Yürütücü
Executive
Tanım
Bilişsel bilimlerde ve nöropsikolojide bilgi işlem faaliyetlerini ve zihinsel operasyonları organize eden, başlatan ve denetleyen üst düzey teorik kontrol mekanizması.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik veya bilişsel bir laboratuvar ortamında, katılımcıya verilen Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST) sırasında, kural değişimine uyum sağlama ve eski stratejiyi bastırma (ketleme) sürecini yöneten mekanizma yürütücünün ta kendisidir.
Derin Analiz
Yürütücü kavramı, bilişsel mimarilerde alt düzey süreçlerin koordinasyonundan sorumlu olan merkezi bir kontrol kulesi işlevi görür. Özellikle frontal lob merkezli yürütücü işlevlerin (executive functions) teorik temelini oluşturur. Bilgi işlem modellerinde, planlama, dikkat tahsisi, çalışma belleğinin yönetimi, hedef belirleme ve ketleme (inhibition) gibi karmaşık bilişsel görevlerin yürütülmesinden sorumludur. Bilişsel esneklik ve problem çözme süreçlerinde üst düzey bir yönetici rolü üstlenerek bilişsel kaynakların verimli dağılımını sağlar.
Etimoloji
Latince 'exsequi' (yerine getirmek, yürütmek, sonuna kadar takip etmek) fiilinden türetilmiştir; 'ex-' (dışarı) ve 'sequi' (takip etmek) köklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Yürütücü terimi, genellikle alt düzey otomatik algısal süreçler veya doğrudan bellek depolarıyla karıştırılır. Ancak temel fark, yürütücünün depolama yapmaktan ziyade bilgiyi manipüle eden ve süreci yöneten üst düzey kontrol mekanizması olmasıdır.