Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kortikotropin

Adrenocorticotropic Hormone (ACTH)

Tanım

Ön hipofiz bezinden salgılanan ve özellikle stres yanıtı sırasında adrenal korteksi uyararak kortikosteroid hormonların salınımını tetikleyen peptid yapılı bir hormondur.

Örnek Vaka / Uygulama

Şiddli bir kazadan hemen sonra acil servise getirilen bir hastanın kanındaki yüksek kortizol seviyelerinin gerisindeki temel hipofizer sinyal kortikotropindir; bu hormon, organizmanın akut fizyolojik tehditle başa çıkabilmesi için glikoz mobilizasyonunu ve metabolik uyanıklığı anlık olarak en üst düzeye çıkarır.

Derin Analiz

Kortikotropin, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HHA) aksının merkezi moleküler aracılarından biridir. Stresör faktörler hipotalamustan salınan kortikotropin salgılatıcı hormonun (CRH) salınımını tetikler; bu da ön hipofizdeki kortikotrop hücreleri uyararak adrenokortikotropik hormonu (ACTH / kortikotropin) dolaşıma verir. Kan yoluyla adrenal bezin zona fasciculata tabakasına ulaşan bu hormon, melanokortin tip 2 reseptörlerine (MC2R) bağlanarak kolesterolün pregnenolona dönüşümünü ve dolayısıyla glukokortikoid sentezini (başlıca kortizol) hızlandırır. Kronik stres durumlarında bu mekanizmanın sürekli aktivasyonu, nöroendokrin homeostazda adaptif maliyetlere ve hipokampal nöronal plastisitede bozulmalara yol açabilir.

Etimoloji

Neo-Latince kökenli bir terim olup, Latince 'cortex' (kabuk) ve 'tropos' (yönelme, uyarma anlamındaki Yunanca 'tropos' kelimesinden) köklerinin birleşiminden türetilmiştir; adrenal korteksi uyaran madde anlamına gelir.

Karıştırmayın

Kortizol (adrenal korteksten salgılanan uç efektör hormon) ve kortikotropin salgılatıcı hormon - CRH (hipotalamustan salgılanarak kortikotropin salınımını tetikleyen üst upstream molekül) ile sıkça karıştırılır.