Bilinç
Conscious (cs)
Tanım
Bir organizmanın içsel ve dışsal çevresine dair sahip olduğu öznel farkındalık hâli ve deneyimlerin zihinsel olarak yaşanması.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bakım ünitesinde travmatik beyin hasarı geçiren bir hastanın gözlerini açıp dışarıdan gelen seslere refleksif olarak tepki vermesi uyanıklık halini gösterirken, kendi adını tanıması, hatıralarına erişebilmesi ve içsel deneyimini sözel olarak rapor edebilmesi bilinç durumunun varlığına işaret eder.
Derin Analiz
Bilinç, bilişsel bilimler ve nörobiyolojide hem fenomenolojik deneyimin özünü (qualia) hem de uyanıklık döngülerini yöneten karmaşık nöral ağların (özellikle talamokortikal devreler ve varsayılan durum ağı) işlevsel çıktısı olarak incelenir. Chalmers'ın 'zor problem' olarak tanımladığı öznel deneyim yaratma kapasitesi, biyolojik süreçlerin fiziksel ötesi bir nitelik kazandığı noktayı temsil eder. Nörolojik açıdan değerlendirildiğinde, elektroensefalografide (EEG) gözlenen yüksek frekanslı ve düşük genlikli beta-gama salınımları, uyanık bilinç durumunun ayırt edici markerları arasındadır; ancak bu durumun patolojileri (koma, vekâleten bitkisel hayat, kilitli kalma sendromu) bilinç ile uyanıklığın her zaman eş anlamlı olmadığını kanıtlar.
Etimoloji
Latince 'conscientia' (ortak bilgi, vicdan, bilme) kelimesinden türetilmiş olup, 'cum' (ile, birlikte) ve 'scire' (bilmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Uyanıklık (wakefulness) ve dikkat (attention) ile sıkça karıştırılır. Uyanıklık sadece gözlerin açık ve çevresel uyarıcılara tepki verebilecek fizyolojik eşikte olmayı ifade ederken; dikkat, bilinç süzgecinden geçen verilerden belirli bir uyarıcıya odaklanma kapasitesidir, yani bilinç dikkatten daha geniş bir üst şemsiyedir.