Maruz Bırakma Ve Tepki Önleme
Exposure And Response Prevention (ERP; EX/RP)
Tanım
Obsesif-kompulsif bozukluğun tedavisinde kullanılan, bireyin kaygı tetikleyicileriyle yüzleştirilip ardından kompulsif ritüelleri gerçekleştirmesinin engellendiği, kanıta dayalı yoğun bir davranış terapisi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Kapı kollarındaki mikroplardan korktuğu için günde elli kez ellerini yıkayan bir danışana uygulanan ERP seansında, terapist danışandan önce kapı koluna dokunmasını, ardından ellerini yıkamadan en az iki saat boyunca beklemesini ister. Süreç zamanla umumi tuvalet kapı koluna dokunma gibi daha yüksek kaygı uyandıran basamaklara taşınır ve tüm bu süre zarfında el yıkama kompulsiyonu kesinlikle engellenir.
Derin Analiz
Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP), bilişsel-davranışçı terapiler (BDT) ailesinin en güçlü klinik müdahalelerinden biridir. Temel mekanizması klasik ve operant koşullanma ilkelerine dayanır. Obsesyonlar koşullu uyarıcılar haline gelerek yoğun anksiyete üretirken, kompulsiyonlar bu anksiyeteyi geçici olarak düşüren kaçınma davranışları (pekiştireç) olarak işlev görür. ERP sürecinde hasta, korktuğu uyarıcılara (bulaş, simetri, zarar verme düşünceleri vb.) maruz bırakılırken nötralize edici veya rahatlatıcı kompulsiyonlarını yapmaktan alıkonulur. Bu durum, 'alışma' (habituation) ve 'sönme' (extinction) süreçlerini tetikler; beyin, korkulan felaket senaryosunun kompulsiyon yapılmasa dahi gerçekleşmediğini ve anksiyetenin zaman içinde kendiliğinden azaldığını deneyimsel olarak öğrenir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Klasik sistemik duyarsızlaştırma ile sıklıkla karıştırılır; sistemik duyarsızlaştırmada gevşeme egzersizleri eşliğinde kademeli bir çıkış varken, ERP'de anksiyeteyi azaltmak için gevşeme kullanılmaz, doğrudan tepkinin (kompulsiyonun) önlenmesine odaklanılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Obsesif-kompülsif Bozukluk
Obsesif-kompülsif Bozukluk
Obsessive-compulsive Disorder (OCD)
Bireyin işlevselliğini ciddi ölçüde kısıtlayan, tekrarlayıcı ve istemsiz düşünceler (obsesyonlar) ile bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı hafifletmek amacıyla yapılan ritüellerden (kompülsiyonlardan) oluşan kronik bir ruhsal bozukluktur.
İncele
Sönme
Sönme
Extinction
Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.
İncele
Bilişsel Davranışçı Terapi
Bilişsel Davranışçı Terapi
Cognitive Behavior Therapy (CBT)
Biliş ve öğrenme teorilerini entegre ederek uyumsuz düşünce süreçlerini ve sorunlu davranışları yeniden yapılandırmayı hedefleyen kanıta dayalı bir psikoterapi ekolü.
İncele