Davranışçı
Behaviorist
Tanım
Davranışçılık akımının ilkelerini benimseyen ve bilimsel faaliyetlerini bu felsefi ve metodolojik çerçevede yürüten araştırmacı, klinisyen veya uygulayıcı.
Örnek Vaka / Uygulama
Fobik bir hastanın tedavisinde, bir davranışçı, hastanın korku duyduğu nesneyle kademeli olarak ve sistematik duyarsızlaştırma yoluyla karşılaştırılmasını içeren bir müdahale programı tasarlar; zihinsel kökenler yerine doğrudan maruz bırakma ve tepki önleme süreçlerine odaklanır.
Derin Analiz
Davranışçılık, zihinsel süreçlerin doğrudan gözlemlenemez oluşu nedeniyle bilimsel psikolojinin odağından çıkarılması gerektiğini savunan epistemolojik bir duruştur. Bu perspektifi benimseyenler, organizmanın çevresel uyaranlara verdiği dışsal tepkileri (uyaran-tepki ilişkisi) ampirik analizin merkezine koyarlar. John B. Watson, B. F. Skinner ve Ivan Pavlov gibi öncülerin temellerini attığı bu ekol, klasik ve edimsel koşullanma ilkelerini kullanarak insan ve hayvan davranışlarını açıklamayı hedefler. Klinik pratikte ise 'davranış değiştirme' (behavior modification) teknikleriyle maladaptif davranışların söndürülmesi ve yerine işlevsel davranışların kazandırılması üzerine yoğunlaşırlar. Çağdaş bilişsel-davranışçı ekoller zihinsel süreçleri sürece dahil etse de, sıkı davranışçılar hâlâ katı ampirik gözlemi savunur.
Etimoloji
Fransızca 'comportement' (davranış) kökünden türetilen 'behavior' (İngilizce) sözcüğüne, taraftar veya uzmanlık belirten '-ist' ekinin eklenmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişselci (Cognitive): Zihinsel süreçleri, inançları ve şemaları merkeze alır; davranışçı ise doğrudan gözlemlenebilir eylemleri ve çevresel pekiştireçleri önceler.