Deneysel Psikoloji

Herhangi bir özel ölçüm aletine veya uzman müdahalesine gerek duyulmaksızın, doğrudan dışarıdan gözlemlenebilen ve ölçülebilen eylemler bütünü.

Edimsel koşullama deneylerinde, organizmanın besin veya su alımının yalnızca deney oturumlarıyla sınırlı kalmayıp, kafesinde bağımsız olarak ek takviyelerle de desteklendiği deneysel tasarım.

Bir uyarıcıya karşı dışarıdan doğrudan gözlemlenebilen ve ölçülebilen her türlü fiziksel veya sözel dışavurum.

Araştırma katılımcılarının deneysel materyallere, araçlara veya ekipmanlara alışmasını ve durumsal yeniliğin davranış üzerindeki bozucu etkisini azaltmasını sağlayan hazırlık evresi.

Bireylerin yaşam tarzlarını, günlük eylemlerini, önceliklerini ve sosyopolitik tutumlarını nicel ve nitel yöntemlerle kategorize eden psikografik ölçüm çerçevesidir.

Sınırlar yönteminde, uyarıcının niteliğindeki değişime rağmen deneğin önceki yargı veya tepki kalıbını eylemsel veya algısal olarak sürdürme eğilimi.

Edimsel koşullanmada, sabit oranlı veya sabit aralıklı tarifelerden hangisi daha önce tamamlanırsa o kurala göre pekiştireç sunan bileşik tarife.

Edimsel koşullanmada, pekiştirecin sunulma zamanlarının veya aralıklarının önceden kestirilemeyecek şekilde düzensiz olarak dağıtıldığı eski terminolojideki pekiştirme tarifesi.

Ardışık uyaranlar arasında, genellikle zamanın orta noktasında ortaya çıkan davranış biçimi.

Sıçrama yoluyla ayrım öğrenme süreçlerini ve problem çözme becerilerini incelemek amacıyla kemirgenler üzerinde kullanılan tarihi bir davranışçı deney düzeneği.

Birbiriyle uyumsuz veya tutarsız iki ya da daha fazla tepkiden, daha avantajlı ya da cazip olanının seçilme ve diğerlerine kıyasla daha sık gerçekleşme eğiliminde olduğunu öne süren ilke.

Katılımcının, değişken bir uyarıcının fiziksel özelliklerini önceden belirlenmiş sabit bir standartla eşleşene kadar manuel veya dijital olarak manipüle etmesini gerektiren klasik bir psikofizik ölçüm yöntemidir.

Edimsel koşullanmada, pekiştirme ölçütlerinin organizmanın performansındaki anlık değişimlere göre sürekli ve sistematik olarak modifiye edildiği düzenlemelerdir.

Belirli bir davranış sınıfının pekiştirilirken, diğer alternatif veya istenmeyen davranışların pekiştirilmemesi ya da sönmeye bırakılması süreci.

Edimsel koşullamada, belirli bir tepkinin geçmişte o uyarıcının varlığında pekiştirilmesi nedeniyle, gelecekte aynı tepkinin ortaya çıkma olasılığını artıran ipucu işlevindeki uyarıcı.

Bir edimsel tepkinin belirli bir uyarıcının varlığında pekiştirilirken, bu uyarıcının yokluğunda pekiştirilmemesi esasına dayanan temel davranışsal koullanma prosedürü.

Duru görü testlerinde, katılımcının karıştırılmış bir Zener kartları destesinin sırasını en üstten en alta doğru tahmin etmesini isteyen deneysel prosedür.

Yeni bir ürün, hizmet veya fikrin piyasaya sürülmesinden sonra tüketiciler tarafından ne kadar hızlı benimsendiğine bağlı olarak sınıflandırıldığı beş ana tüketici grubu.

Deneysel davranış analizinde, pekiştirmenin gerçekleşmesi için gereken biçimsel ve fiziksel gereksinimleri belirten edim.

Bireylerin karmaşık karar süreçlerinde farklı nitelikleri ve özellikleri hangi ağırlıklarla değerlendirdiğini belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel bir tercih modelleme yöntemidir.

İki veya daha fazla bağımsız pekiştirme tarifesinin aynı anda tamamlanmasını zorunlu kılan, sıralamanın ise esnek olduğu bir aralıklı pekiştirme türüdür.

Katılımcıların küçük alt gruplara (bloklara) ayrılarak her blok içindeki deneklerin deney ve kontrol gruplarına eşit ve rastgele oranlarda dağıtıldığı deneysel kontrol yöntemidir.

Eşzamanlı pekiştirme tarifelerinde, bireyin bir alternatiften diğerine geçişini geciktirmek ve hemen pekiştireç almasını engellemek için kullanılan davranışsal kontrol prosedürüdür.

