Akut
Acute
Tanım
Ani başlangıçlı, kısa süreli ancak sıklıkla yüksek yoğunluklu seyreden durum veya belirtileri ifade eden nitelendirici terim.
Örnek Vaka / Uygulama
Trafik kazası geçiren bir bireyin olaydan hemen sonra yaşadığı, yoğun korku, donakalma ve çarpıntı semptomlarıyla karakterize olan tablosu, travma sonrası stres bozukluğunun akut evresi olarak değerlendirilir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve tıp terminolojisinde akut, patolojik bir sürecin veya semptomatolojinin sinsi bir şekilde ilerlemek yerine hızla ortaya çıktığını ve genellikle sınırlı bir zamansal pencerede yüksek şiddetle deneyimlendiğini belirtir. Kronik kavramının zıttıdır. Nörobiyolojik düzeyde akut stres veya akut psikotik epizodlar, homeostatik dengenin ani bir çevresel veya içsel stresörle bozulması ve sempatik sinir sisteminin ya da nöroendokrin yolların (HPA aksı) ani aktivasyonu ile karakterizedir. Bilişsel ve duyusal bağlamda ise 'akut' sıfatı, algısal keskinliği, duyusal hassasiyeti veya bir uyarıcıya karşı gelişen yüksek düzeyli seçici dikkat kapasitesini tanımlamak için de kullanılır.
Etimoloji
Latince 'acutus' (keskin, sivri, ucu sivri olan) kelimesinden türetilmiştir; Hint-avrupa kökenli 'ak-' (kesmek, sivrilmek) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Kronik (uzun süreli ve sinsi ilerleyen durumlar ile karıştırılır; akut ani ve kısa sürelidir). Şiddetli (severity) kavramı ile karıştırılabilir; akut her zaman maksimum şiddette olmak zorunda değildir ancak ani başlangıçlıdır.