Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bilişsel Davranışçı Terapi

CBT

Tanım

Bireylerin işlevsel olmayan düşünce kalıplarını ve bunlara eşlik eden uyumsuz davranışlarını ampirik temelli tekniklerle yeniden yapılandırmayı hedefleyen yapılandırılmış psikoterapi yaklaşımı.

Örnek Vaka / Uygulama

Sosyal anksiyete bozukluğu tanısı alan bir danışanın, topluluk önünde konuşurken 'Kesinlikle rezil olacağım ve herkes benimle alay edecek' şeklindeki otomatik düşüncesini, maruz bırakma (exposure) ve bilişsel yeniden yapılandırma teknikleriyle test ederek, kanıtları tarafsız bir şekilde değerlendirmeyi öğrenmesi süreci.

Derin Analiz

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT/CBT), Aaron T. Beck ve Albert Ellis'in öncülüğünde gelişen, duygulanım ve davranışların temel olarak bireylerin olayları ve dünyayı algılama biçimleriyle şekillendiği varsayımına dayanan bir modeldir. Tedavi protokolü, otomatik düşüncelerin tespit edilmesi, ara inançların ve temel inançların (şemaların) sorgulanması üzerine kuruludur. Nörobiyolojik düzeyde, başarılı BDT süreçlerinin prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülasyonunu güçlendirdiği ve limbik sistemin aşırı reaktif tepkilerini nöral plastisite ilkeleri çerçevesinde yeniden düzenlediği neuroimaging çalışmalarında gözlemlenmiştir. Yüksek düzeyde yapılandırılmış, zaman sınırlı ve hedef odaklı bir müdahale biçimidir.

Etimoloji

Latince 'cognoscere' (bilmek, anlamak, kavramak) kökünden türetilen 'cognitio' ile Eski İngilizce 'behabban' ve 'framian' köklerinin birleşiminden oluşan davranış kavramının, Yunanca 'therapeia' (iyileştirme, tedavi) sözcüğüyle birleşmesiyle formüle edilmiştir.

Karıştırmayın

Psikanaliz ve psikodinamik yönelimli terapiler ile sıklıkla karıştırılır; psikanaliz bilinç dışı çatışmalara ve çocukluk kökenlerine odaklanırken, BDT şimdiki zamana, işlevsel olmayan bilişsel mekanizmalara ve somut davranışsal çıktı odaklı müdahalelere odaklanır.