırı ağırlık verilmesi ve sonraki bilgilerin bu çapaya göre yetersiz düzeyde düzeltilmesi eğilimi.

Farklı duyusal modalitelerden (örneğin görme ve işitme) gelen bilgilerin entegre edilerek tutarlı bir algısal deneyim oluşturulması süreci.

Birbiriyle iletişim kurmayan iki ya da daha fazla medyumun, aynı ruhsal kaynaktan geldiğini iddia ederek benzer veya birbirini tamamlayan mesajlar üretmesi durumu.

Bir duyu modalitesi (örneğin dokunma) aracılığıyla algılanan bir nesnenin, başka bir duyu modalitesi (örneğin görme) kullanılarak tanınması ve eşleştirilmesi yeteneği.

Farklı duyusal sistemlere ait uyarıcıların şiddetlerinin (örneğin bir sesin gürültüsü ile bir ışığın parlaklığı) kişi tarafından doğrudan birbirine eşitlenmesini sağlayan psikofiziksel ölçekleme yöntemidir.

Alışılmış ve rutin durumlarda, bilinçli yürütücü işlevlere gerek kalmaksızın, daha önceden öğrenilmiş şemaların algısal tetikleyiciler aracılığıyla seçilip yürütülmesini sağlayan bilişsel mekanizma.

Yürütülen bir görev ya da odaklanılan ana uyaranla ilgisi olmayan, dikkat dağıtıcı veya süreci kesintiye uğratıcı uyarıcı.

Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında, katılımcıların birincil uyarıcıyı zihinsel olarak tekrar etmesini veya prova etmesini (rehearsal) engellemek amacıyla uygulanan ikincil ve genellikle alakasız görev.

İki zihinsel imge arasındaki uyuşmazlık nedeniyle, birinin diğerinin belirmesini engellediği ve ilgili bilişsel süreci durdurduğu durum.

Bireyin uyarılma düzeyini artırmak ve yenilik aramak amacıyla gerçekleştirdiği, belirli bir amaca yönelik olmayan genel keşif davranışıdır.

Görsel ve işitsel sahnelerin dikkat edilmeyen unsurlarının, dikkat başka bir yere odaklanmış olsa bile arka planda işlenmeye devam etmesi durumu.

Bir gözlemcinin herhangi bir anda etrafını saran yansıtılmış ışığın taşıdığı, dış çevrenin görsel bilgilerini barıtan yapılandırılmış ışık ışınları bütünü.

Aydınlatıcı ışık kaynağındaki bazı dalga boylarının nesnelerdeki pigmentler tarafından emilmesi (absorbe edilmesi) ve geriye kalan dalga boylarının yansıtılması sürecidir.

Bir aceminin, deneyimli bir uygulayıcı veya mentorun gözetiminde, resmi bir eğitim programı ve pratik deneyim yoluyla bir zanaat veya mesleği öğrenme süreci.

Dilsel girdilerin bellekte hem sözel hem de görsel formatlarda temsil edilebileceğini ve çift kanallı depolamanın hatırlamayı güçlendirdiğini öne süren bilişsel kuram.

Bir bireyin veya konuşma topluluğunun, aynı dilin iki veya daha fazla farklı lehçesini düzenli olarak kullanma kapasitesi ve durumu.

Bireyin, her ikisi de eş zamanlı olarak hem çekici hem de olumlu sonuçlar barındıran ancak birbirini dışlayan iki farklı hedef veya seçenek arasında kalmasıyla yaşanan motivasyonel çatışma türüdür.

Bireyin her ikisinin de hem cazip hem de itici yönleri bulunan iki farklı seçenek veya hedef arasında kalmasıyla ortaya çıkan karmaşık karar verme ikilemidir.

Bireyin eşit derecede çekici olmayan iki olumsuz seçenek veya tehdit arasında kalmasıyla ortaya çıkan motivasyonel açmaz.

Kodlanmış verinin veya bilginin, anlamlı kaynak terimlere ya da sembollere dönüştürülmesi süreci.

Ergonomide, bir sistem özniteliğinin dalgalanan değerlerinin eşit genişlikteki dikdörtgen çubukların uzunluğu ile temsil edildiği makine göstergesi.

Sinyal saptama kuramında, bireyin yanıt eğilimlerinden bağımsız olarak bir sinyali gürültüden ayırma hassasiyetini ölçen standartlaştırılmış istatistiksel bir göstergedir.

Psikolojik estetikte, bir sanatsal örüntü içindeki bazı öğelerin diğerlerine göre istatistiksel olarak daha sık tekrar etmesiyle belirsizliğin azalması durumu.

Bilişsel kapasitenin tek bir uyarıcı yerine çevredeki birden fazla konuma veya uyarıcıya eşzamanlı olarak bölünmesi durumu.

Kişinin dış çevredeki uyaranlara karşı bariz bir dikkatsizlik sergileyerek kendi içsel düşünceleriyle meşgul olduğu zihinsel durum.

İnsan bilgi işlem süreçlerinde, aynı anda yalnızca tek bir verinin işlenmesine izin veren sınırlı kapasiteli bir kanalın (darboğazın) varlığını savunan dikkat modellerinin genel adı.

Evrimsel psikolojide, belirli adaptif işlevleri yerine getirmek üzere doğal seçilim yoluyla evrimleşmiş, doğuştan gelen ve alana özgü bilişsel program.

Bir organizmanın içsel ya da dışsal uyarıcılara karşı sergilediği, nesnel olarak gözlemlenebilen veya dolaylı olarak ölçülebilen her türlü eylem, tepki ve sürecin genelidir.

Belirli bir davranışsal etkiyi tetikleyen uyarıcılar, koşullar ve kümülatif faktörlerin tamamını kapsayan bütüncül çevresel ve bağlamsal matris.

Herhangi bir organizmada doğrudan ya da dolaylı olarak gözlenebilir veya ölçülebilir bir davranışsal etki üreten etkenlerin bütünü.

Bir organizmanın belirli durumlarda veya zaman dilimlerinde tutarlı ve öngörülebilir biçimde sergilediği, nörobiyolojik ve çevresel faktörlerle şekillenmiş eylem dizisidir.

İnsan davranışlarını sistematik olarak şekillendirmek veya değiştirmek amacıyla çevresel araçların, teknolojilerin ve operant koşullama ilkelerinin uygulanması.

Aynı amaca ulaşmak veya aynı işlevi yerine getirmek için gerçekleştirilebilen farklı etkinliklerin organizasyonu.

Davranışın kazanılması, gelişimi ve sürdürülmesinin uyarıcı ve tepki temelli öğrenme ilkeleriyle açıklanabileceğini savunan teorik çerçeve.

Psikolojinin konusunun öznel zihinsel süreçler değil, yalnızca nesnel olarak gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışlar olması gerektiğini savunan bilimsel ekol.

İnsanların çevrelerini nasıl algıladığını, zihinsel haritalar oluşturduğunu ve bu bilişsel süreçlerin mekansal davranışları ile karar alma mekanizmalarını nasıl yönlendirdiğini inceleyen beşeri coğrafya ve bilişsel bilimler alt dalıdır.

Gözlemlenebilir davranışların temelinde yer alan içsel motivasyon kalıpları ve nedensel süreçler.

Bir organizmanın çevresel uyaranlara yanıt olarak gerçekleştirdiği, net bir başlangıcı ve bitişi olan, zamansal olarak bütüncül davranışsal eylemler dizisi.

Ayrı bireysel davranışların senkronize ve koordine edilmiş tek bir işlevsel davranışsal birim halinde birleştirilmesi süreci.

Duyguların, bilişsel önyargıların ve psikolojik faktörlerin finansal karar alma süreçleri ile piyasa dalgalanmaları üzerindeki etkisini inceleyen disiplinler arası alan.

Bilişsel önyargıların, sezgisel karar alma süreçlerinin ve psikolojik değişkenlerin ekonomik davranışları nasıl şekillendirdiğini inceleyen disiplinler arası alan.

Bir davranışın, onu bozmaya veya değiştirmeye yönelik müdahaleler karşısında zamana direnme gücü ve kararlılığı.

Bireylerin eylemleri, kullanım alışkanlıkları ve karar alma süreçlerindeki ortak özelliklerine göre gruplandırıldığı analitik bir kesittir.

Pekiştireç oranındaki veya değerindeki değişimin, başka bir bağlamdaki yanıtta yarattığı zıt yönlü değişim olgusudur.

Bilişsel psikolojide, katılımcıların sunulmayan ancak listedeki kelimelerle güçlü bir anlamsal bağı olan kritik bir tuzağı hatırlama eğilimini ölçen yanlış bellek prosedürü.

Bir olayın ya da olgunun doğasının ve birey için taşıdığı anlamın zihinsel olarak değerlendirilmesi sürecidir.

Bireyin çevreyle etkileşimini değerlendirmesini ve buna uygun bir duygu tepkisi üretmesini sağlayan bilişsel kriterlerin her biri.

Bireylerin bir durumu bilişsel olarak nasıl değerlendirdiklerinin, o duruma verdikleri duygusal tepkileri doğrudan belirlediğini öne süren kuramsal yaklaşımlar bütünü.

Belirsiz bir figür incelenirken iki farklı bakış açısı arasında ani ve istemsiz geçişin yaşandığı algısal olgu.

Yanlış bilgi etkisini açıklayan; tanık olunan bir olaydan sonra sunulan yanıltıcı bilginin, orijinal hafıza izini tamamen değiştirdiğini, dönüştürdüğünü veya bozduğunu savunan teorik model.

