İpuçlu Hatırlama
Cued Recall
Tanım
Bireyin, öğrenme aşamasında hedef öğeyle birlikte sunulan spesifik bir uyarıcının (ipucunun) rehberliğinde bilgiyi bellekten geri çağırma süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikolojik değerlendirme sırasında hastaya önceden gösterilen on kelimelik listeden 'elma' kelimesini hatırlaması istenirken, test uygulayıcısının 'bir meyve türü' veya kelimenin ilk hecesi olan 'el-' şeklinde bir ipucu vermesi ipuçlu hatırlamaya örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında, ipuçlu hatırlama, serbest hatırlama (free recall) ve tanıma (recognition) paradigmalarından ayrılarak kodlama özgülüğü prensibini (encoding specificity principle) test etmek için kullanılır. Tulving'in kodlama özgülüğü hipotezine göre, geri çağırma performansının etkinliği, kodlama anındaki bağlamsal ipuçlarının test anındaki ipuçlarıyla ne ölçüde örtüştüğüne bağlıdır. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, hipokampal ve prefrontal devrelerin ortaklaşa yürüttüğü ilişkisel bellek (associative memory) ağlarını aktive eder. İpucu, uzun süreli bellek izine (engram) ulaşan sinaptik yolları tetikleyerek eşik altı aktivasyonu tetikler ve hedef bilginin bilinçli farkındalık alanına getirilmesini sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'cue' (işaret, ipucu; Eski Fransızca 'queue' veya Latincede 'quando' kelimesinin evrimiyle 'ne zaman' anlamından türeyen işaret) ve 'recall' (re- [tekrar] + callare [çağırmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Serbest hatırlama (kişinin hiçbir dış uyarıcı olmaksızın listeyi hatırlamaya çalışması) ve tanıma testi (kişiye seçenekler sunularak doğru olanı seçmesinin istenmesi) ile karıştırılır; ipuçlu hatırlamada ise ne tam bir serbestlik ne de çoktan seçmeli bir tanıma vardır, sadece çağrışımsal bir kopya veya anahtar sunulur.