İki veya daha fazla pekiştirme tarifesinin eşzamanlı olarak uygulanmasını ifade eden 'conjunctive reinforcement' (bağlantısal pekiştirme) kavramının kısaltması.

Nötr bir uyarıcının, şans eseri veya tesadüfi bir şekilde koşulsuz bir uyarıcıyla eş zamanlı olarak gerçekleşmesi sonucunda edinilen klasik koşullanma türü.

Fiziksel çevre uyarıcılarının insan algısı ve duyusal tepkileri üzerindeki etkilerini deneysel ve kantitatif yöntemlerle inceleyen psikofizik alt dalı.

İki veya daha fazla basit pekiştirme tarifesinin sırayla uygulandığı ve her bir tarifeye farklı bir dışsal uyaranın eşlik ettiği bileşik bir edimsel koşullama tarifesidir.

Davranışın bileşenlerine ve süreçlerine ayrıştırılması ile davranış-çevre etkileşimlerinin deneysel olarak incelenmesini esas alan psikoloji yaklaşımıdır.

Belirli bir davranışın yalnızca özel uyarıcılar tarafından tetiklenmesi ve farklı durumlara genellenememesi durumu.

Diğer tepkilerle birleşerek karmaşık bir davranış kalıbı veya zinciri oluşturan belirgin ve ayrık bir tepki birimi.

Organizmanın repertuvarında bulunmayan karmaşık bir davranışı, hedefe götüren ara basamakların (kademeli yaklaşma) sırayla pekiştirilmesi yoluyla kazandırma edimsel koşullama tekniği.

Deneysel davranış analizi ilkelerine dayanılarak, gözlenebilir ve ölçülebilir davranışsal değişiklikler yaratmak amacıyla sistemli bir şekilde tasarlanmış uygulamalı prosedürler bütünü.

Her bir basamağın hem bir önceki davranış için pekiştireç hem de bir sonraki davranış için ayırt edici uyarıcı işlevi gördüğü birbirine bağlı ardışık davranış dizisi.

Karmaşık bir davranışın, daha küçük ve birbirini takip eden ayrı basamaklara bölünerek sırasıyla pekiştirilmesi yoluyla öğretilmesini içeren edimsel koşullanma prosedürü.

Bireysel organizmaların davranışları ile çevresel deneyimleri arasındaki nedensel ilişkileri inceleyen, grup ortalamaları yerine tekil denek tasarımına odaklanan deneysel psikoloji yaklaşımı.

Belirli bir davranışsal tepki ile bu tepkiyi izleyen pekiştirmenin sıklığı, düzenliliği ve düzeyi arasındaki nedensel ve zamansal ilişki.

Net bir başlangıç ve bitiş noktasına sahip, kendi başına bütünlük arz eden tekil ve bağımsız davranış birimi.

Psikolojik olguları gözlemlenebilir davranışlar üzerinden inceleyen ve açıklamalarında davranış teorilerini temel alan bilimsel yaklaşım.

Bir bireyin veya organizmanın gerçekleştirebileceği tüm potansiyel davranış ve tepkilerin toplam envanteri.

Bireylerin kendi sağlıklarını korumak ve hastalıkları önlemek amacıyla öz-girişimli aktiviteler (egzersiz, sağlıklı beslenme vb.) yoluyla sorumluluk üstlenmesini savunan disiplinlerarası bir alt uzmanlık alanıdır.

Farklı deneysel koşulların veya müdahalelerin, aynı katılımcı üzerinde seanslar içinde veya seanslar arasında hızla ve ardışık olarak değiştirilerek karşılaştırıldığı tek denekli araştırma modelidir.

Eşzamanlı pekiştirme tarifelerinde, organizmanın bir alternatif yanıttan diğerine geçişi ile bu yeni yanıttan dolayı pekiştireç alması arasına konulan zorunlu zaman aralığı.

Edimsel koşullanmada, doğru bir davranışın pekiştirilmesinin önceden tahmin edilemeyen, ortalaması bilinen zaman aralıklarından sonra verildiği pekiştirme tarifesi.

Serbest edimsel koşullanmada, pekiştirecin önceki pekiştirmeden bu yana geçen ve ortalama bir değer etrafında öngörülemez şekilde değişen bir sürenin ardından gelen ilk tepkiye verildiği tarife.

Serbest edimsel koşullanmada, pekiştirecin verilmesi için gereken tepki sayısının önceden kestirilemeyen bir ortalama etrafında sürekli değiştiği aralıklı pekiştirme tarifesidir.

Organizmanın herhangi bir davranışından bağımsız olarak, önceden belirlenmiş ortalama bir süre etrafında değişen aralıklarla uyaran veya pekiştireç sunulan zamanlama tarifesidir.