Görsel alan içerisindeki iki ardışık sahnede meydana gelen değişikliklerin, kısa süreli bir kesinti veya dikkat dağıtıcı bir unsur nedeniyle fark edilememesi durumu.

Bireyin, aynı tepkiyi arka arkaya vermekten kaçınarak farklı davranışsal yanıtlar arasında dönüşümlü olarak geçiş yapmayı öğrendiği bir öğrenme görevidir.

Uyarıcı koşullarındaki değişimlere rağmen, bir uyarıcının özelliklerinin (özellikle boyutunun) zihinsel olarak sabit algılanması için yapılan adaptif yeniden ayarlama sürecidir.

Jean Piaget'nin gelişim kuramında, benzer bilişsel yapıların veya kazanımların farklı gelişim alanlarında eş zamanlı değil, farklı yaşlarda ortaya çıkması durumu.

İç içe veya yan yana bulunan nesnelerin boyut algısının, çevreleyen çemberin büyüklüğüne bağlı olarak yanıltıcı biçimde değişmesi durumu.

Daha parlak bir uyaranın, belirli boyut, mesafe ve zaman koşulları sağlandığında daha karanlık bir uyarana doğru hareket ediyor gibi göründüğü bir görünür hareket biçimi.

Duysal özelliklerin bilinçli deneyimde bir araya getirilerek tek bir bütün halinde 'demetlendiğini' veya bağlandığını öne süren algısal kuramsal yaklaşım.

Bireylerin karar alma, yargılama veya tahmin süreçlerinde, ellerine geçen ilk bilgiyi (çapa) baz alarak sonraki tüm değerlendirmelerini bu ilk bilgiye göre şekillendirmesi eğilimidir.

Fiziksel postür, duygusal regülasyon veya bilişsel şemalar düzeyinde denge halinin yitirilmesi durumu.

Her iki dilde de, aynı yaştaki ana dili konuşan bir bireyin sahip olduğu yetkinlik düzeyine ve akıcılığa eşit derecede sahip olan kişi.

Bir sözcüğün veya ifadenin, kültürel veya duygusal yan anlamlarından arındırılmış, nesnel, sözlüksel ve somut karşılığı.

Mistik deneyimlerin ve derin meditasyon hallerinin, algısal uyaranları otomatik olarak organize eden ve sınırlayan alışılmış süreçlerin bilinçli ve iradi olarak çözülmesiyle ortaya çıktığını öne süren psikolojik model.

Bir uyarıcının sadece duyusal ve fiziksel niteliklerine değil, anlamsal ve bağlamsal katmanlarına odaklanılarak bilişsel olarak çözümlenmesi süreci.

Görsel sistemin, nesnelerin katılığı ve üç boyutluluğu ile gözlemci arasındaki mesafeyi eş zamanlı olarak hesaplama yeteneği.

Görsel sistemin, bir nesnenin üç boyutlu uzaydaki konumunu, derinliğini ve gözlemciye olan mesafesini hesaplamak için kullandığı monoküler ve binoküler uyarıcı işaretlerin tümü.

Derinin doğrudan görme organı olmaksızın, genellikle dokunma yoluyla nesnelerin renklerini veya özelliklerini algılayabildiği öne sürülen iddia edilen yetenek.

Yüzeylerdeki doku ve ayrıntıların sıklığının değişmesiyle nesnelerin mesafesini algılamamızı sağlayan monoküler derinlik ipucu.

İnsan davranışının, düşüncesinin ve duygularının rastlantısal olmadığını, önsel genetik, çevresel veya nörolojik etkenler zinciri tarafından katı bir nedensellik ilkesiyle belirlendiğini savunan psikoloji yaklaşımı.

Kitleleri yanıltmak, manipüle etmek veya aldatmak amacıyla kasıtlı olarak üretilen ve medya yoluyla yayılan yanlış veya çarpıtılmış bilgi.

Dilsel ve algısal bilgilerin bağımsız bellek modülleri tarafından işlendiğini, bilincin ise yürütücü sisteme açılan bir farkındalık kapısı işlevi gördüğünü öne süren bilişsel model.

Renkleri ton, parlaklık ve doygunluk niteliklerine göre sınıflandıran ve Alman Endüstri Standardı (DIN 6164) tarafından tanımlanan Avrupa menşeli renk uzayı sistemi.

Fonetik sesleri ve artikülasyon özelliklerini belirlemek amacıyla harfler üzerine konulan birleşik semboller dizisi.

Bir oktavlık aralık içinde beş tam ve iki yarım sesten oluşan geleneksel müzikal dizileri tanımlayan sıfat.

Orijinal koşullu uyarıcıya benzeyen ancak onunla aynı olmayan uyarıcılara karşı zamanla tepki verme eğiliminin azalması süreci.

İki veya daha fazla uyarıcının farklı sonuçlarla (biri pekiştireçle, diğeri pekiştireçsiz veya farklı bir sonuçla) eşleştirildiği klasik koşullanma prosedürüdür.

Bireylerin bir karar verme sürecinde, ayrık adımlar yerine sürekli olarak kanıt biriktirdiğini ve önceden belirlenmiş bir eşiğe ulaştığında tepki verdiğini öne süren matematiksel ve bilişsel model.

Görme engelli veya basılı materyalleri okumakta güçlük çeken bireyler için geliştirilmiş, gelişmiş navigasyon özelliklerine sahip uluslararası bir dijital sesli kitap ve multimedya standardıdır.

Bilişsel kaynakların belirli çevresel unsurlara odaklandığı, merkezi sinir sisteminin uyarıcılara yanıt vermeye hazır durumda bulunduğu seçici bir modülatör süreçtir.

Ardışık sunulan uyarıcılarda, zaman ilerledikçe dikkatin azalması ve buna bağlı olarak sonraki uyarıcıların hafızada daha zayıf kodlanması eğilimi.

Bireyin veya grubun odaklanmak istediği alandan dikkatini başka yöne çevirmesi ve bu sayede hedeflenen bilginin işlenmesini engellemesi veya zayıflatması süreci.

Bireyin belirli bir uyarıcıya veya göreve yönelik odaklanma kapasitesinin, zaman içinde istemsiz ve periyodik olarak azalması ya da artması durumudur.

Yüksek stresli durumlarda bireyin dikkat alanını daraltarak sınırlı sayıda bilgi kaynağına odaklanması ve bu durumun kritik, göreve ilişkin bilgilerin gözden kaçmasına yol açması.

Bireyin bilişsel kaynaklarını belirli uyarıcılara odaklama, sürdürme ve çeldiricileri inhibe etme kapasitesini artırmayı amaçlayan sistematik müdahale yaklaşımı.

Odaklanılan dikkatin bir uyarıcıdan veya konumdan diğerine kasıtlı ya da otomatik olarak aktarılması.

Bireylerin çevresel ve kişisel baskı altında uygun dikkat odaklarını korumalarını ve göreve ilişkin ipuçlarına odaklanıp alakasız uyaranları elemelerini sağlayan sistematik müdahale programı.

Bireyin belirli bir anda bilişsel kaynaklarını içsel (duygular, bilişler, bedensel duyumlar) ya da dışsal (çevresel uyaranlar) unsurlara yönlendirme derecesi ve yönüdür.

Bir görevin verimli bir şekilde yürütülmesi amacıyla bilinçli olarak öğrenilmiş veya alışkanlık haline getirilmiş dikkat odaklanma kalıbıdır.

Bir bireyin, dikkati dağılmadan veya başka bir uyaranın güdümüne girmeden tek bir göreve veya ilgi odağına odaklanabildiği zaman aralığı.

Uyarıcılardaki ani bir değişimin, diğer bilişsel süreçleri kesintiye uğratarak dikkati istem dışı biçimde kendi üzerine çekmesi.

Bilişsel sistemin dikkat kaynaklarına binen aşırı talepler neticesinde, geçici kapasite tükenmesi ve odak gerektiren görevlerle başa çıkamama durumu.

Bireyin bilişsel kaynaklarının eş zamanlı yürütülen görevler tarafından ne ölçüde tüketildiğini, görev performansındaki bozulmayı baz alarak hesaplayan deneysel yöntemdir.

Hızlı seri görsel sunumda, ilk hedef uyaranın işlenmesini takiben 200 ila 500 milisaniye içinde sunulan ikinci bir hedefi fark etme becerisindeki geçici yetersizlik.

Duyusal sistemlerin kusursuz çalışmasına rağmen, dikkatin farklı bir uyarıcıya veya göreve odaklanması nedeniyle göz önündeki görsel uyarıcıların fark edilememesi durumu.

Bireyin duygusal durumları, içsel ihtiyaçları veya geçmiş deneyimleri doğrultusunda belirli uyarıcıların işlenmesine diğerlerine kıyasla öncelik verme eğilimidir.

Her iki kulağa aynı anda farklı işitsel uyaranların sunulması ve bireyin bu uyaranlardan birine odaklanırken diğerini bastırma becerisini ölçen deneysel bir yöntemdir.

Kullanıcıların hareket halindeyken sergiledikleri eylemleri ve vücut kinetiğini hesaba katarak ürün ve sistem tasarımı yapma disiplini.

Bireyin yalnızca mevcut başarı düzeyini ölçmekle kalmayıp, rehberlik ve ipuçlarıyla (iskele kurma) öğrenebilme potansiyelini ve gelişim alanını inceleyen interaktif değerlendirme süreci.

Bir nesnenin fiziksel özelliklerinin, onunla etkileşime girilerek, yani sallama, kaldırma ve manipüle etme eylemleri yoluyla algılanması sürecidir.

