Uyanıklık
Alertness
Tanım
Bireyin uyanık, çevresel uyaranların farkında, dikkatli ve eyleme ya da tepkiye hazır olma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Gece vardiyasında çalışan bir hava trafik kontrolörünün, radar ekranındaki küçük bir sapmayı milisaniyeler içinde fark edip acil durum protokolünü başlatabilmesi, üst düzey bir uyanıklık ve duyusal farkındalık halini gerektirir.
Derin Analiz
Nörofizyolojik düzeyde uyanıklık, beyin sapındaki retiküler formasyonun (retiküler aktive edici sistem - RAS) talamus ve korteks üzerindeki uyarıcı etkileriyle, yüksek frekanslı ve düşük genlikli elektroensesfalografi (EEG) dalgaları eşliğinde gerçekleşir. Bilişsel açıdan, duyusal girdilerin işlenme hızını, seçici dikkati sürdürme kapasitesini ve çevredeki ani değişimlere karşı gösterilen tepki süresini doğrudan belirleyen temel bir entelektüel tonüstür. Yetersizliği; narkolepsi, DEHB, kronik yorgunluk ve uyku yoksunluğu gibi pek çok psikiyatrik ve nönolojik tablonun temel semptom kümesinde yer alır.
Etimoloji
Latince 'alacer' (canlı, hareketli, hızlı) sıfatından türetilen İtalyanca 'all'erta' (gözetleme yerinde durma) ifadesinden Fransızca aracılığıyla literatüre geçmiştir.
Karıştırmayın
Genellikle 'arousal' (Uyarılmışlık) kavramıyla karıştırılır. Uyarılmışlık daha genel, otonom sinir sisteminin Non-spesifik aktivasyon tonunu ifade ederken; uyanıklık, bu aktivasyonun bilişsel olarak organize edilmiş, amaca yönelik dikkat ve çevresel farkındalık boyutunu kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Retiküler Formasyon
Brainstem Reticular Formation
Beyin sapı boyunca uzanan, uyanıklık, dikkat, uyku-uyanıklık döngüsü ve otonomik fonksiyonların düzenlenmesinden sorumlu karmaşık nöron ağları bütünü.
Dikkat
Attention
Bilişsel kaynakların belirli çevresel unsurlara odaklandığı, merkezi sinir sisteminin uyarıcılara yanıt vermeye hazır durumda bulunduğu seçici bir modülatör süreçtir.