Hayvan deneylerinde, başlangıç kutusu ile hedef kutusu veya labirentin ana bölümü arasındaki fiziksel geçiş yolu.

Hayvanlarda, ayırt edilmesi imkansıza yakın uyarıcılar arasındaki zorlayıcı koşullandırma görevleri veya zorunlu eylemlerin cezalandırılması sonucunda ortaya çıkan patolojik davranışsal ve fizyolojik bozukluk durumu.

Koşullama yoluyla kazanılmış birden fazla tepkiden bir veya daha fazlasının pekiştireçten mahrum bırakılarak söndürülmesi, buna karşın ilişkili diğer koşullu tepkilerin pekiştirilmeye devam edilmesidir.

Öğrenme geçmişine ihtiyaç duymaksızın, organizma için biyolojik olarak doğuştan değerli ve pekiştirici nitelik taşıyan uyarıcı veya durum.

Kitle iletişim araçları kullanılmaksızın, potansiyel alıcıların bireysel özelliklerine ve geçmiş verilerine dayalı olarak doğrudan hedef kitleye yönelik gerçekleştirilen iletişim ve tanıtım stratejisi.

Bir organizmanın tepkisinden önce ve sonra var olan, davranışın ortaya çıkışını ve seyrini etkileyen çevresel koşuldur.

Duyu dışı algı deneylerinde, test edilen hedef hakkındaki bilgilerin olağan duyusal kanallar aracılığıyla, genellikle uygulayıcının istemsiz ipuçlarıyla deneye sızması durumu.

Bir davranışın sıklığını azaltmak amacıyla, tepkiler arası sürenin belirli bir minimum eşiği aştığı veya yanıt oranının düşük kaldığı durumlarda uygulanan pekiştirme tarifesidir.

Herhangi bir pekiştireç düzenlemesinden veya müdahaleden önce, bir organizmanın doğal ortamında sergilediği davranışın temel olasılığı veya sıklığı.

Edimsel bir sınıfın tekil ve somut bir örneği; organizmanın çevresi üzerinde belirli bir sonuç doğurmak amacıyla gerçekleştirdiği gözlenebilir her bir davranış birimi.

Uygulamalı davranış analizinde, birden fazla çevresel etkenin bireyin davranışları üzerindeki anlık etkilerini ölçmek için kullanılan gözlemsel araştırma yöntemi.

Koşullu baskılama olarak da bilinen, bir organizmanın güvenli bir uyarıcıya verdiği operant yanıtın, korku uyandıran bir uyarıcının varlığıyla ne ölçüde azaldığını ölçen davranışsal test yöntemi.

Davranış çalışmalarında iki olayın zaman içersinde ardışık veya eş zamanlı olarak bir araya getirilmesi süreci.

Aynı anda mevcut olan ve organizmanın eşzamanlı veya ardışık olarak seçebileceği iki ya da daha fazla edimsiz tepki türü.

Pekiştireç verilen bir yanıta zaman veya mekansal olarak yakın olan davranışların, uzak olanlara kıyasla pekiştirme etkisinden daha güçlü biçimde etkilenmesi ilkesi.

Uyarım-tepki deneylerinde, organizma üzerinde fiilen belirli bir etki yaratan ve davranışını yöneten uyarıcının gerçek karakteristik özelliğidir.

Organizmanın davranışından bağımsız olarak, önceden belirlenmiş sabit zaman aralıklarında bir pekiştirecin sunulduğu zamanlama tarifesi kısaltmasıdır.

Edimsel koşullamada, iki farklı pekiştirme alternatifine yönelen davranış oranlarının, bu alternatiflerin sağladığı pekiştirme oranlarına matematiksel olarak nasıl katlandığını açıklayan güç fonksiyonu formülü.

Bir model tarafından daha önce hiç sergilenmemiş ve pekiştirilmemiş davranış biçimlerinin, geçmişteki taklit pekiştirme tarihçesine dayanarak kopyalanması süreci.

Bazı katılımcıların hipnoz simülasyonu yapması, bazılarının ise gerçekten hipnotize olması esasına dayanan, deneyi yapan kişinin kimin gerçek kimin simülatör olduğunu bilmediği körleme bir deneysel tasarım.

Parapsikoloji deneylerinde katılımcının tahmininin günkü hedef yerine bir önceki denemenin sonucuyla eşleşmesi durumu.

Karmaşık bir davranış zincirindeki son basamaktan ilk basamağa doğru ilerleyerek yapılan bir öğretim ve çıkarım stratejisidir.

Organizmanın, ayırt edici uyarıcıların sunumunu veya netleşmesini (örneğin daha iyi bir görüş açısı elde etmeyi) sağlayan herhangi bir operant davranışı.