Ergonomide, sıcaklık, hız veya ses seviyesi gibi dalgalanan ve sürekli değişen bilgileri sunmak üzere tasarlanmış görsel arayüz.

Bir bireyin, herhangi bir fiziksel hareket gerçekleştirmeden, kas gerginliğini, eklem hareketlerini ve uzaysal konumu zihinsel olarak birinci şahıs perspektifinden deneyimlemesidir.

Gestalt psikolojisinde, bütünün bileşenlerinin, bütünün yapısı ve her bir parçanın o bütün içindeki işlevi doğrultusunda kendiliğinden bir düzenlenme eğilimi göstermesi.

Bireyin mevcut bilgi düzeyini sabitlemek yerine, artan zorluk derecelerindeki görevler aracılığıyla öğrenme potansiyelini ve gizli kapasitesini ölçmeyi amaçlayan psikometrik yaklaşım.

Birbirinden algısal veya kavramsal olarak kolayca ayırt edilebilen uyarıcıların tamamı.

İstenilen zihin ve davranış alışkanlıklarını kazandırmak amacıyla uygulanan eğitim, ödül veya cezalandırma yoluyla davranış kontrolü ve akademik bir çalışma alanı.

Bir organizmanın belirli tepkilerinin çevresi üzerinde yarattığı, zamansal veya mekansal olarak uzak konumdaki her türlü tesir veya sonuç.

Bir organizmanın çevresinde fiziksel veya işlevsel bir etki yaratan eylemlerinin bütünüdür.

Algı süreçlerinde, duyu organını uyaran ve çevrede fiziksel olarak var olan gerçek nesne veya olgu.

Gelecekteki olayları veya gizli bilgileri doğaüstü yöntemler, ritüeller veya standartlaştırılmış araçlar aracılığıyla ortaya çıkarma iddiası taşıyan uygulama.

Öğrencilerin akıl yürütme süreçlerini eleştirel bir gözle incelemelerini sağlamak amacıyla, Platon'un diyaloglarındaki Sokratik yönteme benzer şekilde, verilen yanıtların tekrarlayan sorularla irdelendiği bir öğretim yöntemidir.

Bireylerin daha önce hiç tatmadığı, tanıdık olmayan gıdaları tüketmekten kaçınma eğilimi; sıklıkla erken çocukluk döneminde fizyolojik bir adaptasyon olarak ortaya çıkan tedirginlik durumu.

Fonetik transkripsiyon ve sesbilimsel analizlerde seslerin ayırt edici özelliklerini belirtmek için kullanılan standartlaştırılmış diakritik işaretleme sistemidir.

Sinyal saptama kuramında, bir uyarıcının gerçekten mevcut olduğu denemelerde katılımcının bu uyarıcının varlığını doğru bir şekilde bildirmesi durumu.

Algısal bilginin dış dünyadaki uyarıcılarda tam olarak bulunduğu, zihinsel çıkarımlara veya bilişsel aracılara ihtiyaç duyulmaksızın çevrenin doğrudan kavrandığını öne süren ekolojik yaklaşım.

Bireylerin geçmişte edinilmiş bilgileri veya yaşantıları bilinçli ve kasıtlı olarak geri getirmesini (hatırlamasını) gerektiren deneysel ölçüm yöntemi.

Gözlemcinin uyarıcıların büyüklüğünü veya şiddetini doğrudan sayısal değerlerle ifade ettiği psikofiziksel ölçek geliştirme prosedürüdür.

Bireyin önceden var olan inançlarını, hipotezlerini veya beklentilerini destekleyen bilgileri seçici olarak arama, hatırlama ve bu yönüyle doğrulayan kanıtlara aşırı değer atfederken çelişkili verileri görmezden gelme eğilimidir.

Belirli bir inanç, felsefe, siyaset veya bilim sistemini oluşturan temel ilkeler, kurallar ve dogmalar bütünü.

En doğrudan çözümün engelli veya etkisiz olması nedeniyle, hedefe ulaşmak için dolaylı bir yolun izlenmesini gerektiren problem çözme görevidir.

Bir bilim dalının, disiplinin veya matematiksel bir fonksiyonun çalışma alanını, kapsamını ve sınırlarını belirleyen temel kategori.

Zihinsel işlem evrelerinin süresini, ardışık reaksiyon zamanı görevleri arasındaki zaman farkını çıkararak hesaplamayı amaçlayan kronometrik analiz yaklaşımı.

Bir sözcüğün, ifadenin veya cümlenin, biri genellikle ilk anda bariz, diğeri ise ikincil (çoğunlukla müstehcen veya ima yoluyla gizlenmiş) olmak üzere eş zamanlı olarak iki farklı şekilde yorumlanmasına imkan tanıyan retorik ve bilişsel bir araçtır.

Yeraltındaki su veya mineralleri çatalsı bir çubuk ya da sarkaç yardımıyla bulduğunu iddia eden, ampirik temeli bulunmayan psödobilimsel kehanet yöntemi.

Sonucun, kanıtlanması gereken öncülün zaten kendisi olduğu ve argümanın kendi kuyruğunu ısırdığı gayriresmi bir mantık safsatasıdır.

Parapsikoloji literatüründe, gelecekte gerçekleşecek olayları veya henüz bilinmeyen durumları uyanık yaşamda doğrulanacak şekilde önceden betimlediği öne sürülen rüya türü.

Bilginin edinildiği fiziksel veya fizyolojik içsel durum ile hatırlandığı durumun aynı olmasını gerektiren, durumlar arası geçişte hatırlama performansının düştüğü bellek olgusudur.

Bireylerin yaşadıkları fizyolojik uyarılmayı belirli bir duruma veya nedene bağlayarak spesifik bir duygu olarak etiketleme bilişsel süreci.

Bireylerin, gelecekteki belirli olaylar veya sonuçlar karşısında yaşayacakları duygusal durumları öngörme kapasitesidir.

Konuşma sinyalindeki formant analizi, spektral dağılım, intonasyon skorlaması ve ters filtreleme yöntemleriyle ölçülen ve belirli duyguların tanınmasını sağlayan spesifik akustik örüntülerdir.

Duygusal deneyimin, fizyolojik uyarılmanın ardından gelen bilişsel etiketleme süreciyle şekillendiğini savunan iki faktörlü kuram.

Duyguların belirli temel boyutlar (genellikle değerlik ve uyarılma) üzerinde sürekli spektrumlar olarak konumlandığını savunan kuramsal model.

Bir uyarıcının bireyde uyandırdığı tutum veya duygu; kelimeler, çizimler veya müzik parçaları gibi uyaranların çağrıştırdığı öznel değer.

Bir dizi uyarıcı için verilen tekil duygusal yargının, o setteki bireysel uyarıcılar için yapılan yargıların medyanı (ortancası) etrafında şekillendiği varsayımı.

Duyguların, diğer zihinsel süreçlerden bağımsız olarak işleyen kendine özgü bir zihinsel operasyonlar ve akıl yürütme sistemine sahip olduğunu öne süren hipotez.

Duygusal bir yaşantının düşünce veya zihinsel imgeyle bütünleşerek kalıcı bir psikolojik şema oluşturması.

Bir organizmanın, açlık veya susuzluk gibi farklı psikolojik, duygusal ve fizyolojik ihtiyaçları birbirinden ayırt etme ve tepkilerini buna göre yönlendirme kapasitesi.

Birincil bir dürtünün engellenmesi veya ketlenmesi durumunda, tatmin edilmemiş enerjinin alternatif ve genellikle daha erişilebilir başka bir dürtüyü aktive etmesi süreci.

Parapsikoloji deneylerinde, katılımcıların tahmin doğruluğunun başlangıçta şans seviyesinin üzerine çıkması, ancak deney tekrarlandıkça kademeli olarak şans seviyesine düşmesi durumu.

Ayırt etme eğitiminde, organizmanın hatalı yanıtları sonrasında ya da belirli yanıtları veremediği durumlarda, aynı uyarı koşullarının doğru yanıt alınana dek yinelenmesi veya sürdürülmesi süreci.

Fizyolojik veya psikolojik uyarılma düzeyi arttıkça, bireyin çevresel uyaranları işleme kapasitesinin daraldığını ve dikkat alanının küçüldüğünü öne süren bilişsel model.

Merkezi bir nesnenin algılanan boyutunun, çevresindeki nesnelerin büyüklüğüne bağlı olarak sistematik biçimde yanılmasına yol açan bir görsel boyut kontrastı illüzyonudur.

Yeni edinilen bilginin zaman içinde üstel bir azalışla nasıl unutulduğunu gösteren ampirik model.

Afrikalı-Amerikalıların kullandığı özgün dil ve konuşma tarzını tanımlamak, bu gruba yönelik olumsuz etiketlemeleri ortadan kaldırmak amacıyla geliştirilen sosyolingvistik bir terim.

Bir organizmanın sergilediği davranış ile bu davranışı izleyen ödül arasında gerçek bir nedensellik bağı bulunmadığı halde, zamansal yakınlık nedeniyle ödülün davranışı pekiştirmesi durumu.

Organizmanın doğuştan getirdiği refleksif repertuara dahil olmayan, deneyim, klasik koşullanma veya edimsel pekiştirme süreçleri sonucunda sonradan kazandığı davranışsal çıktıdır.

Yeni bir davranış, bilgi veya becerinin birey tarafından kazanılması veya bu durumun gerçekleştiği ilerleyici süreç.

Yeni bir davranışın, becerinin veya koşullu tepkinin ilk kez öğrenildiği veya pekiştirildiği deneysel öğrenme denemesi.

Yeni bir davranışın, becerinin veya bilginin kazanılma sürecindeki ilerlemeyi zamanın veya deneme sayısının bir fonksiyonu olarak grafiksel gösteren eğridir.

