Ayırt Etme
Discrimination
Tanım
Birbirinden nicel veya nitel olarak farklı uyarıcıları ayırt etme becerisi ya da bireylere kimlikleri temelinde adaletsiz ve farklı muamele etme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercinin farklı frekanstaki ses tonlarına gıda ödülü almak için yalnızca belirli bir tonda gagalamayı öğrenmesi (uyarıcı ayırt etmesi) veya iş alım süreçlerinde soyadı veya etnik kökeni nedeniyle eşit nitelikteki adaylara mülakat hakkı tanınmaması (sosyal ayrımcılık).
Derin Analiz
Terim, davranış bilimlerinde ve sosyal psikolojide iki farklı temel aks üzerinde incelenir. Bilişsel ve davranışsal psikolojide (özellikle edimsel ve klasik koşullanma süreçlerinde) ayırt etme, organizmanın belirli bir uyarıcıya (S+) tepki verirken, benzer başka bir uyarıcıya (S-) tepki vermemeyi öğrenmesi sürecidir. Bu mekanizma, çevresel ipuçlarının adaptif bir şekilde işlenmesini sağlar. Öte yandan sosyal psikoloji bağlamında ise önyargıların (tutum) ve kalıp yargıların (biliş) davranışsal dışavurumu olarak karşımıza çıkar. Bireysel düzeyde düşmanca veya zararlı davranışlar şeklinde görülebileceği gibi, kurumsal ve yapısal düzeyde yasal mekanizmalar ve operasyonel prosedürler yoluyla da işlev görebilir.
Etimoloji
Latince 'discriminare' (ayrı tutmak, bölmek, fark gözetmek) fiilinden türetilmiş olup, 'dis-' (ayrı, öte) ve 'cernere' (ayırmak, seçmek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Genelleme (generalization) ile sıklıkla karıştırılır; genelleme benzer uyarıcılara benzer tepkiler verilmesini ifade ederken, ayırt etme bu benzerlikler arasındaki farkı saptayıp tepkiyi daraltma sürecidir. Sosyal boyutta ise önyargı (tutum boyutu) ve kalıp yargı (bilişsel boyut) kavramlarından eylemsel boyutuyla ayrılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Genelleme
Genelleme
Generalization
Sınırlı sayıda spesifik gözlem veya vakadan yola çıkarak ortak özellikleri soyutlama ve bunları daha geniş bir kategoriye veya popülasyona uygulama bilişsel süreci.
İncele
Önyargı
Önyargı
Prejudice
Herhangi bir nesnel deneyim veya kanıta dayanmaksızın, bir bireye ya da gruba yönelik peşinen geliştirilen olumsuz tutum ve inanç sistemi.
İncele
Kalıp Yargı
Kalıp Yargı
Stereotype
Belirli bir sosyal grubun üyelerine yönelik, bilişsel temelli genellemeler, inançlar ve beklentiler kümesidir.
İncele