Hayvanların fiziksel, psikolojik ve duyusal açıdan sağlıklı, dengeli ve huzurlu bir yaşam sürmelerini temin etmeyi ve bu doğrultuda acı, stres ile mahrumiyet yaşamasını en aza indirmeyi amaçlayan etik ve bilimsel yaklaşım.

Edimsel koşullanma deneylerinde, deneysel hayvanın pekiştireci sunan mekanizmayla (genellikle besleme haznesiyle) aşina olmasını sağlamak amacıyla uygulanan ön alıştırma süreci.

Araştırma, müdahale veya deneysel manipülasyon kapsamında özellikle çalışılması amaçlanan veya sonuçların planlandığı belirli bir davranış veya tepki sınıfıdır.

Bir koşullandırma düzeneğinde sürekli ve düşük düzeyde aydınlatma sağlamak amacıyla kullanılan küçük ampul veya ampuller.

Deneysel araştırmalarda, belirli bir türdeki iki ardışık olayın, farklı türdeki iki ardışık olayla düzenli bir şekilde yer değiştirdiği uyaran veya yanıt düzeni.

Tekil tepkilerin değil, belirli bir pekiştirme tarifesinin tamamlanmasının birer birim olarak sayıldığı karmaşık bir hiyerarşik pekiştirme programıdır.

Problem biriminin kökenindeki çevresel tetikleyicileri ve pekiştireçleri sistematik olarak belirlemeyi amaçlayan klinik ve uygulamalı davranış analizi yöntemi.

Edimsel bir olasılığın uygulanmasıyla yanıt olasılığı değişen ve benzer topografik özellikler sergileyen davranış sınıfı.

Organizmanın maruz kaldığında rahatsızlık, acı veya stres deneyimlediği ve bu nedenle ortamından uzaklaşma veya kaçınma tepkisi geliştirdiği her türlü uyarıcı durum.

Bir organizmanın itici veya korkutucu bir uyarıcıya olan fiziksel ya da psikolojik yakınlığının bir fonksiyonu olarak, kaçınma motivasyonunun veya dürtüsünün gücündeki değişim oranı.

Organizmanın, olumsuz veya cezalandırıcı bir uyarıcıyla karşılaşmamak için belirli bir davranışı icra etmeyi öğrendiği operant koşullanma sürecidir.

Davranışı şekillendirmek veya baskılamak amacıyla ceza veya negatif pekiştirme gibi itici ve rahatsız edici uyaranların kullanılması.

Edimsel koşullanmada, her pekiştireç sunumunun ardından zaman aralığının belirli bir matematiksel fonksiyona göre kademeli olarak artırıldığı pekiştirme düzenidir.

Bireysel veya çevresel davranışları yasal düzenlemeler ve politikalar yoluyla zorunlu kılarak değiştirmeyi amaçlayan yapısal müdahale türü.

Edimsel koşullama deneylerinde, tüm pekiştireçlerin yalnızca deneysel ortam içinde elde edildiği ve dışarıdan hiçbir ek pekiştirmenin sağlanmadığı deneysel tasarım.

İki veya daha fazla temel pekiştirme tarifesinin belirli ya da belirsiz bir sırayla ardı ardına uygulandığı, ancak organizmanın hangi tarifede olduğunu ayırt etmesini sağlayacak ayırt edici bir uyarıcının bulunmadığı bileşik pekiştirme tarifesidir.

Belli bir başlangıcı ve bitişi olan, araştırmacı veya uygulayıcı tarafından yapılandırılmış sınırlı davranışsal etkileşim fırsatı.

Krantz Sağlık Görüşü Anketi'nin kısaltması; bireylerin sağlık durumlarıyla ilgili bilgi edinme ve tıbbi kararlara dahil olma tercihlerini ölçen psikometrik bir araçtır.

Işığı bileşen dalga boylarına ayırmak için kullanılan, üzerinde sık aralıklı paralel yarıklar veya çizgiler barındıran optik bileşen.

Etkili bir pekiştirecin, belirli bir davranışın sergilenmesinden tamamen bağımsız olarak, zamansal temelde veya rastlantısal biçimde sunulması süreci.

Bir pekiştirme tarifesinin gerekliliklerinin, diğer bir tarifedeki ilerleme durumuna bağlı olarak eş zamanlı ve dinamik biçimde değiştiği aralıklı pekiştirme türüdür.

Bir pekiştirme kontingensi tarafından doğrudan talep edilmemesine rağmen, doğrudan pekiştirilen davranışla düzenli ve zamansal bir ilişki içinde ortaya çıkan ikincil eylem.

Bir durumun, olayın veya davranışın belirli şartlara, koşullara ya da başka bir değişkenin varlığına bağlı olma durumu.

