Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Tanım
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir iş toplantısında yaptığı sunum sırasında yöneticisinin esnediğini gören bir çalışanın, 'Sunumum berbat geçti, kesin kovulacağım' şeklindeki otomatik düşüncesi bir bilişsel çarpıtmadır (felaketleştirme ve zihin okuma).
Derin Analiz
Bilişsel çarpıtmalar, Aaron Beck'in kurucusu olduğu Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) modelinin temel yapı taşlarından biridir. Bu süreç, kişinin dış dünyadan aldığı uyaranları işlerken otomatik düşünceler düzeyinde sistematik mantık hataları yapmasıyla karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, bu çarpık inançlar prefrontal korteksin üst düzey rasyonel işlevleme kapasitesinin limbik sistemin (özellikle amigdalanın) ürettiği yoğun duygusal tepkiler tarafından gölgelenmesi veya baskılanmasıyla tetiklenir. Aşırı genelleştirme, zihin okuma ve felaketleştirme gibi alt türleri bulunur. Psikopatolojide, özellikle majör depresif bozukluk ve anksiyete spektrumunda, bu çarpıtmalar döngüsel bir bilişsel sürdürгеç görevi görerek olumsuz duygu durumunu besler ve pekiştirir.
Etimoloji
Latince 'cognitio' (bilme, tanıma, idrak etme) ve 'distortio' (bükülme, biçiminin bozulması,çıkarma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Mantıksal safsata (logical fallacy) ile karıştırılabilir; ancak safsatalar argümantasyon hatalarıyken, bilişsel çarpıtmalar içsel bilgi işleme ve öz-algı mekanizmalarındaki otomatik inanç bükülmeleridir.
Keşfetmeye Devam Edin
Otomatik Düşünceler
Automatic Thoughts
Bireyin herhangi bir çaba sarf etmeden, anlık, alışkanlık haline gelmiş ve bilinçdışı bir hızla zihnine gelen, ruh halini ve davranışları doğrudan etkileyen bilişsel içerikler.
Bilişsel Davranışçı Terapi
CBT
Bireylerin işlevsel olmayan düşünce kalıplarını ve bunlara eşlik eden uyumsuz davranışlarını ampirik temelli tekniklerle yeniden yapılandırmayı hedefleyen yapılandırılmış psikoterapi yaklaşımı.