Charles Spearman tarafından tanımlanan, analojilerde ilişkilerin veya ilişkili öğelerin (korelatların) zihinsel olarak kavranması ve çıkarılması süreci.

Bireyin başarıyı başkalarını geçmek, üstün statü elde etmek veya rekabette kazanmak gibi dışsal ve kıyaslayıcı ölçütlere dayandırdığı motivasyonel odaktır.

Bireyin kendi gereksinimlerini, bakış açısını ve deneyimlerini, başkalarınınki yerine mutlak ölçüt olarak alma eğilimi.

Bireylerin bilgi, beceri, değer ve tutumları edinmesini sağlayan, yaşam boyu süren sistematik öğretim ve öğrenme süreci.

Bir bireyin veya grubun başarıyla tamamladığı en yüksek okul derecesi ve edinilen akademik yeterlilikler bütünü.

Öğrenme sürecinin, materyalin veya müfredatın aktarım hızının, öğrenci yetkinlikleri ve sınıf dinamikleri göz önüne alınarak ayarlanması ve denetlenmesi sürecidir.

Görsel bir uyaran ortadan kalktıktan sonra bile saniyeler veya dakikalar boyunca zihinde yüksek çözünürlükte ve canlı kalmaya devam eden optik kopya.

Belirli uyarıcılara karşı gelişen, bireyin benzer durumlara kalıplaşmış ve esnek olmayan bir biçimde tepki vermesine yol açan zihinsel hazırlık veya beklenti durumu.

Kodlanmış bir anının, uygun bir hatıra ipucu (retrieval cue) aracılığıyla zihinde yeniden canlandırılması ve erişilebilir kılınması süreci.

Baddeley'nin çalışma belleği modelindeki fonolojik döngünün alt bileşeni olup, ses temelli bilgilerin içsel seslendirme yoluyla taze tutulmasını sağlayan mekanizmadır.

Kısa süreli belleğin fonolojik döngü bileşeninde yer alan; işitsel bilgiyi, akustik özelliklerinden ziyade telaffuz sürecinde devreye giren motor sistemlere dayalı olarak saklayan alt sistem.

Operasyonel bir ortamda konuşma anlaşılırlığını ölçmek ve konuşma sinyali ile arka plan gürültüsü arasındaki ayrışma derecesini belirlemek için kullanılan matematiksel gösterge.

Sözcüklere ön ek, son ek veya iç eklerin getirilmesiyle yeni çekimlenmiş ya da türetilmiş formların oluşturulması dilbilimsel süreci.

İşitsel bilgilerin, uyarıcının sona ermesinden sonra yaklaşık 2 ila 3 saniye boyunca duyusal düzeyde saklanmasını sağlayan kısa süreli bellek sistemi.

Bir organizmanın, laboratuvar ortamından bağımsız olarak, doğal ve gerçek dünyasındaki ekolojisi içinde hareket ederken çevresel olanakları (affordances) ve değişmezlikleri (invariances) doğrudan tespit etme süreci.

Verimliliği en üst düzeye çıkarmak, kaynakları optimize etmek ve israfı önlemek amacıyla geliştirilen kural, düzenleme ve yönetim sistemlerinin bütünü.

Ergonomi ve insan faktörleri alanında, farklı durumlarda bilgi akışını en etkin şekilde sağlamak amacıyla görsel, işitsel veya dokunsal göstergelerin tasarlanması süreci.

Yoğun neşe, mutluluk ve aşkınlık hissiyle karakterize, bilinçli farkındalığın ve benlik algısının değiştiği alternatif bir bilinç halidir.

Bireyin fikirleri, hipotezleri veya olası çözümleri hata ve eksiklikler açısından sistematik olarak test ettiği, ampirik kanıta dayalı, problem odaklı yönlendirilmiş bir bilişsel süreçtir.

Bir ürün veya hizmetin değerinin onun kıtlığı ve arz-talep dengesiyle doğrudan ilişkili olduğunu öne süren bilişsel ve iktisadi psikoloji teorisidir.

İlerlemenin, bir hedefe ulaşmanın veya eylemin gerçekleşmesinin önündeki her türlü fiziksel, zihinsel, duygusal veya davranışsal kısıtlama ya da direnç.

Bilginin uzun süreli bellek depolarında fiziksel veya yapısal olarak mevcut bulunma durumu.

Bellekteki bilgiyi geri getirme yeteneği veya sistemlere, gruplara ve fırsatlara katılımı engelleyen bariyerlerin ortadan kaldırılması durumu.

Yetişkinlerin genellikle en erken üç yaşına kadar uzanan çocukluk olaylarına dair anılarını ifade eden kavramdır.

Duygusal girdilerin kimlik kazanmadan ve anlamlandırılmadan çok daha önce, bilgi işleme sürecinin erken aşamalarında filtrelendiğini savunan dikkat kuramıdır.

Güzelliğin, sanatın, zevkin doğasını ve bunlara ilişkin yargı ve deneyimlerin değerini inceleyen felsefi ve psikolojik disiplin.

Bir uyarıcının güzelliği veya estetik tercihlerle ilişkili diğer faktörler nedeniyle zihinsel haz ve memnuniyet uyandırma derecesi.

Bir sanat eserine ya da doğa unsuruna, barındırdığı güzellik veya estetik tercihlerle ilişkili diğer etkenler dolayısıyla atfedilen duygusal ve tinsel nitelik.

Sanatın ve sanatsal biçimlerin dışsal etkenlerden bağımsız olarak, içsel dinamikler ve yenilik arayışlarıyla düzenli bir biçimde değişmesi süreci.

Bir uyarıcının göze çarpan tek bir belirgin özelliğinin, diğer tüm niteliklerini gölgede bırakarak genel beğeniyi neredeyse tamamen belirlemesi durumu.

Belirli bir uyarıcının, güzellik veya zevk temelli gerekçelerle diğerlerine kıyasla daha fazla beğenilmesi ve seçilmesi durumu.

Bir bireyin sanat eserlerini veya uyarıcıları daha az ya da çok güzel veya hoş olarak nitelendirdiği öznel değerlendirme ve yargı kapasitesi.

İki veya daha fazla bağımsız pekiştirme tarifesinin aynı anda yürürlükte olduğu ve bireyin bu alternatifler arasında seçim yapmasını gerektiren edimsel koşullanma prosedürü.

Organizmanın iki veya daha fazla alternatif pekiştirme programı arasından seçim yapmasını ve ardından seçilen programın gerekliliklerini yerine getirerek birincil pekiştirece ulaşmasını sağlayan operant koşullama prosedürü.

İki görevin aynı anda (ikili görev bağlamında) yürütülmesi durumunda, öncelik verilmesi talep edilmesine rağmen birincil görevin performansında ve doğruluğunda gözlenen düşüş.

Cümlenin gramatik öznesinin fiilde bildirilen eylemi gerçekleştiren (etken) konumda olduğu, nesnenin ise eylemden etkilendiği fiil çatısı kategorisi.

Bireylerin ilk uyarıcıya karşı geliştirdikleri duygusal tepkileri, hemen ardından gelen belirsiz bir uyarıcıya yanlışlıkla transfer etme eğilimini ölçen örtük tutum değerlendirme yöntemidir.

Bireylerin örtük (gizli) tutumlarını ve ön yargılarını ölçmek amacıyla kullanılan, duygusal uyarıcıların nötr uyarıcılara yanlış atfedilmesi prensibine dayanan örtük ölçüm tekniğidir.

Şu anda bilinç odağında bulunan ya da kısa süre önce farkındalıkta yer almış, geri çağrılma süreciyle aktif hale getirilmiş bellek içeriği.

Bir bireyin hem konuşma hem de yazı üretiminde (üretici dil becerilerinde) aktif olarak kullandığı kelime hazinesi.

Bireyin bilişsel kaynaklarını bilinçli ve istemli bir çabayla belirli bir uyarıcıya, göreve veya duruma yöneltmesi ve sürdürmesi süreci.

Bireyin pasif bir alıcı olmak yerine, yeni bilgileri bizzat eyleme dökerek, davranış sergileyerek ve bilişsel hedefler belirleyerek yapılandırdığı öğrenme biçimi.

Bireylerin veya grupların belirli bir nesneye yönelen, araçlar aracılığıyla aracılanmış kolektif faaliyetlerini ve bu faaliyetin yapısal bileşenlerini inceleyen teorik çerçeve.

Basit bir kas hareketinden farklı olarak, belirli bir amaca, nedenselliğe veya bilişsel sürece dayanan karmaşık davranış biçimidir.

Belirli bir duygu durumuna eşlik eden, o duygunun doğasına uygun araçsal veya ifade edici davranışları gerçekleştirme yönündeki içsel dürtü.

Eylem seçimi ve yönetiminin, otomatik rutinleri yürüten Çatışma Zamanlama Sistemi ile yürütücü işlevleri gerektiren Denetimsel Dikkat Sistemi olmak üzere iki farklı süreç tarafından kontrol edildiğini öne süren bilişsel model.

İnsan davranışını, çevresel bağlam ve mevcut durum referansıyla, bireyin bilinçli niyetleri ve hedefe yönelik iradi süreçleri aracılığıyla açıklayan kuramsal yaklaşımlar bütünüdür.

Zihinsel süreçlerin içeriğinden ziyade, zihnin ediminin (görme, yargılama, tasarlama) psikolojinin asıl inceleme konusu olması gerektiğini savunan felsefi ve psikolojik yaklaşım.

