İpucu
Cue
Tanım
Davranışı yönlendiren, bir hatıranın çağrılmasını sağlayan veya başka bir uyarıcının geleceğini haber veren uyarıcı, olay veya nesne.
Örnek Vaka / Uygulama
Sigarayı bırakmaya çalışan bir bireyin, her kahve içtiğinde (kahve burada bir ipucu/cue görevi görür) zihninde otomatik olarak sigara içme dürtüsünün belirmesi ve buna bağlı davranışsal yönelimin tetiklenmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve davranış bilimi literatüründe ipucu (cue), organizmanın çevresinden aldığı ve gelecekteki eylemlerini ya da hafıza erişimini şekillendiren her türlü duyusal girdidir. Klasik ve edimsel koşullanmada, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının varlığını önceden bildiren ayırt edici uyarıcı (discriminative stimulus) işlevi görür. Bellek süreçlerinde ise (örneğin kodlama ve geri getirme aşamalarında), 'kodlama özgüllüğü prensibi' gereğince, bilgi ilk kaydedildiğindeki bağlamsal ipuçlarının varlığı, o bilginin hatıra ağından geri çağrılma olasılığını katbekat artırır. Nöral düzeyde, ipuçları hipokampal ve kortikal ağlar arasında sinaptik tetiklemeleri başlatarak latent (gizli) bilgiyse bilinç düzlemine taşır.
Etimoloji
Orta İngilizce 'cwe' veya Fransızca 'queue' (kuyruk) kelimesinden türediği kabul edilmekle birlikte, tiyatro jargonunda oyuncunun sahneye giriş yapması veya repliğe başlaması için beklenen işareti (Q harfi) ifade eden kökene dayanır.
Karıştırmayın
Ayırt edici uyarıcı (discriminative stimulus) ile sıklıkla karıştırılır; ipucu daha geniş bir şemsiye kavramdır ve hem bellek geri çağrımını hem de klasik koşullanmadaki sinyal işlevini kapsarken, ayırt edici uyarıcı daha spesifik olarak edimsel koşullanmada pekiştirmenin geçerli olup olmadığını bildirir.