Maruz Bırakma Ve Tepki Önleme
ERP
Tanım
Obsesif-kompulsif bozukluk tedavisinde altın standart kabul edilen, hastanın korktuğu uyarıcılara maruz kalmasını sağlarken kompulsif ritüellerini gerçekleştirmesini engelleyen kanıta dayalı Bilişsel Davranışçı Terapi yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kontaminasyon (bulaşma) obsesyonu olan ve ellerini günde 50 kez yıkayan bir danışanın, terapist eşliğinde kapı koluna dokunması (maruz bırakma) ve sonrasında ellerini yıkaması kesinlikle yasaklanarak kaygının zirve yapıp kendiliğinden sönmesini beklemesi (tepki önleme) süreci.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve davranışçı nörobilim perspektifinden ERP, klasik ve edimsel koşullanma ilkelerine dayanan bir söndürme (extinction) sürecidir. Obsesif düşüncelerin yarattığı yoğun kaygı (anksiyete) ile kompulsif eylemlerin sağladığı geçici rahatlama arasındaki pekiştireç döngüsünü kırmayı hedefler. Nörobiyolojik düzeyde; amigdalanın korku yanıtını tetiklediği devrelerde prefrontal korteksin (PFC) inhibisyon kontrolünü yeniden yapılandırarak sinaptik plastisiteyi tetikler ve beyne söz konusu uyarıcının aslında yaşamı tehdit etmediğini öğretir. DSM-5 kriterlerine göre Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) tanısı alan vakalarda farmakoterapiye (SSRI) üstün veya kombine edildiğinde en yüksek kalıcı iyileşme oranını sunan psikoterapötik müdahaledir.
Etimoloji
İngilizce 'Exposure' (maruz kalma: Latince 'exponere', dışarı koymak/açığa çıkarmak) ve 'Response Prevention' (tepki önleme: Latince 'responsio' [yanıt] ve praeventio [önceden engelleme]) kavramlarının kısaltmasıdır.
Karıştırmayın
Klasik sistematik duyarsızlaştırma ile sıklıkla karıştırılır; sistematik duyarsızlaştırmada gevşeme egzersizleri ile kademeli bir yaklaşım varken, ERP'de kaygıyı azaltmak için kaçınma davranışları aniden ve tamamen kesilir.