Dikkat Azalması
Attention Decrement
Tanım
Ardışık sunulan uyarıcılarda, zaman ilerledikçe dikkatin azalması ve buna bağlı olarak sonraki uyarıcıların hafızada daha zayıf kodlanması eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kalite kontrol mühendisi, saatler boyunca hareket eden bir bant üzerindeki mikroçiplerde kusur ararken, vardiyanın son saatlerine doğru ilk saatlere kıyasla kusurlu çipleri kaçırma oranında belirgin bir artış yaşar.
Derin Analiz
Dikkat azalması, bilişsel psikoloji ve insan faktörleri mühendisliğinde (ergonomi) merkezi bir rol oynar. Bilişsel kaynakların (attention resources) sürekli görevler sırasında zamanla tükenmesi veya uyarılma düzeyinin (arousal) monotonluk nedeniyle düşmesiyle karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, sürekli dikkat (sustained attention) prefrontal korteks ve sağ parietal lob ağlarının metabolik yükünü artırır; uzun süreli ardışık görevlerde bu ağlardaki nöronal aktivite verimliliği düşer ve hedef tespiti için gerekli olan salınım senkronizasyonu bozulur. Bu durum, çalışma belleği (working memory) tamponuna giren bilgilerin kodlama (encoding) derinliğini doğrudan olumsuz etkiler.
Etimoloji
Latince 'attendere' (yönelmek, kulak vermek, 'ad-' [e/a doğru] + 'tendere' [gerilmek, uzanmak]) ve 'decrementum' (azalma, eksilme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Vigilance fatigue (Uyanıklık yorgunluğu) ile sıklıkla karıştırılır; uyanıklık yorgunluğu genel performans düşüşünü ifade ederken, dikkat azalması özellikle ardışık uyarıcı zincirindeki sıralı konum efektleriyle (serial position effects) doğrudan ilişkilidir.