Pekiştirecin büyüklüğü veya yoğunluğunun, davranışın hızı veya kuvveti gibi belirli bir özelliğiyle sistemli ve sürekli olarak değiştiği bir pekiştirme kontingensidir.

Bakire dişi memelilerin, gebelik ve emzirme dönemine özgü hormonal değişimleri yaşamamış olmasına rağmen, yavrularla tekrarlayıcı temas ve maruziyet sonucunda maternal davranış sergilemeye başlaması.

Bireyin belirli bir durumdan ya da uyarıcıdan kaçınmasını veya kaçmasını motive eden, öğrenilmiş kaçınma ve sakınma tepkisi.

Oluşumu, sergilenme biçimi veya her ikisi birden doğrudan deneyim ve öğrenme geçmişine dayanan davranış veya durumu ifade eden sıfat.

Pozitif pekiştireçle edinilmiş bir edimsel davranışın, aversive (kaçınılan) bir uyarıcıyla eşleşmiş nötr bir uyarıcının sunumuyla geçici olarak azalması veya durması olgusu.

Hoş olmayan bir uyarıcıyla eşleşmesi sonucunda, bir uyarıcıdan kaçınma eğilimi veya arzusu geliştiren edinilmiş davranışsal tepki.

Organizmanın halihazırda devam etmekte olan aversif (itici/cezalandırıcı) bir uyarıcıdan uzaklaşmasını veya onu sonlandırmasını sağlayan öğrenilmiş davranış.

Başlangıçta nötr olan ancak birincil bir pekiştireçle defalarca eşleşerek pekiştirici özellik kazanan uyarıcı.

İstenen bir davranışın gerçekleştirilmesinin, olumlu bir uyarıcının sunulmasına veya olumsuz bir uyarıcının ortadan kaldırılmasına doğrudan bağlanması süreci.

Doğrudan ve yalnızca pekiştirme koşullarının bir sonucu olarak ortaya çıkan, herhangi bir bilinçli düşünme, kural çıkarma veya müzakere süreci barındırmayan davranış biçimidir.

Basılı yayınlarda, okuyucuların posta yoluyla bir kuponu geri göndermesini sağlayarak reklam etkinliğini ölçmek için kullanılan ampirik bir pazarlama ve test yöntemidir.

Herhangi bir uyarıcının pekiştirici veya cezalandırıcı etkisinin değerini ve ilgili davranışın frekansını anlık olarak değiştiren çevresel veya fizyolojik koşuldur.

Yeni verilerin sürekli olarak eklendiği, özellikle edimsel koşullanmada tepki sayısının zamanla birikimli olarak artışını gösteren grafiksel bir çetele sistemidir.

Edimsel koşullama deneylerinde, organizmanın verdiği tepkilerin zaman içindeki birikimli miktarını gösteren grafiksel kayıt.

Standart bir labirent testindeki performanslarına göre yapay olarak seçilip çiftleştirilen, nesiller geçtikçe bilişsel becerilerde genetik ayrışma gösteren ancak çevresel faktörlerden de doğrudan etkilenen iki farklı sıçan soyudur.

Gıdaları Çin felsefesindeki yin ve yang ilkelerine göre dengeleyerek fiziksel ve zihinsel sağlığı optimize etmeyi amaçlayan bir beslenme ve yaşam teorisidir.

Konuşmacının dinleyiciden belirli bir pekiştireç veya eylem talep ettiği, dinleyicinin bu talebi yerine getirmesiyle pekiştirilen bir sözel davranış kategorisidir.

Bireylerin benzersiz özelliklerini, inançlarını ve tercihlerini dikkate alarak bilgiyi özel olarak şekillendiren ve davranış değişikliğini tetiklemeyi amaçlayan stratejik bir iletişim yaklaşımı.

Hayvanlarda kaçma ve kaçınma öğrenmesini deneysel olarak incelemek için tasarlanmış, iki bölmeli ve ızgara tabanlı zemin elektriklendirme mekanizmasına sahip klasik bir davranışçı laboratuvar düzeneğidir.

Egzersizin bir stres yönetimi tekniği olarak olumlu etkilerini, bireyin günlük yaşamın stres etkenlerinden geçici olarak uzaklaşmasıyla açıklayan kuram.

Edimsel koşullanmada, belirli bir tepkinin pekiştirilmeyeceğini bildiren ve genellikle SΔ simgesiyle gösterilen uyarıcı.

İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.

Kaçınma davranışını kolaylaştıran ve organizma için itici (aversif) bir uyarıcı teşkil eden nesne veya koşul.

Tüketicilerin basılı reklam metinlerini ne ölçüde dikkatle okuduğunu ve akılda tuttuğunu ölçmek için kullanılan ampirik bir araştırma yöntemidir.

