Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Davranış

Behavior

Tanım

Bir organizmanın içsel ya da dışsal uyarıcılara karşı sergilediği, nesnel olarak gözlemlenebilen veya dolaylı olarak ölçülebilen her türlü eylem, tepki ve sürecin genelidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir bağlamda, fobik bir bireyin örümcek gördüğünde kalp atım hızının artması (psikofizyolojik davranış), kaçınma tepkisi vererek odadan hızla uzaklaşması (nesnel gözlemlenebilir motor davranış) ve bu esnada yoğun bir korku hissetmesi (öz-bildirimsel içsel davranış) bir bütün olarak davranışsal yelpazeyi oluşturur.

Derin Analiz

Davranış kavramı, yalnızca motor hareketleri (gözlemlenebilir eylemler) değil; aynı zamanda bilişsel süreçleri, örtük (covert) tepkileri ve otonom sinir sisteminin düzenlediği psikofizyolojik yanıtları da kapsayan multidisipliner bir fenomendir. Tarihsel süreçte davranışçılık ekolü (John B. Watson, B.F. Skinner) bu tanımı yalnızca dışarıdan ölçülebilir ve ampirik olarak doğrulanabilir eylemlerle sınırlandırmışken, modern bilişsel bilimler ve nörobiyoloji, içsel süreçleri de denkleme dahil ederek davranışın sinirsel temellerini (nöral korrelatlar) çevresel girdilerle birlikte incelemektedir. Uyarıcı-tepki (S-R) mekanizmasından karmaşık sinir ağlarının zamanlı aktivasyonuna evrilen bir perspektifle ele alınır.

Etimoloji

Orta İngilizce 'behabboven' (tutum takınmak, hareket etmek) fiilinden ve Eski İngilizce 'be-' (ön ek) ile 'hābban' (sahip olmak, tutmak) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.

Karıştırmayın

Refleks (daha dar kapsamlı, istemsiz ve uyarıcıya karşı hızlı biyolojik tepki) ve edim (operant - çevrede belirli bir değişiklik yaratan ve sonuçlarına göre şekillenen daha karmaşık eylem kategorisi) kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır; davranış bunların tümünü kapsayan üst kategori niteliğindedir.