Geriye Getirme
Retrieval
Tanım
Bellekte uzun süreli depolarda saklanan bilginin yeniden aranıp bulunarak bilinç alanına taşındığı bilişsel sürecin son evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tıp doktorunun, acil serviste fenalaşan bir hastanın semptomlarını değerlendirirken, yıllar önce tıp fakültesinde öğrendiği nadir bir sendromun teşhis kriterlerini uzun süreli belleğinden çağırarak bilinçli farkındalık alanına getirmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim perspektifinden geriye getirme, kodlama (encoding) ve konsolidasyon (sağlamlaşma) aşamalarından sonra gelen üçüncü ve son bellek evresidir. Prefrontal korteks ve hipokampal ağlar arasındaki senkronize aktivasyonlar aracılığıyla yürütülür. Hipokampüs, bellek izlerinin (engram) nerede saklandığını koordine ederken, prefrontal korteks bu bilgiyi arama, stratejik olarak çağırma ve doğrulamadan sorumlu üst düzey yürütücü işlevleri üstlenir. Geriye getirme süreci; serbest hatırlama (free recall), ipuçlu hatırlama (cued recall) ve tanıma (recognition) olmak üzere üç temel formda incelenir. İpuçlu hatırlamada çevresel ya da anlamsal tetikleyiciler, sinapslar arası iletimi hızlandırarak doğru engramın ateşlenmesini kolaylaştırır.
Etimoloji
Fransızca 'retrouver' (bulmak, yeniden ele geçirmek) fiilinden ve Eski Fransızca 'trover' (bulmak, icat etmek) kökünden türetilmiştir; bilişsel literatürde depolanmış enformasyonun bilinç düzlemine çıkarılmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Kodlama (encoding) ile karıştırılır; kodlama bilginin ilk kez işlenip belleğe kaydedilmesi iken, geriye getirme önceden kaydedilmiş olanın geri çağrılmasıdır. Ayrıca tanıma (recognition) ile geriye getirme sıklıkla birbirinin yerine kullanılır, ancak tanıma dışsal bir ipucu eşliğinde uyarıcının aşinalığını fark etmeyi içerirken, geriye getirme harici ipucu olmaksızın veya zayıf ipuçlarıyla bilginin sıfırdan üretilmesini gerektirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kodlama
Kodlama
Coding / Encoding
🔹 1. (coding): Verilerin, bilgilerin veya nitel metinlerin analiz edilebilmesi, depolanabilmesi veya işlenebilmesi için belirli kurallara göre sembolik kategorilere dönüştürülmesi süreci. 🔹 2. (encoding): Duyusal girdilerin, bellekte işlenebilecek ve depolanabilecek bir forma dönüştürülmesini sağlayan bellek sürecinin ilk aşaması.
İncele
Serbest Hatırlama
Serbest Hatırlama
Free Recall
Bireylerin önceden öğrenilmiş bilgileri herhangi bir sıra kısıtlaması olmaksızın ve dışsal bir ipucuna dayanmaksızın bellekten geri getirdiği temel bir bellek test etme paradigmasıdır.
İncele