Bir davranışın ardından arzu edilen veya nötr bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması yoluyla gelecekte o davranışın görülme sıklığının azaltılması sürecidir.

Edimsel koşullama deneylerinde, deneysel organizmanın (genellikle hayvan) tepki kaydı oluşturmak üzere manipüle ettiği veya fiziksel olarak çalıştırdığı aygıt.

Edimsel koşullandırma deneylerinde, sabit oranlı pekiştirme tarifelerinin ani ve aşırı derecede artırılması sonucunda canlının pekiştirece ulaşma çabasını tamamen bırakıp uzun süreli bir eylemsizlik döngüsüne girmesi durumu.

B.F. Skinner'ın sözel davranış analizinde, birincil sözel edimlere bağlı olarak işlev gören ve dinleyici üzerindeki etkilerini değiştiren ikincil sözel davranış birimi.

Daha önceden edinilmiş bir davranışın, organizmanın verdiği tepkilerden bağımsız olarak uyarıcı-pekiştireç eşleşmeleri yoluyla sürdürülmesi prosedürü.

Başka bir bireyin müdahalesine veya dışsal sosyal aracılığa gerek kalmaksızın, bir davranışın doğrudan fiziksel veya duyysal sonuçları yoluyla pekişmesi sürecidir.

Doğrudan yanıt pazarlaması ve kupon iade tekniklerinde, maliyetlerin veya ödemelerin gelen müşteri sorgusu veya talep sayısına göre belirlendiği temel sistem.

Edimsel koşullamada bir davranışın sıklığını veya ortaya çıkma olasılığını artıran bağımlı ilişki, süreç ve uygulama.

Bir organizmanın sergilediği belirli bir tepki ile bu tepkiyi takip eden pekiştireç arasındaki kuralı ve olasılıksal bağımlılık ilişkisini ifade eder.

Edimsel koşullamada, bir pekiştirecin sunulmasından sonraki yanıtın verilmesine kadar geçen eylemsizlik süresidir.

Organizmanın önceki tepki oranına veya performansına bağlı olarak pekiştirme parametrelerinin sürekli ve sistematik olarak değiştirildiği deneysel bir tarife türüdür.

Bir davranışın olasılığını veya gelecekteki tekrarlanma sıklığını, o davranışın ardından gelen bağımlı bir uyarıcı (pekiştireç) aracılığıyla artırma süreci.

Sağlıklı yaşlı yetişkinlerde psikososyal ve biyolojik risk faktörlerinin subklinik kardiyovasküler hastalıklar üzerindeki etkilerini inceleyen boylamsal bir araştırmadır.

Bir davranışın ardından hoş olmayan veya itici bir uyarıcının ortama eklenmesiyle, o davranışın gelecekte görülme olasılığının azalması sürecidir.

Kısmi pekiştirme tarifesiyle öğrenilen davranışların, sürekli pekiştirmeye oranla sönmeye karşı çok daha dirençli olmasını ifade eden deneysel öğrenme fenomeni.

Yüksek olasılıklı ve bireyin yapmayı tercih ettiği bir davranışı, düşük olasılıklı bir davranışın gerçekleşmesi için pekiştireç olarak kullanma kuralı.

Görünürde hiçbir amacı veya spesifik uyarıcısı olmayan, ancak içsel bir işlevi barındırabilen davranış biçimi.

Edimsel koşullanmada, pekiştirecin verilmesi için geçmesi gereken sürenin her defasında öngörülemez bir şekilde ortalama bir değer etrafında rastgele değiştiği pekiştirme tarifesidir.

Edimsel koşullanmada, pekiştirecin verilmesi için gereken tepki sayısının önceden kestirilemeyecek şekilde, ortalama bir değer etrafında rastgele değiştiği pekiştirme tarifesidir.

Organizmanın pekiştirme yoluyla edindiği ve sönme sürecinin başlamasıyla birlikte ortaya çıkan davranışsal tepki dağarcığıdır.

Organizmanın gösterdiği davranıştan bağımsız olarak, pekiştireçlerin önceden belirlenmiş sabit zaman aralıklarında sunulduğu bir edimsel koşullanma tarifesidir.

Organizmayı doğrudan hedefine ulaştırmayan, bunun yerine yalnızca sonraki tepkiler için birer uyarıcı işlevi görerek proprioseptif süreçleri tetikleyen davranışsal yanıt.

Bireylerin sağlıkla ilgili mevcut davranış repertuarını, koruyucu hekimlik uyumunu ve yaşam tarzı alışkanlıklarını sistematik olarak değerlendiren ölçme aracı.

Barış zamanındaki garnizon ortamından aktif muharebe sahasına kadar uzanan operasyonel bağlamlarda, risk seviyesinin ve görev tiplerinin oluşturduğu iki boyutlu psikolojik ve stratejik değerlendirme çerçevesi.