Bilişsel bir dikkat kaybı veya otomasyon hatası nedeniyle, niyet edilen eylemin sapmaya uğrayarak farklı ve istenmeyen bir davranışla sonuçlanması.

Bireylerin kendi davranışlarını, alt düzey mekanik kas hareketlerinden üst düzey soyut amaçlara kadar değişen yelpazede hangi bilişsel düzeyde yorumladığını ve anlamlandırdığını inceleyen kuramsal çerçevedir.

İkilemler veya çatışmalar karşısında zihinsel ve davranışsal değişimi hızla gerçekleştirmek amacıyla hızlı, kararlı ve net eyleme geçme eğilimidir.

Bilişsel süreçlerin ve niyetlerin, çevresel çeldiriciler varlığında hedefe yönelik davranışa nasıl dönüştürüldüğünü açıklayan bilişsel mimari modeli.

Fiziksel çevrenin ya da nesnelerin bir organizmaya sunduğu eylem ve kullanım potansiyellerinin tamamıdır.

Etki etme kapasitesine sahip, bir eylemi başlatan veya bir sürecin gerçekleşmesini sağlayan kişi, organizma, yapı ya da etken.

İki uyaran arasındaki, denemelerin yüzde ellisinde tutarlı ve doğru bir şekilde tespit edilebilen en küçük miktar farkıdır.

İki benzer uyarıcının aynı olmadığına dair verilen bilişsel ve algısal karar süreci.

Bir nesnenin, olayın veya içsel durumun algılanması, bilinmesi ve raporlanabilmesi durumu.

Algının, çevresel gürültünün filtrelenerek duyusal örüntülerin temel özelliklerinin ayırt edilmesini sağlayan aşamalı bir süzme süreci olduğunu savunan kuram.

Zekânın çocuklukta genel bir faktörden özel yeteneklere doğru farklılaştığını, ileri yaşlarda (65 yaş üstü) ise akışkan zekânın azalmasıyla yeniden tek bir genel faktör altında farklılaşmama eğilimi gösterdiğini öne süren gelişimsel model.

Bilişsel işlevlerin ve öğrenme süreçlerinin yapısal farklılıklar temelinde organize olduğunu öne süren teorik yaklaşım.

Bireyler ve topluluklar arasındaki psikolojik niteliklerin doğasını, boyutlarını, kökenlerini ve sonuçlarını inceleyen, aynı zamanda bu varyasyonların ölçüm yöntemlerini geliştiren disiplindir.

Basit algı ve düşüncelerin, deneyimler yoluyla birleşerek daha karmaşık ve soyut zihinsel bütünlükler oluşturması süreci.

Baddeley ve Hitch'in çalışma belleği modelinde, sözlü ve işitsel bilgilerin geçici olarak depolanmasını ve seslendirilerek taze tutulmasını sağlayan alt bileşendir.

Sıradan veya olağan bilgilerin aksine, tuhaf, absürt veya aşırı sıra dışı uyarıcıların bellekte daha kalıcı bir şekilde kodlanıp hatırlanma eğilimidir.

Klasik koşullama süreçlerinde, koşullu uyaranın koşulsuz uyaran verilinceye kadar kesintisiz bir süre boyunca sunulduğu temel öğrenme prosedürüdür.

Katılımcının, kısa bir süre önce gösterilen örnek uyaranı, araya giren değişen süreli bir gecikmenin ardından gelen seçenekler arasından doğru hatırlayıp eşleştirmesini gerektiren standart bilişsel paradigma.

Ayırt edici uyarıcının ortadan kaldırılmasından bir süre sonra ortaya çıkan davranışsal veya bilişsel yanıt.

Gelecekte elde edilecek daha büyük veya daha değerli bir ödüle ulaşmak amacıyla, anlık ve küçük bir ödülden bilinçli olarak vazgeçme kapasitesidir.

Jean Piaget ve çağdaşlarının çalışmalarına dayanan, mantıksal akıl yürütmeyi ve entelektüel gelişimi merkeze alan genel eğitim yaklaşımı.

Ergonomi ve bilişsel sistem mühendisliğinde, bir ürün ya da sistemin ilk biçimlendirici fikirden nihai sürüme kadar geçirdiği araştırma, tasarım, test ve iyileştirme evrelerinin bütünü.

Karmaşık bir sinyalin veya dalga biçiminin içerdiği farklı frekans bileşenlerinin genlik dağılımını gösteren matematiksel grafiksel gösterimdir.

Mevcut bir sözcüğün yanlış bir varsayımla başka bir kökten türediği sanılarak yeni bir kelime oluşturulması süreç ve sonucu.

Çözüm arayan kişinin, problemin nihai hedefinden başlangıç noktasına doğru tersten ilerlediği bir problem çözme stratejisidir.

Klasik koşullama prosedüründe, koşulsuz uyarıcının (US) koşullu uyarıcıdan (CS) önce sunulduğu temporal eşleştirme dizisidir.

Kısa süreyle sunulan bir hedef uyarıcının, hemen ardından gelen ikinci bir uyarıcı (maske) tarafından bilinçli algısının bozulması veya engellenmesi olgusudur.

Bir dizi veya sıra içerisinde, bir öğenin kendisinden önce gelen başka bir öğeyle zihinsel bir bağ kurma süreci.

Bir uyarıcının, herhangi bir pekiştireçle eşleştirilmeden önce defalarca tek başına verilmesinin, daha sonra bu uyarıcıyla klasik koşullanma kurulmasını geciktirmesi veya zayıflatması durumu.

Karmaşık görsel uyaranlar içerisine gizlenmiş temel geometrik şekillerin ayırt edilmesini gerektiren bir algısal kapanış esnekliği ölçüm aracı.

Aydınlatılmış katı bir nesnenin üzerindeki ışık ve gölge örüntülerinden elde edilen, nesnenin dış hatları olmasa bile üç boyutlu derinlik algısı yaratan bir görsel ipucu.

Akademik eğitim, teknik ve personel gelişim süreçlerinde film, slayt, video, ses kaydı ve dijital medya gibi işitsel ve görsel araçların ortak kullanımı.

Bir uyarıcının retinadaki fiziksel izdüşümünden bağımsız olarak, gözlemci tarafından algılanan öznel boyutudur.

Bir gözlemci ile nesne arasında zihinsel olarak algılanan, fiziksel mesafeden farklı olabilen öznel uzaklık tahmini.

Fiziksel veya olgusal gerçeklikle birebir örtüşmeyen, nesnenin kendi gerçek durumundan ziyade gözlemcinin algısal çerçevesine veya konumuna bağlı olarak ortaya çıkan illüzyonel veya gözlemsel durum.

Belirli bir dalga boyundaki ışığın insan gözü tarafından algılanabilirliğinin derecesini nicelendiren fotometrik ölçüt.

Dilbilimde ve bilişsel bilimlerde, bir eylemin, olayın veya durumun zaman içindeki akışını, tamamlanma durumunu veya süresini ifade eden gramer kategorisidir.

Bir nesnenin duyusal görünümünün, onun gerçek doğasıyla her zaman aynı olmayabileceğini kavrama yeteneği.

Fiziksel bir yer değiştirme veya boyut değişimi olmamasına rağmen, görsel uyarıcıların ardışık sunumuyla ortaya çıkan hareket ya da değişim yanılsaması.

Kontrollerin ve bunlara karşılık gelen göstergelerin hareket yönü, renk, konum ve hizalama gibi boyutlarda birbiriyle uyumlu olması gerektiğini savunan ergonomik tasarım ilkesidir.

Genellikle bir eğitim ortamında, önceden kanıtlanmış bilimsel bir olgunun veya prensibin doğruluğunu izleyicilere aktarmak amacıyla yapılan görsel sunum.

Zihnin büyük bilgi öbeklerini kısa süreli bellekte daha kolay tutulabilen anlamlı alt birimlere (kümelere) dönüştürme süreci.

Kişinin uyanık durumdayken dış dünyadan koparak arzu, beklenti ve potansiyellerini hayal gücü aracılığıyla deneyimlediği istemsiz veya istemli zihinsel süreçtir.

Renkli bir sıvının veya şeffaf bir katının içindeki tüm hacme yayılan, yalnızca yüzeyle sınırlı kalmayan renk niteliği.

Beyaz ışıkla karıştırıldığında belirli bir renk tonunu (hue) eşleştiren tek bir spektral dalga boyudur.

Retina üzerindeki görüntünün kayma mesafesinden elde edilen, nesnelerin uzaktaki konumunu veya üç boyutlu yapısını çözmeye yarayan temel bir görsel derinlik ipucudur.

Okuma araştırmalarında, uyarıcı kelimelerin harflerinin büyük ve küçük formlar arasında sistematik olarak değiştirilerek sunulduğu deneysel prosedür.

Uzak nesnelerin atmosferik koşullar nedeniyle daha az net görünmesi ve mavimsi bir ton alması durumunu açıklayan monoküler derinlik ipucudur.

Hava araçlarının uçuş rotalarını ve yer manevralarını bilgi, iletişim, gözlem yoluyla koordine ederek güvenli ve düzenli akışını sağlayan sistemler bütünü.

Fiziksel güzellik, olağanüstü yetenekler veya ahlaki üstünlük karşısında hissedilen; bireyin zihinsel şemalarını zorlayacak kadar büyük ve kavranması güç bir uyarıcıya verilen hayranlık, yücelik ve saygı karışımı karmaşık duygu.

İnsan dışındaki canlıların çevresel ve sosyal problemleri çözerken kullandığı, doğrudan gözlemlenemeyen ancak zihinsel süreçler yoluyla çıkarılan kapasiteler bütünüdür.

