Odaklanma
Focus
Tanım
Dikkat kaynaklarının seçici bir uyaran üzerinde yoğunlaştırılması ve diğer duyusal girdilerin bilinçli veya bilinçdışı olarak filtrelenmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, DEHB tanısı alan bir bireyin yoğun bir ofis ortamında rapor yazarken arka plandaki konuşmaları filtreleyememesi ve dikkatini sürekli çevresel uyaranlara kaptırması, odaklanma kapasitesindeki işlevsel bozulmaya net bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim bağlamında odaklanma, yürütücü işlevlerin (executive functions) ve prefrontal korteksin (özellikle dorsolateral prefrontal korteks ve anterior singulat korteks) orkestre ettiği bir üst düzey bilişsel mekanizmadır. Duyu organlarına sürekli çarpan devasa veri akışı arasından, amaca uygun olan bilginin seçilmesini ve işleyen bellekte (working memory) tutulmasını sağlar. Bu süreç, talamik kapılama (thalamic gating) mekanizmalarıyla desteklenerek irrelevant (ilintisiz) uyaranların kortikal işleme girmesini engeller.
Etimoloji
Latince 'focus' (ocak, ateş) sözcüğünden evrilmiştir; 17. yüzyılda Kepler tarafından optikte ışınların toplandığı noktayı belirtmek için bilimsel literatüre kazandırılmış, daha sonra bilişsel süreçlere uyarlanmıştır.
Karıştırmayın
Dikkat (Attention) ile sıklıkla karıştırılır; dikkat daha geniş bir uyarılmışlık ve genel farkındalık yelpazesini kapsarken, odaklanma bu dikkatin daraltılmış ve spesifik bir uyarana kanalize edilmiş halidir.