Homeostaz
Homeostasis
Tanım
Canlının iç ortamındaki biyolojik ve kimyasal parametrelerin kararlı bir dengede tutulmasını sağlayan aktif düzenleme mekanizması.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bir sıcak hava dalgası sırasında dış ortam ısısı hızla yükseldiğinde, hipotalamusun termoregülasyon merkezi devreye girer. Vücut ısısını düşürmek için ter bezleri uyarılır, derideki kan damarları genişler (vazodilatasyon) ve kişi serinleme davranışı sergiler; böylece iç ısı ideal aralıkta sabit tutulur.
Derin Analiz
Homeostazis, fizyolojik ve nörobiyolojik sistemlerin dış çevredeki dalgalanmalara rağmen içsel kararlılığı sürdürme kapasitesidir. Otonom sinir sistemi ve endokrin sistem bu süreçte birincil regülatör olarak görev yapar. Negatif geri bildirim döngüleri (negative feedback loops) aracılığıyla çalışan bu mekanizma, reseptörlerin çevresel sapmaları algılaması, merkezi sinir sistemine bu veriyi iletmesi ve efektör organlar vasıtasıyla dengeyi yeniden kurması prensibine dayanır. Sadece termoregülasyon veya osmoregülasyon gibi fiziksel süreçleri değil, aynı zamanda stres yanıt sistemlerinde de (örneğin HPA aksı) dinamik bir denge (allostaz kavramına zemin hazırlayan bir süreç) sunar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'homoios' (benzer, aynı) ve 'stasis' (durmak, duruş, denge) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Walter B. Cannon tarafından 20. yüzyılın başlarında fizyolojik literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Allostaz kavramı ile sıklıkla karıştırılır. Homeostazis sistemin sabit bir noktayı koruma eğilimini ifade ederken, allostaz değişen koşullara uyum sağlamak amacıyla set değerinin değiştirilmesi suretiyle kararlılığın sağlanmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Allostaz
Allostasis
Fizyolojik regülasyon sistemlerinin çevresel taleplere uyum sağlamak amacıyla parametrelerini değiştirerek kararlılık kazanması süreci.
İncele
Otonom Sinir Sistemi
ANS
İstem dışı çalışan iç organları, düz kasları ve bezleri kontrol ederek vücudun iç dengesini (homeostazi) sürdüren periferik sinir sistemi bölümüdür.
İncele