Kaçınma
Avoidance
Tanım
Bireyin korku, kaygı, utanç gibi olumsuz duygusal yaşantılardan veya olası olumsuz sonuçlardan korunmak amacıyla belirli durum, uyarıcı veya kişilerden uzak durması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu tanısı alan bir bireyin, iş yerindeki toplantılarda konuşma yapma düşüncesiyle kalp çarpıntısı ve utanç hissetmesi, bu nedenle sunum yapmayı gerektiren tüm görevleri reddetmesi veya toplantılara katılmaktan kaçınması.
Derin Analiz
Davranışçı ve bilişsel perspektiflerde kaçınma, sıklıkla edimsel koşullanma çerçevesinde ele alınır. Negatif pekiştirme yoluyla işlev görür: Kaygı uyandıran uyarıcının uzaklaştırılması veya ondan kaçılması, anlık bir rahatlama sağlayarak bu kaçınma davranışının tekrarlanma olasılığını artırır. Klinik bağlamda anksiyete bozuklukları, fobiler ve travma sonrası stres bozukluğunun sürdürülmesinde merkezi bir mekanizmadır. Uzun vadede fobik tepkilerin sönmesini engeller ve korku ağını güçlendirir. Deneyimsel kaçınma (experiential avoidance) kavramı ise içsel yaşantılara (düşünceler, bedensel duyumlar) tahammülsüzlüğü ifade eder.
Etimoloji
Latince 'evitare' (kaçınmak, uzak durmak) fiilinden türetilmiştir; 'ex-' (dışarı, -den) ve 'vitare' (sakınmak, boş vermek) bileşimine dayanır.
Karıştırmayın
Bastırma (repression) ile karıştırılabilir; bastırma bilinçdışı bir savunma mekanizması iken, kaçınma genellikle bilinçli veya farkındalığa yakın bir davranışsal eylemdir. Ayrıca emniyet arama davranışlarından (safety behaviors) farklı olarak, durumdan tamamen uzaklaşmayı içerir.