Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hipofiz

Hypophysis (hypophysis Cerebri)

Tanım

Endokrin sistemin temel kontrol merkezi olan, sella turcica içinde yer alan ve 'master bez' olarak bilinen temel salgı bezi.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik stres altında, hipotalamusun salgıladığı CRH (Kortikotropin Salgılatıcı Hormon) uyarısıyla hipofiz bezi ACTH salgılar; bu hormon da böbrek üstü bezlerini tetikleyerek kortizol salınımını tetikler ve organizmayı 'savaş ya da kaç' tepkisine hazırlar.

Derin Analiz

Hipofiz bezi, nöroendokrin regülasyonun merkezinde yer alır ve iki ana embriyolojik kökene sahip kısımdan oluşur: Adenohipofiz (ön lob, Rathke kesesinden gelişir) ve nörohipofiz (arka lob, diensefalondan gelişir). Hipotalamustan salgılanan salgılandırıcı ve baskılayıcı hormonlar (releasing and inhibiting hormones) aracılığıyla tiroid, adrenal bezler ve gonadlar gibi çevresel endokrin bezleri yönetir. Homeostazın, büyümenin, metabolizmanın ve stres yanıtının düzenlenmesinde kritik bir rol üstlenir.

Etimoloji

Antik Yunanca 'hypo-' (altında) ve 'physis' (büyümek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Beynin altında büyüyen yapı anlamına gelir.

Karıştırmayın

Hipotalamus ile sıkça karıştırılır; hipotalamus beyni ve sinir sistemini endokrin sisteme bağlayan üst merkezdir, hipofiz ise onun doğrudan emir komutasında hormon üreten alt bezdir.