Örtük
Covert
Tanım
Doğrudan gözlemlenemeyen, açıkta olmayan, tesadüfen veya kasıtlı olarak gizlenmiş her türlü durumu veya davranışı tanımlayan sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu tanısı alan bir danışanın, topluluk önünde konuşurken dışarıdan sakin görünmesi (açık davranış) ancak iç dünyasında yoğun bir felaketleştirme senaryosu kurması ve kalp atışının hızlanması (örtük süreç) durumudur.
Derin Analiz
Davranış bilimlerinde ve klinik psikolojide 'örtük' (covert) kavramı, dışarıdan doğrudan ölçülemeyen veya çıplak gözle görülemeyen içsel süreçleri ifade eder. Açık (overt) davranışların aksine, bilişsel faaliyetler, fizyolojik uyarılma düzeyleri veya gizli tutulan motivasyonlar bu kapsamdadır. Örneğin, bir bireyin yaşadığı kaygının bedensel tepkileri veya zihinsel atıfları dışarıdan anında fark edilemeyebilir. Psikometrik değerlendirmelerde ve davranışçı ekolde, örtük olanın ampirik olarak ölçülebilir hale getirilmesi (operasyonelleştirilmesi) klinik tanı ve formülasyonun en kritik aşamalarından biridir.
Etimoloji
Latince 'cooperire' (örtmek, gizlemek) fiilinden türeyen Eski Fransızca 'covert' (örtülü, gizli) kelimesinden günümüz literatürüne geçmiştir.
Karıştırmayın
Açık (Overt) terimiyle zıt anlamlıdır; bilinçdışı (unconscious) kavramı ile sıklıkla karıştırılsa da, örtük davranışlar bireyin farkında olduğu ancak dış dünyaya yansıtmadığı eylemleri de kapsayabilir.