Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bellek

M

Tanım

Çevreden gelen duyusal bilgilerin kodlanması, depolanması ve gerektiğinde geri çağrılması süreçlerini kapsayan temel bilişsel yetidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir klinik nöropsikoloji değerlendirmesinde, hastaya verilen beş kelimelik listenin anında hatırlanması kısa süreli belleği test ederken; 20 dakika sonraki gecikmiş hatırlama ve tanıma testi, hipokampal tabanlı bellek konsolidasyonunun ve uzun süreli depolamanın işlevselliğini ortaya koyar.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji literatüründe bellek, tekil bir sistemden ziyade, farklı anatomik yapıların ve nöral ağların koordine çalışmasını gerektiren çok bileşenli bir mimaridir. Kodlama (encoding), konsolidasyon (consolidation) ve geri çağırma (retrieval) aşamalarından oluşan bu süreç; hipokampus, amigdala, prefrontal korteks ve bazal ganglionlar gibi yapıların işlevsel etkileşimine dayanır. Atkinson-Shiffrin modeli temel alınarak yapılan sınıflandırmada duyusal bellek, kısa süreli/çalışma belleği ve uzun süreli bellek (açık/epizodik/semantik ve örtük/prosedürel) olarak hiyerarşik bir organizasyon sergiler. Nörobiyolojik düzeyde ise uzun süreli potansiyalizasyon (LTP), sinaptik plastisite mekanizmalarının temelini oluşturur.

Etimoloji

Latince 'memoria' (hatırlama, anı) kökünden türetilmiş olup, Proto-Hint-Avrupa dilindeki *(s)mer- (hatırlamak, endişelenmek veya düşünmek) köküne dayanmaktadır.

Karıştırmayın

Çalışma belleği (working memory) genellikle kısa süreli bellek (short-term memory) ile eşanlamlı kullanılır; ancak çalışma belleği bilginin sadece geçici depolanmasını değil, aynı zamanda aktif olarak manipüle edilmesini ve işlenmesini ifade eder.