Herhangi bir öğrenme denemesinde, bilginin ya eksiksiz ve tam olarak kazanıldığını ya da hiç öğrenilmediğini savunan kuramsal model.

Tek bir doğru yanıta odaklanmak yerine, bir sorun karşısında çok sayıda özgün ve alternatif çözüm üretmeyi sağlayan yaratıcı bilişsel süreç.

Tek bir doğru yanıta odaklanmak yerine, belirli bir probleme yönelik çok sayıda özgün, yaratıcı ve farklı çözüm yolu üretebilme bilişsel kapasitesidir.

Bir ışık dalgasının orta yoğunluğundan sapabileceği maksimum miktar olup, doğrudan algılanan parlaklık derecesini belirler.

Bilinçli deneyim sırasında ortaya çıkan gerçek düşünceler, imgeler ve duygular bütünü.

Bilgilerin rastgele etiketler yerine, içeriğin kendisini oluşturan niteliklerin ve boyutların temsiline dayanarak depolandığı ve geri çağrıldığı bellek modeli.

Bilinçli deneyimin rolüne ve bu deneyimin içeriğine odaklanan, özellikle erken dönem yapısalcılık akımıyla ilişkilendirilen tarihsel bir psikoloji yaklaşımıdır.

Bir uyarıcıya karşı duyulan hoşnutsuzluğu belirten fizyolojik veya duygusal tepki olup, genellikle o uyarıcıdan kaçınma ya da uzaklaşma davranışıyla kendini gösterir.

İki veya daha fazla dilde okuma ve yazma yeterliliğine sahip olma durumu.

Bir bireyin ya da konuşma topluluğunun iki veya daha fazla dili düzenli olarak kullanma kapasitesi ve durumu.

İnsan bilincinin evrimleşmesinden önce, bilişsel işlevlerin beyin yarı küreleri arasında bölünerek bir yarım kürenin işitsel hallüsinasyonlar yoluyla 'konuştuğu' ve diğer yarım kürenin ise bu komutlara 'itaat ettiği' hipotetik zihinsel yapı.

Öğrencilere ana ellerindeki dille birlikte dominant veya hedef bir ikinci dilde akademik içerik aktarımını içeren pedagojik vebilişsel yaklaşım.

Bireyi eşit derecede cazip veya itici iki alternatiften birini seçmeye zorlayan, karar verme süreçlerini sekteye uğratan bilişsel ve durumsal bir çıkmazdır.

İnsan belleğinin, biri anlık algısal verileri işleyen diğeri ise uzun süreli kalıcı bilgileri depolayan iki farklı alt sistemin etkileşimiyle çalıştığını öne süren bilişsel model.

Belleğin, bilginin saniyeler düzeyinde tutulduğu kısa süreli bellek ile saatler ila yıllar boyunca saklanmasını sağlayan uzun süreli bellek olmak üzere iki ayrı süreçten oluştuğunu öne süren model.

Dünyayı, olayları ve insanları yalnızca iki zıt kutup (iyi-kötü, başarılı-başarısız) üzerinden değerlendiren, gri alanları tamamen reddeden katı bir bilişsel çarpıtma biçimidir.

Gözlemcinin bir uyarıcının varlığı konusunda önce belirsizlik, ardından kesinlik yaşadığı iki farklı duyusal eşik seviyesini varsayan uyarıcı eşik teorisi.

Bireyin iki farklı görevi eş zamanlı olarak yerine getirme kapasitesi ve bu süreçteki performans düzeyi.

Bireylerin aynı anda iki farklı görevi yerine getirmeye çalışırken bilişsel kaynakların yetersiz kalması nedeniyle performans düşüşü, hata artışı ve tepki süresinin uzaması durumu.

Tek bir konuşma sesini temsil etmek üzere birlikte kullanılan iki harf veya sembol kombinasyonu.

Bilginin bellekte hem sözel hem de görsel formatlarda eş zamanlı olarak işlenmesi ve saklanması süreci.

İki benzersiz (unique) rengin karışımı olarak algılanan herhangi bir renk tonudur.

Karar verme süreçlerinde yalnızca iki alternatif seçeneğin bulunduğu durum.

İnsan zihninin ve karar verme mekanizmalarının iki farklı bilişsel süreç üzerinden işlediğini savunan teorik çerçeve: Hızlı, sezgisel ve otomatik işlemler ile yavaş, analitik ve kontrollü işlemler.

Bir nesnenin ya da sembolün, hem fiziksel nesnenin kendisi hem de başka bir şeyi temsil eden bir simge olarak aynı anda algılanabilme ve kavranabilme bilişsel kapasitesi.

Bir nesnenin veya sembolün hem kendi fiziksel gerçekliğiyle hem de temsil ettiği soyut anlamla aynı anda eşleşebilme ve bu iki boyutu zihinsel olarak manipüle edebilme yeteneği.

Birincil ve biyolojik gereksinimlerin doğrudan doyurulmasından ziyade, sosyal çevre, deneyim ve öğrenme süreçleri aracılığıyla sonradan kazanılan psikolojik veya kültürel gereksinimler.

Nötr bir uyarıcının, birincil bir pekiştireçle defalarca eşleşmesi sonucunda kendi başına pekiştirici özellik kazanması süreci.

Bir nesnenin veya uyarıcının tam iki eşit parçaya ayrılması işlemi; psikofizikte ise bir uyarıcının iki farklı uyarıcı arasındaki tam orta noktaya (eşit mesafe veya değere) gelecek şekilde ayarlandığı ölçekleme yöntemi.

Yeni öğrenilecek bilgilerin zihinsel olarak kodlanmasını ve yapılandırılmasını kolaylaştırmak amacıyla ders veya eğitim oturumu öncesinde sunulan sözel ya da yazılı materyallerdir.

Bir bireyin ya da sistemin işleyebileceğinden veya etkin bir şekilde kullanamayacağından daha fazla bilgiye maruz kalması durumu.

Ortak görevlerde iletişimi destekleyen ya da zayıflatan bilgi sistemlerini, teknik ağları ve protokolleri inceleyen ergonomi uzmanlık alanıdır.

Fikirler, olaylar veya nesneler arasında zihinsel süreçler aracılığıyla bir bağlantı kurma eylemi veya bu süreç sonucunda eşlik eden nesne, kişi ya da uyarıcı.

Bir nesne, olay, sözcük veya kavramla karşılaşıldığında çok geniş bir yelpazede bağlantılar kurabilme bilişsel yeteneğidir.

Zihnin belirli bir hedef veya yön olmaksızın, öğeler arasındaki bağlantılar temelinde serbestçe gezindiği, rüya görme ve serbest çağrışım gibi durumlarda görülen görece kontrolsüz bilişsel etkinlik.

İki veya daha fazla uyarıcı, tepki ya da bellek unsuru arasındaki bağlantının, bir unsurun diğerini tetikleme kapasitesiyle ölçülen niceliksel kuvveti.

Önceden var olan semantik veya kavramsal bağlara sahip bilgilerin, bellekten geri çağrılma sürecinde zihinsel olarak gruplandırılarak bir arada hatırlanma eğilimidir.

Zihinsel süreçlerin ve davranışların, uyarıcılar ile tepkiler ya da farklı fikirler arasındaki bağların kurulması ve güçlendirilmesi yoluyla gerçekleştiğini savunan öğrenme kuramıdır.

Bir tasarımın ya da uyarıcının parçaları arasındaki etkileşim sonucunda ortaya çıkan görsel aldanma.

Somut bir kanıt veya ampirik dayanak olmaksızın bir önermenin, olgunun veya ifadenin doğruluğunun, gerçekliğinin ya da geçerliliğinin zihinsel olarak kabul edilmesi.

Bellekte birbiriyle ilişkili şekilde kodlanmış iki veya daha fazla inanç, tutum ya da bunların kombinasyonundan oluşan yapı.

Bireyin bir argümanın mantıksal geçerliliğini değerlendirirken, soncun kendi inançlarına ve dünya hakkındaki ön bilgisine ne kadar uyumlu olduğuna odaklanarak mantık kurallarını ard plana itme eğilimidir.

Bir bireyin, başkalarının davranışlarını onların sahip olduğu inançlar ve arzular temelinde açıklama ve öngörme süreci.

Bireylerin, temelini oluşturan kanıtlar çürütülmesine veya yanlışlığı kanıtlanmasına rağmen inançlarını sürdürme eğilimi.

İnsan deneyiminin merkezi gerçeklik olduğu ve tüm olguların insanla ilişkileri bağlamında değerlendirilmesi gerektiği yönündeki açık veya örtük varsayım.

Davranışı yönlendiren, bir hatıranın çağrılmasını sağlayan veya başka bir uyarıcının geleceğini haber veren uyarıcı, olay veya nesne.

Bir uyarıcının öngördüğü sonucun, daha önce öğrenilenin tam tersi olacak şekilde değiştirilmesi süreci.

Tek bir hatırlatma ipucunun ilişkili olduğu bilgi miktarı arttıkça, o ipucunun herhangi bir spesifik veriyi geri getirme etkinliğinin azalmasını ifade eden bellek ilkesidir.

Öğrenme anında mevcut olan bir uyarıcının (ipucunun) hatırlama anında bulunmamasından kaynaklanan erişim başarısızlığıdır.

Bireyin, öğrenme aşamasında hedef öğeyle birlikte sunulan spesifik bir uyarıcının (ipucunun) rehberliğinde bilgiyi bellekten geri çağırma süreci.

Duyusal uyarıcıların, birbirini dışlayan iki farklı perspektif veya anlam arasında sürekli olarak salınım yaptığı algısal durumlar.