Edimsel koşullamada, belirli bir tepkinin pekiştirileceğini veya cezalandırılacağını önceden bildiren ve bu tepkinin ortaya çıkma olasılığını artıran çevresel uyarıcı.

Bir pekiştirecin bazı davranışsal tepkiler üzerinde diğerlerine kıyasla daha baskın ve farklı bir etki göstermesi durumu.

Dinî veya ruhani etkilerden ve öğretilerden arındırılmış, kamusal ve sivil alanı tanımlayan kavram.

Dışarıda üretilen seslerin kabin içine geçişini minimuma indirmek üzere tasarlanmış özel yalıtımlı oda.

Edimsel koşullanma sürecinde, sürekli pekiştirmenin kademeli olarak aralıklı pekiştirmeye dönüştürülmesi işlemidir.

Herhangi bir uyarıcı veya ikaz sinyali olmaksızın, organizmanın belirli bir tepki vererek aversif (itici) uyaranın gelişini belirli bir süre erteleyebildiği edimsel koşullama prosedürüdür.

Bir davranışın ardından belirli bir uyarıcı veya sonuç ekleyerek gelecekteki olasılığını değiştirmeyi amaçlayan edimsel koşullama müdahalesi.

Bireyin onaylanmayan davranışının hemen ardından uygulanan dışlama, duygusal geri çekilme veya hoşnutsuzluk gibi olumsuz kişilerarası uyarıcıların, ilgili davranışın görülme sıklığını azaltması.

Övgü, gülümseme, fiziksel temas veya onay belirten herhangi bir işaret gibi olumlu kişilerarası uyarıcının, hemen öncesinde sergilenen davranışın sıklığını artırması süreci.

İnsan toplumunun kökenini, gelişimini, organizasyon biçimlerini, işleyişini ve birey-grup-kurum arasındaki ilişkileri inceleyen ampirik bilim dalı.

Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.

Konuşma, dinleme, yazma ve okuma dahil olmak üzere kelimeleri içeren tüm davranışları kapsayan ve pekiştireci başkalarının tepkileriyle dolaylı olarak sağlanan davranışçı dil açıklaması.

Sözel bir tepkinin veya dilsel kalıbın, pekiştireçler (ilgi, onay veya övgü gibi) aracılığıyla frekansının artırılması veya şekillendirilmesi sürecidir.

Jestler, mimikler veya beden hareketleri gibi dil ötesi iletişim biçimleriyle, hemen öncesinde gerçekleşen davranışın görülme sıklığını artıran uyarıcı süreç.

Organizmanın, herhangi bir ayırt edici uyarıcı olmaksızın, belirli bir zaman aralığında tepki vererek aversif (itici) bir uyaranın sunumunu süresiz olarak ertelediği edimsel koşullama prosedürü.

İstenen nihai davranışa ulaşana kadar, bu hedefe yaklaşan ardışık adımların (başarılı yaklaşımların) pekiştirilmesi yoluyla yeni operant davranışların oluşturulması süreci.

Sidman kaçınma koşullanmasında, belirli bir tepkinin verilmediği durumlarda ardışık aversive (itici) uyarıcıların sunulmaları arasındaki zaman aralığıdır.

Bir organizmanın gösterdiği belirli bir tepkinin, çevrede pekiştirme veya kaçınma gibi spesifik bir uyarıcı değişikliği üretme sürecini tanımlayan davranışsal ilişki.

Tek bir yanıt için, aralarında herhangi bir ayırt edici uyarıcı değişimi olmaksızın, iki veya daha fazla pekiştirme tarifesinin belirli bir sırayla arka arkaya tamamlanmasını gerektiren bileşik pekiştirme tarifesidir.

Deneysel araştırmalarda, iki farklı olay veya koşulun ardışık olarak ve düzenli bir biçimde birbirini takip etmesi deseni.

Sidman kaçınma düzeneklerinde, organizmanın gerçekleştirdiği her bir tepkinin itici uyarıcının (genellikle şokun) başlangıcını ertelediği zaman aralığıdır.

Belirli bir uyarıcı tarafından doğrudan tetiklenen ve bu uyarıcının sunulması durumunda tutarlı ve öngörülebilir biçimde ortaya çıkan istemsiz davranış.

Bireyin iki veya daha fazla alternatif arasından yaptığı seçimi ve bu seçimin davranışsal ya da duyuşsal göstergelerini saptamak amacıyla kullanılan araştırma ölçümüdür.

Bir davranışın ardından pekiştirecin rastlantısal olarak ortaya çıkması ve bu durumun o davranışın tekrarlanma olasılığını istem dışı artırması.

