Efektör
Effector
Tanım
Sinirsel uyarılara yanıt vererek kasılma veya salgılama gibi fiziksel ya da fizyolojik bir tepki oluşturan kas veya bez gibi organ.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kişinin sıcak bir sobaya dokunduğunda elini hızla çekmesi refleksinde, omurilikten gelen motor nöron uyarısını alarak kasın kasılmasını sağlayan kol kasları birer efektördür.
Derin Analiz
Nörofizyoloji ve motor kontrol literatüründe efektör, merkezi sinir sisteminden gelen emirlerin çevresel dünyada fiziksel bir eyleme dönüştürüldüğü son uç noktayı temsil eder. Örneğin uzanma ve kavrama gibi motor görevlerde el, bir biyomekanik efektör olarak işlev görür. Bilişsel motor kontrol modellerinde, merkezi planlamanın (motor program) kas-iskelet sistemi aracılığıyla dış çevreyle fiziksel etkileşime girdiği mekanik aracıdır. Biyokimyasal düzeyde ise protein aktivitesini modüle eden moleküler yapıları da kapsar, ancak klinik ve davranışsal psikolojideki ağırlıklı kullanımı motor çıktıların yürütücüsü olan kas ve bez yapılarıdır.
Etimoloji
Latince 'efficere' (gerçekleştirmek, üretmek, meydana getirmek) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Reseptör (uyarıyı alan duyusal yapı) ve afferent sinir yolları (bilgiyi merkezî sinir sistemine taşıyan yollar) ile sıklıkla karıştırılır; efektör ise tam tersi yönde, merkezi çıktıyı tepkiye dönüştüren efferent yolun sonundaki yürütücü organdır.