İki veya daha fazla bireyin, ortak ya da birbirini tamamlayan hedeflere ulaşmak amacıyla eşgüdümlü olarak çalışması süreci.

Öğrencilerin küçük gruplar halinde, ortak bir akademik hedefe ulaşmak için sosyal becerilerini ve yüz yüze etkileşimi kullanarak birlikte çalıştığı yapılandırılmış öğrenme modeli.

İki veya daha fazla bireyin ortak bir görevi başarmak veya problemi çözmek amacıyla etkileşim kurarak bireysel çabadan daha yüksek düzeyde bilişsel kazanım elde etmesi süreci.

Kulak yoluyla alınan duyusal bilgilerin organizasyonu ve merkezi sinir sisteminde anlamlandırılması sürecidir.

Farklı ses uyarıcıları arasındaki frekans, şiddet veya tını gibi akustik değişiklikleri doğru bir şekilde algılama ve birbirinden ayırma yeteneği.

İşitsel yolla elde edilen sözel veya sözel olmayan bilgilerin kodlanması, saklanması ve geri çağrılması süreçlerini kapsayan bilişsel sistemdir.

Bireyin işitsel yolla sunulan sayı, harf veya sözcük dizilerini anında hatırlayabilme ve kısa süreli bellek havuzunda tutabilme kapasitesidir.

İşitsel bilgileri fonetik özelliklerine dayanarak kısa süreliğine muhafaza eden bilişsel bellek bileşeni.

İşitsel uyaranların çevresel algıdan sonra çok kısa bir süre boyunca (yaklaşık birkaç saniye) orijinal biçimiyle zihinsel depoda tutulmasını sağlayan duyusal kayıt sistemidir.

Bir kelimenin ayrı ayrı ses birimlerini (fonemlerini) zihinsel olarak sentezleyerek bütün kelimeyi tanıma ve kavrama yeteneği.

Uygun spektral bileşime sahip daha yüksek sesli bir uyaran tarafından maskelenen veya yer değiştiren kısa süreli (300 milisaniyeye kadar) bir ses segmentinin algısal olarak zihinsel restorasyonu.

İşitsel uyarıcıların, özellikle seslerin ve kelimelerin duyusal bellekten kısa süreli belleğe aktarılabilmesi için zihinsel temsil biçimlerine dönüştürülme sürecidir.

Yalnızca akustik ipuçlarına dayanarak bir ses kaynağının uzaklığını değerlendirme yeteneğidir.

Dinleyicinin, ses dalgalarının fiziksel özelliklerindeki değişimleri (şiddet, frekans dağılımı ve yansıma oranları) kullanarak ses kaynağının uzamsal uzaklığını algılamasını sağlayan akustik ipuçları.

İşitsel sistemin, karmaşık ses dalgalarını birbirinden ayırt ederek anlamlı ve tutarlı bir bütünlük içinde algıladığı ses kaynağı.

Seslerin yükseklik, frekans (perde) ve tını gibi algısal niteliklerini tanımlayan temel psikoakustik özellikler bütünü.

İşitsel uyaranın kesintisiz bir akış yerine kısa aralıklarla ayrık birimler halinde sunulması durumu.

Katılımcının işitsel olarak sunulan üç ünsüz harfi farklı sürelerdeki çeldirici görevlerin ardından hatırlamasını isteyerek kısa süreli belleğin ve unutma hızının ölçüldüğü nöropsikolojik test yöntemidir.

Farklı sesleri ve tonları kodlama, ayırt etme ve işleme kapasitesi; zekanın üç katmanlı modeli ve Cattell-Horn teorisinde görsel yeteneklerden ayrılan temel bilişsel bileşen.

Bellek izinin kalıcılığının ve gücünün, bilginin maruz kaldığı bilişsel analiz ve işleme derinliğinin derecesine bağlı olduğunu öne süren kuramsal model.

Organizmanın yöneldiği, yaklaşma davranışı sergilediği ve yoksunluk durumuna bağlı olarak pekiştireç etkisi modifiye edilebilen pozitif pekiştirici veya koşulsuz uyarıcı.

Koşulsuz uyarıcının yiyecek gibi pozitif bir pekiştireç olduğu klasik koşullanma türüdür.

Bir hareketin, sürecin veya değişkenin değişim hızındaki artışı ifade eden vektörel niceliktir.

Bireylerin geçmişteki eylemlerine dair anılarını, kendilerini hem ahlaki açıdan iyi niyetli hem de işlevsel olarak yetkin ve başarılı gösterecek biçimde sistematik olarak çarpıtma eğilimidir.

Bir bireyin yapıcı bir şekilde kullanabileceği, işlevsel amaçlar doğrultusunda geliştirilebilir yetenek, yetkinlik veya nitelikler bütünü.

Bir organizmanın rahatsız edici veya zarar verici bir uyarıcıyı önceden tahmin ederek onunla temas etmeyi engellemeye yönelik sergilediği davranışsal tepki.

Bireyin her ikisi de olumsuz veya cezbedici olmayan iki seçenekten birini seçmek zorunda kaldığı stresli karar verme durumu.

İşitme kaybı olan bireylerin ses kanalındaki konuşmaları görsel olarak takip edebilmesi için ekranın alt kısmına yerleştirilen basılı metinlerle desteklenen televizyon yayıncılığı sistemi.

Her defasında tamamen aynı, öngörülebilir ve sabit koşullar altında gerçekleştirilen motor beceri türü.

Katılımcının, kendisine atfedilen bir problemi çözmek üzere önceden sınırlandırılmış ve daraltılmış seçenekler arasından seçim yapmaya zorlandığı deneysel düzenek.

Dile yeni üyelerin nadiren katıldığı, zamirler, edatlar ve belirteçler gibi temel dilbilgisel işlevlere hizmet eden sözcük kategorisidir.

Çevresiyle madde veya bilgi alışverişinde bulunmayan, dış etkenlere karşı yalıtılmış ve yalnızca kendi iç dinamikleriyle işleyen yalıtık yapı.

Bireyin karmaşık görsel uyarıcılar içerisindeki basit geometrik şekilleri ayırt etme ve algısal setini değiştirme kapasitesini ölçen performans testidir.

Bir bireyin bilgi alma, saklama, zihinsel veya fiziksel görevleri yerine getirme konusundaki azami potansiyeli ve entelektüel gelişim kapasitesi.

Dikkat süreçlerini sınırlı işleme gücüne ve sonlu kaynaklara sahip merkezi bir havuz olarak ele alan bilişsel çerçevedir.

İkili görev performansında, sınırlı dikkate dayalı bilişsel kaynakların iki veya daha fazla görev arasında paylaştırılarak paralel olarak işlenmesi süreci.

Eksik uyaranları bütünleştirme eğilimi veya çözüme kavuşturulmamış psikolojik meseleleri tamamlama ve nihayete erdirme hissi.

İki veya daha fazla alternatif arasından en uygun olanını seçmeyi içeren temel bilişsel süreç.

Parlak bir ışık kaynağının, aynı sahnede yer alan daha sönük unsurların algılanan parlaklığını, ışık kaynağının yokluğundaki durumuna kıyasla baskılayarak daha soluk görünmesine neden olan görsel algı olgusudur.

Bir kümedeki eleman sayısını ifade eden matematiksel ve bilişsel terim; çocuk gelişiminde sayılan son sayının tüm kümenin niceliğini belirttiğini kavrama yeteneği.

Ergonomi ve insan-bilgisayar etkileşiminde, bir görselin, sembolün veya ekran öğesinin kullanıcı tarafından yanlış anlaşılma veya amaçlanan dışında bir anlam yüklenme derecesini sayısal olarak ifade eden nicel ölçüttür.

İki veya daha fazla temel duygunun birleşmesiyle oluşan, bilişsel değerlendirme ve sosyal bağlam gerektiren üst düzey duygusal durum.

Tek veya birden fazla hedefe ulaşmak için eş zamanlı olarak var olan, birbiriyle uyumlu ya da çatışma halindeki çoklu arzular bütünü.

Basit pekiştirme tarifelerinin (örneğin sabit oran veya değişken aralık) mantıksal veya ardışık kombinasyonlarıyla oluşan gelişmiş edimsel kontrol mekanizması.

Psikolojik estetikte, bir sanat eserinin çok yönlülüğünü ve görsel zenginliğini belirleyen, izleyicide gerginlik veya öfke gibi duygusal tepkiler uyandırabilen yapısal boyut.

Biçimsel bir argümandaki belirli iddiaların, ikna edici bir mesajdaki bilgilerin veya zihinsel içerikteki bir varsayımın tutarsızlıkları ortaya konularak çürütülmesi süreci.

Psikofizik testlerde, standart bir uyaranla kıyaslanması amacıyla sunulan uyaranlar setinden herhangi biri.

İnsanlar dahil olmak üzere çeşitli türlerdeki bilişsel süreçlerin kökenlerini, mekanizmalarını, benzerliklerini ve farklılıklarını inceleyen karşılaştırmalı psikoloji alt dalıdır.

İki veya daha fazla uyarıcının birbiriyle ya da belirli bir standart referansla kıyaslanarak değerlendirildiği psikofiziksel karar verme süreci.

Bireylerin geçmişteki olayların gerçekleştiğinden farklı şekillerde sonuçlanmış olabileceğine dair zihinsel simülasyonlar üretme bilişsel süreci.

René Descartes tarafından geliştirilen; bilginin birliğini, doğaya hakimiyet kurma amacını ve sezgisel olarak bilinen sarsılmaz ilkeler üzerine kurulmasını savunan felsefi ve epistemolojik sistem.

