Tanı
Diagnosis (dx)
Tanım
Bir hastalığın, bozukluğun veya patolojik durumun belirti ve bulgular aracılığıyla, standart değerlendirme teknikleri kullanılarak belirlenmesi ve sınıflandırılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda başvuran bir danışanın iki haftadan uzun süredir süren çökkünlük, anhedoni, uyku bozukluğu ve psikomotor yavaşlama belirtileriyle gelmesi üzerine, klinisyenin BDI (Beck Depresyon Envanteri) ve yapılandırılmış klinik görüşme (SCID) verilerini birleştirerek bireye 'Majör Depresif Bozukluk' tanısı koyması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatride tanı (diagnosis), bireyin semptom kümesini nomotetik bir sınıflandırma sistemine (örneğin DSM-5-TR veya ICD-11) göre kategorize etme epistemolojik işlemidir. Bu süreç, sadece etiketleme amacı güdülemez; aynı zamanda komorbidite dinamiklerini anlamak, prognozu (hastalığın gidişatını) öngörmek ve ampirik olarak desteklenen tedavi protokollerini (evidence-based treatments) planlamak için bir kılavuz görevi görür. Nöropsikolojik testler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve psikometrik ençümanlar bu sürecin metodolojik dayanaklarını oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'dia-' (içinden, aracılığıyla, ötesinde) ve 'gnosis' (bilgi, bilme, tanıma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökeni itibarıyla 'derinlemesine anlama ve ayırt etme bilgisi' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Değerlendirme (assessment) ile sıklıkla karıştırılır. Değerlendirme, veri toplama ve geniş kapsamlı anlama süreciyken, tanı bu sürecin sonunda varılan klinik karar ve sınıflandırma neticesidir.