Koşullu
Conditioned
Tanım
Oluşumu, sergilenme biçimi veya her ikisi birden doğrudan deneyim ve öğrenme geçmişine dayanan davranış veya durumu ifade eden sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Küçük bir çocukken köpek saldırısına uğramış bir bireyin, yıllar sonra dahi sokakta uzaktan bir köpek gördüğünde aniden kalp atışının hızlanması ve irkilmesi, geçmiş deneyimle şekillenmiş koşullu bir fizyolojik tepkidir.
Derin Analiz
Davranışçı paradigma içinde bu kavram, organizmanın çevresel uyaranlarla kurduğu istendik veya istemsiz bağları niteler. Klasik koşullanma (Pavlovsal süreçler) yoluyla edinilen otomatik fizyolojik veya duygusal tepkiler ile edimsel koşullanma (Skinnerci süreçler) mekanizmalarıyla pekiştirilerek kalıcılaştırılan araçsal davranışların tamamı 'koşullu' olarak sınıflandırılır. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, sinaptik plastisite, uzun süreli potansiyasyon (LTP) ve amigdala-hipokampus aksındaki nöral ağların deneyim yoluyla kalıcı olarak modifiye edilmesini gerektirir.
Etimoloji
Latince 'conditio' (koşul, şart, anlaşma) sözcüğünden türetilmiş olup, bir olayın veya durumun varlığını başka bir faktörün gerçekleşmesine bağlama anlamı taşır.
Karıştırmayın
Koşulsuz (unconditioned) terimi ile sıklıkla karıştırılır; koşulsuz kavramı öğrenme gerektirmeyen, doğuştan gelen ve evrimsel olarak programlanmış tepkileri tanımlarken, koşullu terimi sonradan edinilmiş deneyimleri kapsar.