Pekiştirme elde etmek için işlevsel olmayan fazladan bir davranışı da içeren iki veya daha fazla eylemin, zamansal tesadüfler sonucu pekiştireçle bağlanarak öğrenilmesi süreci.

Bireyin belirli bir davranışı sergilemesini sağlayan veya bu davranışın olasılığını artıran dışsal uyarıcı,nesne ya da koşul.

17. yüzyıl Hollanda'sında lale soğanlarının aşırı değer kazanmasıyla patlak veren ve ani piyasa çöküşüyle sonuçlanan tarihin ilk belgelenmiş spekülatif finansal balonudur.

Tüketicilerin belirli ürün kategorilerindeki beğeni ve beğenmemelerini inceleyerek tasarım ve paketleme süreçlerine yön veren sistematik veri toplama yöntemi.

Organizmanın, önceden herhangi bir uyarı işareti verilmeksizin periyodik olarak uygulanan aversif (itici) bir uyaranı engellemek veya ertelemek amacıyla belirli bir tepkide bulunduğu operant koşullama prosedürü.

Belirli bir uyarıcının standart birimlerle ölçülen fiziksel şiddeti veya bir pekiştireç olarak etkililiğini gösteren teorik özelliği.

Klasik veya edimsel koşullanma sürecinde öğrenilen bir tepkinin, orijinal koşullu uyarıcıya benzer nitelikteki farklı uyarıcılara da verilmesi durumu.

Bir organizmanın davranışının, belirli uyarıcı koşulların varlığı ya da yokluğu tarafından şekillendirilmesi ve yönlendirilmesi olgusudur.

B.F. Skinner'ın sözel davranış analizini temel alarak dil ve iletişim becerilerini edindirmeyi ve geliştirmeyi hedefleyen uygulamalı davranış analizi yaklaşımıdır.

Davranışsal psikolojide, zararlı veya rahatsız edici bir uyaranla teması kesmek ya da sonlandırmak amacıyla sergilenen her türlü eylem.

Tüketicileri kişisel karakteristikleri, değerleri, tutumları ve yaşam tarzları ekseninde sekiz farklı psikografik kategoriye ayıran tescilli bir pazar segmentasyonu metodolojisidir.

Bireylerin ruh halini, özellikle pozitif yönde manipüle etmek ve ideal bir performans durumu yaratmak amacıyla kullanılan kademeli bir duygu-indüksiyon yöntemidir.

Tüketicilerin, dijital ağlar ve sosyal medya aracılığıyla bir ürün veya hizmete ait tanıtım materyallerini gönüllü olarak kendi çevreleriyle paylaşmasını sağlayan stratejik iletişim ve pazarlama yöntemidir.

B.F. Skinner'ın edimsel koşullanma ilkelerine dayanan, tamamen kendine yeterli ve deneysel bir ütopik toplumu tasvir ettiği 1948 tarihli romanı.

Karmaşık bir hedef davranışın elde edilmesi için, istenen son davranışa kademeli olarak benzeyen ara basamakların pekiştirilmesi süreci.

Belirli bir zaman birimi içerisinde gözlemlenen ve sayılabilen davranışsal tepkilerin toplam sayısı.

Bir davranışın süresi, şiddeti, genliği ve uzamsal konumu gibi fiziksel ve gözlenebilir form özelliklerinin tamamı.

Sağlığı iyileştirmek, kronik rahatsızlıkları yönetmek veya hastalık risk faktörlerini azaltmak amacıyla günlük alışkanlıklar ve rutinlerde gerçekleştirilen kasıtlı değişimlerdir.

Davranış değiştirme programlarında, bireylerin biriktirdikleri jeton veya puanlar karşılığında elde edebildikleri somut ödül veya ayrıcalık.

Belirli bir hedef davranışın, önceden belirlenmiş kısa bir zaman aralığı içerisinde yüksek bir sıklıkla gerçekleştirilmesi durumunda pekiştireç sunulmasını öngören bir tarife sistemidir.

Edimsel koşullamada, bir tepkinin pekiştirilme olasılığının önceki tepkilerin dağılımındaki belirli bir eşik değeri aşmasına bağlı olduğu uyarlamalı bir tarifedir.

Edimsel koşullamada, planlanan pekiştireçlerin belirlenen sabit bir yüzde oranında atlandığı veya verilmediği bir prosedür.

Karmaşık davranışsal dizilerin, her bir basamağın bir sonraki için hem ayırt edici uyarıcı hem de pekiştireç işlevi görmesiyle öğretildiği edimsel koşullama tekniği.

Tek bir yanıtın pekiştirilmesi için, her biri kendine özgü bir uyarıcıyla ilişkili olan en az iki tarifenin belirli bir sırayla tamamlanmasını gerektiren karmaşık pekiştirme düzenidir.