Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Otomatik Düşünceler

Automatic Thoughts

Tanım

Bireyin herhangi bir çaba sarf etmeden, anlık, alışkanlık haline gelmiş ve bilinçdışı bir hızla zihnine gelen, ruh halini ve davranışları doğrudan etkileyen bilişsel içerikler.

Örnek Vaka / Uygulama

Topluluk önünde sunum yapacak olan bir kişinin sahneye çıktığı an zihninden 'Kesinlikle rezil olacağım, herkes yeteneksiz olduğumu görecek' cümlesinin şimşek hızıyla geçmesi ve bu düşüncenin hemen ardından yoğun bir anksiyete ile fiziksel çarpıntı hissetmesi otomatik düşünceye somut bir örnektir.

Derin Analiz

Bilişsel terapi teorisinde otomatik düşünceler, derinlerde yer alan temel inançların (schemas) ve ara inançların yüzeye yansıyan türevleridir. Olaylar ile duygusal tepkiler arasında köprü görevi görürler. Derinlemesine öğrenilmiş ve sürekli tekrar edilmiş oldukları için mantıksal süzgeçten geçmeden, refleksif bir biçimde ortaya çıkarlar. Aaron T. Beck'in modeline göre bu düşünceler genellikle olumsuz önyargılar, felaketleştirme, aşırı genelleme veya zihin okuma gibi bilişsel çarpıtmalar içerir. Bireyin bilişsel farkındalık kazanması ve bu düşüncelerin ampirik geçerliliğini test etmesi, bilişsel yeniden yapılandırma sürecinin temel taşıdır.

Etimoloji

İngilizce 'automatic' (otomatik, gayri ihtiyari - Yunanca 'automatos' [kendi kendine hareket eden]) ve 'thought' (düşünce - Eski İngilizce 'þōht') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Temel inançlar (core beliefs) ile karıştırılır; temel inançlar daha katı, kökleşmiş ve yaşam boyu inşa edilen global yargılarken, otomatik düşünceler durumsal, akışkan ve yüzey düzeydedir.