Mola Kuramı
Time-out Theory
Tanım
Egzersizin bir stres yönetimi tekniği olarak olumlu etkilerini, bireyin günlük yaşamın stres etkenlerinden geçici olarak uzaklaşmasıyla açıklayan kuram.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir akademik veya mesleki baskı altında çalışan bir bireyin, akşam saatlerinde 45 dakikalık tempolu bir koşu yapması ve bu süreçte iş problemlerini düşünmeyerek sadece nefes ve adım ritmine odaklanması, kuramın pratik bir yansımasıdır. Egzersiz sonrasında bireyin kendisini zihinsel olarak dinlenmiş hissetmesi, 'mola' etkisinin nörobiyolojik karşılığıdır.
Derin Analiz
Mola Kuramı, fiziksel aktivitenin psikolojik faydalarını anlamaya çalışan davranışsal ve bilişsel temelli bir modeldir. Kuramın temel varsayımı, egzersiz süresince bireyin dikkatinin çevresel stresörlerden ve zihinsel yüklerden uzaklaşarak bedensel duyumlara yönelmesidir. Bu durum, sempatik sinir sistemi aktivasyonunun baskılanmasını ve hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninin regüle edilmesini sağlar. Bilişsel düzeyde bir 'bilişsel mola' işlevi görerek zihinsel ruminasyon döngülerini kırar ve bireyinhomeostatik dengeye (allostaz) dönmesine zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'time' [zaman] + 'out' [dışarı/ara] kelimelerinin birleşiminden oluşan 'time-out' [mola/ara verme] ve Yunanca 'theoria' [bakış açısı/inceleme] kelimesinin türevidir.
Karıştırmayın
Dikkati Dağıtma Hipotezi (Distraction Hypothesis) ile sıklıkla karıştırılır. Dikkati dağıtma hipotezi zihinsel meşguliyete odaklanırken, Mola Kuramı daha çok çevresel ve sosyal uyaranlardan izole olma ve fiziksel kopuş boyutunu vurgular.
Keşfetmeye Devam Edin
Geriye Doğru Yer Değiştirme
Geriye Doğru Yer Değiştirme
Backward Displacement
Parapsikoloji deneylerinde katılımcının tahmininin günkü hedef yerine bir önceki denemenin sonucuyla eşleşmesi durumu.
İncele
Koşulluluk Yönetimli Davranış
Koşulluluk Yönetimli Davranış
Contingency-governed Behavior
Doğrudan ve yalnızca pekiştirme koşullarının bir sonucu olarak ortaya çıkan, herhangi bir bilinçli düşünme, kural çıkarma veya müzakere süreci barındırmayan davranış biçimidir.
İncele
Tesadüfi Zincirleme
Tesadüfi Zincirleme
Accidental Chaining
Pekiştirme elde etmek için işlevsel olmayan fazladan bir davranışı da içeren iki veya daha fazla eylemin, zamansal tesadüfler sonucu pekiştireçle bağlanarak öğrenilmesi süreci.
İncele
Saf Uyarıcı Eylem
Saf Uyarıcı Eylem
Pure-stimulus Act
Organizmayı doğrudan hedefine ulaştırmayan, bunun yerine yalnızca sonraki tepkiler için birer uyarıcı işlevi görerek proprioseptif süreçleri tetikleyen davranışsal yanıt.
İncele