Katılımcılara belirli bir üst kategori verilerek bu gruba ait örnekleri zihinsel sözlükten çağırmalarının istendiği bir sözel kavramsal bellek testidir.

Sürekli ve dereceli bir fiziksel uyarıcının, insan zihni tarafından keskin sınırlarla ayrılmış kesikli kategoriler halinde algılanması olgusu.

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, genel kavramların ve sınıflandırmaların kullanımını içeren, somut algının ötesine geçen soyut düşünme biçimidir.

Bellek geri getirme testlerinde, katılımcının öğrenme listesinde yer almayan ancak sunulan uyarıcılarla aynı anlamsal kategoriden olan yanlış öğeleri hatırlaması veya listeye katması durumu.

Bireyin çevresel uyaranları veya deneyimleri esnek bir şekilde değerlendirmek yerine, katı ve önceden belirlenmiş kategoriler altında sınıflandırma eğilimi.

Nesnelerin, olayların, bireylerin veya deneyimlerin ortak özellikler temelinde sınıflara ayrılması ve farklı sınıflardan ayırt edilmesi bilişsel süreci.

Bellek deneylerinde, üyeleri belirli anlamsal kategorilerden (örneğin hayvanlar, yiyecekler) seçilen uyarıcı öğeler dizisi.

Farklı dalga boylarındaki ışık kaynaklarının üst üste bindirilmesiyle yeni bileşik renklerin ortaya çıkması sürecidir.

İki bağımsız değişkenin aynı ya da farklı bilişsel işlem aşamalarını etkileyip etkilemediğini tepki süresi verileri üzerinden inceleyen analitik bir prosedür.

Nesnelerin, olayların veya soyut özelliklerin ortak niteliklerini temsil eden ve onları zihinsel bir kategoride birleştiren temel bilişsel tasarımdır.

Bireyin duyusal verileri, deneyimleri ve soyutlama süreçlerini kullanarak yeni bir nesne, olay ya da duruma ait zihinsel kategoriler ve şemalar oluşturma süreci.

Ortak özellikler paylaşan nesne, olay veya olguların çok katmanlı bir yapıda, genelden özele doğru sıralandığı zihinsel organizasyon şeması.

Katılımcının, bir kategorinin üyelerini ve üye olmayanlarını belirleyen kuralı deneme-yanılma ve tümevarımsal akıl yürütme yoluyla ortaya çıkarmasını gerektiren deneysel görev.

Bireyin bir ya da daha fazla somut örnekten yola çıkarak ortak özellikleri soyutlaması ve bir sınıfa ait olma koşullarını öğrenmesi sürecidir.

Organizmanın veya yapay bir sistemin, belirli bir uyaran kümesini ortak özelliklerine göre kategorize ederek soyut bir kategori kuralı çıkarması süreci.

Katılımcıların, belirli bir kurala veya hipoteze dayanarak önceden belirlenmiş bir kavramın örneklerini örnek olmayanlardan ayırmasını gerektiren deneysel bir bilişsel görev.

Bir bireyin, çok kısa süreli tek bir uyaran sunumu sonrasında görsel veya işitsel örüntüden hatasız olarak rapor edebildiği maksimum öğe sayısıdır.

Katılımcıların çok kısa süreyle sunulan görsel uyarıcı dizilerinin ne kadarını algılayıp rapor edebildiğini ölçen bilişsel bir değerlendirme yöntemidir.

Bireylerin okudukları metinleri anlama kapasitesini veya pratik yaşam senaryolarında sergileyecekleri muhakeme ve problem çözme becerilerini değerlendiren psikometrik ölçüm aracı.

Duyusal girdilerin bireyin ön bilgileri, beklentileri, bağlamı ve geçmiş deneyimleri tarafından şekillendirilerek algılandığı üstten alta (top-down) bilgi işleme mekanizmasıdır.

Soyut kavramların veya kavramlar arası ilişkilerin zihinsel düzlemde görsel ya da uzamsal formlar olarak temsil edilmesidir.

Bir fikir ya da argümanın, içerdiği soyut kavramların çokluğu ve bu kavramlar arasındaki girift bağlar nedeniyle anlaşılmasının güçlük derecesidir.

Üst düzey zihinsel yapılar ve kavramsal sistemler tarafından yönetilen, düşünce süreçlerini belirli hedeflere yönlendiren insan bilgi işleme aşaması.

Sınıflandırma görevlerinde, nesnelerin veya uyarıcıların ortak işlevlerine ya da benzer bir kategoriye üyeliklerine dayanarak gruplandırılması.

Bir bireyin bilişsel yeteneklerini, duygusal farkındalığını, deneyimlerini ve dünya görüşünü, dış dünyadaki verileri anlamlandırmak üzere yapılandıran bütüncül zihinsel organizasyon.

Bireyin bilişsel görevleri yerine getirirken sergilediği tipik hız profili olup, özellikle gözlem, düşünme ve problem çözme süreçlerinde aceleci veya ihtiyatlı bir yaklaşım benimsemesini ifade eden bir bilişsel stil boyutudur.

Bir uyarıcının anlamsal özelliklerinin işlenmesini gerektiren ve hem örtük hem de açık bellek süreçlerini değerlendirmek için kullanılan deneysel ölçüm aracı.

Hedef nesnenin iki veya daha fazla ayırt edici özelliğe (örneğin hem renk hem şekil) sahip olduğu ve bu özelliklerin kombinasyonunun arandığı görsel arama görevidir.

Gelecekteki olayları kehanetler, alametler veya doğa olayları temelinde tahmin etme ve yorumlama uygulaması.

İnsanın avuç içindeki çizgileri, şekilleri ve tepecikleri inceleyerek karakter analiz etme veya geleceği tahmin etme iddia eden psödobilimsel uygulama.

Bir nesnenin sınırını veya bir görseldeki iki farklı eleman arasındaki geçiş çizgisini tanımlayan topolojik terim.

Görsel sistemdeki karanlık-aydınlık geçişlerine ve kontür sınırlarına en yüksek yanıtı veren retinal ganglion hücreleri veya teorik görsel işlemciler.

Tanımlanabilir bir başlangıç ve bitiş noktasına sahip olan, amaca yönelik kas aktivitesi veya motor beceri.

Gestalt psikolojisinde, ayrımcı öğrenme ve problem çözme süreçlerinin kademeli bir birikimle değil, ani kavrayış ve algısal yeniden yapılandırma yoluyla kesintili bir sıçramayla gerçekleştiğini savunan görüş.

Bireyin pasif bir alıcı olmaktan ziyade, problem çözme, hipotez kurma ve bizzat deneyimleme süreçleri yoluyla bilgiyi kendi yapılandırmasını sağlayan bilişsel öğrenme yaklaşımı.

Öğrencilerin tümevarımsal akıl yürütme ve aktif deneyim yoluyla, öğretmen rehberliğinin asgari düzeyde tutulduğu bir süreçle bilgiyi bizzat yapılandırmasını amaçlayan bilişsel öğretim stratejisidir.

Dalgaların bir engelin kenarından geçerken veya dar bir açıklıktan yayılırken bükülmesi veya saçılması olayı.

Bireyin zihinsel arama alanının belirli kategoriler, kurallar veya yönergeler doğrultusunda sınırlandırıldığı, kontrollü bir bellek ve kelime çağrışım görevidir.

İki olay veya değişken arasındaki nedensel ya da ilişkisel bağımlılığın bilişsel düzeyde fark edilmesi durumu.

Klasik koşullanmada tepki gücünün, koşullu uyarıcının ardından koşulsuz uyarıcının gelme olasılığının, bu uyarıcının olmadığı durumlardaki gelme olasılığıyla kıyaslanarak belirlendiğini öne süren ilişkisel öğrenme modeli.

Geçmişteki standart veya tipik bir işlev, yöntem ya da ekolü belirten; psikoloji literatüründe genellikle yeni yaklaşımlardan ayırt edilmek üzere kullanılan niteleyici sıfat.

Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.

Psikolojik estetikte; antik Yunan ve Roma sanatının geleneksel değerlerini, biçimsel kusursuzluğunu ve düzenini vurgulayan sanatsal stil boyutu.

Farklı psikolojik veya fiziksel bileşenler arasında anlamlı ve mantıksal bir tutarlılığın, bağlantının var olma durumu.

Bireyin gürültülü ve çok sesli bir ortamda, arka plandaki uyarıcıları bastırarak dikkatini tek bir ses kanalına veya konuşmacıya odaklayabilme becerisi.

Bir grup bireyin, belirli somut olgu, veri veya kanıtlardan hareketle ortak akıl yürüterek genel ilke, kural veya çözümlere ulaşma süreci.

Sanat formlarındaki uyarıcı örüntülerinin karmaşıklık, yenilik ve belirsizlik gibi yapısal nitelikleridir.

Monokromatik ve beyaz ışık karışımlarının veya üç ana rengin bilinen oranlarıyla karşılaştırma yaparak renkleri tanımlayan, eşleyen veya üreten optik ölçüm cihazı.

Deneysel gözlem ve ampirik kanıtlara başvurmaksızın, yalnızca içgözlem, varsayım ve rasyonel süreçlere dayanan gayriresmi psikolojik çıkarım biçimi.

Assosiasyonizmde (çağrışımcılık), basit duyu verilerinin zihinsel işlemlerle bir araya gelmesiyle oluşan soyut ve çok katmanlı zihinsel tasarımlar.

Birden fazla uyarıcı arasından belirli olanın seçilmesi ve buna karşılık gelen farklı hareketlerin eşleştirilmesi sürecinde geçen bilişsel işlem süresidir.