İlişkisel Bellek
Associative Memory
Tanım
Bir uyarıcı, davranış, mekân veya geçmiş olaya ait anının, onunla ilişkili başka bir ipucunun hatırlanması veya sunulmasıyla tetiklenme ya da geri çağrılma yeteneği.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin, çocukluğunda köpekle yaşadığı korkunç bir olay (travmatik uyarıcı) sonucunda, yıllar sonra sokakta sadece köpek havlaması sesi (ilişkili ipucu) duyduğunda aniden yoğun bir kaygı ve kaçınma davranışı (anı geri çağrımı) yaşaması ilişkisel belleğin bir tezahürüdür.
Derin Analiz
İlişkisel bellek, beyindeki farklı modalitelere ait bilgilerin birbirine bağlanmasını ve tek bir ipucuyla bütünsel bir ağın aktive edilmesini sağlayan temel bir bilişsel süreçtir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç hipokampüsün ve medial temporal lobun aracılık ettiği sinaptik plastisite, özellikle de Uzun Süreli Potansiyasyon (LTP) mekanizmalarıyla yakından ilişkilidir. Çevresel uyarıcılar ile daha önceki deneyimler arasındaki bağların kodlanması, sadece bilişsel öğrenme için değil, aynı zamanda adaptif davranışların sergilenmesi için de kritik bir rol oynamaktadır.
Etimoloji
Latince 'associare' (birleştirmek, bağlamak) fiilinden türetilen 'associativus' ile Latince 'memoria' (hatırlama, zihin gücü) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
İşlemsel bellek (procedural memory) ile sıklıkla karıştırılır; ancak işlemsel bellek motor becerilerin kazanımıyla ilgilidir, ilişkisel bellek ise bağımsız unsurlar arasındaki bağların öğrenilmesini kapsar.