Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mindfulness

Mindfulness

Tanım

Bireyin içsel durumlarını ve çevresini, şimdiki an deneyimlerini yargılamadan veya tepki vermeden gözlemleyerek fark etme kapasitesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik anksiyete bozukluğu tanısı alan bir danışanın, gelecekteki felaket senaryolarına odaklanmak yerine, nefesinin burun deliklerindeki hareketini, göğüs kafesinin kalkışını ve zihnine gelen kaygı verici düşünceleri sadece 'zihinden geçen birer düşünce' olarak yargılamadan izlemeyi öğrenmesi.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve klinik psikolojide mindfulness, yürütücü işlevlerin, özellikle de dikkatin esnekliği ve duygu düzenleme mekanizmalarının işleyişini ifade eder. Nörogörüntüleme çalışmaları, düzenli mindfulness pratiklerinin prefrontal korteksteki gri madde yoğunluğunu artırırken, tehdit algısından sorumlu olan amigdalanın reaktivitesini azalttığını göstermektedir. Bu süreç, varsayılan durum ağının (default mode network) aktivitesini baskılayarak bireyin otomatik düşünce kalıplarından ve ruminatif döngülerden sıyrılmasına olanak tanır. Bilişsel davranışçı terapilerde üçüncü dalga uygulamalarının temel taşını oluşturur.

Etimoloji

Eski İngilizce 'myndgian' [hatırlamak, anımsamak] fiil kökünden türetilen 'mind' sözcüğü ile durum/süreç bildiren '-ful' ve '-ness' eklerinin birleşiminden oluşur. Doğu felsefesindeki Pali dilindeki 'Sati' kavramının (hatırlama, bellekte tutma ve şimdiki anda kalma) Batı psikolojisine uyarlanmış karşılığıdır.

Karıştırmayın

Pasif gevşeme veya meditasyon ile sıklıkla karıştırılır; ancak mindfulness, zihni boşaltmak veya rahatlamak değil, dikkati şimdiki ana kasıtlı olarak yönlendirmek ve deneyimlere karşı kabul edici bir tutum geliştirmektir.