Genelleme
Generalization
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvarda bir köpeğin zil sesine salya akıtması öğretildikten sonra, daha yüksek veya daha alçak tonlardaki zil seslerine de benzer şekilde salya tepkisi vermesi uyarıcı genellemesine örnektir. Klinik pratikte ise iş görüşmesinden reddedilen bir danışanın, 'Hayatımda hiçbir şeyde başarılı olamayacağım' inancını geliştirmesi aşırı genelleme vakasıdır.
Derin Analiz
Genelleme, insan bilişinin ve öğrenme mekanizmalarının temel taşlarından biridir. Bilişsel ve davranışsal düzeyde, beyin, verimlilik ilkesi gereği her yeni uyarıcıyı veya durumu sıfırdan işlemek yerine, geçmiş deneyimlerden elde edilen kalıpları benzer bağlamlara uyarlar. Klasik ve edimsel koşullamada (uyarıcı genellemesi bağlamında), organizmanın belirli bir koşullu uyarıcıya verdiği tepkiyi, o uyarıcıya benzer diğer uyarıcılara da göstermesi sinir sisteminin adaptif bir özelliğidir. Ancak istatistiksel ve metodolojik bağlamda, yetersiz örneklem büyüklüğünden (n) türetilen genellemeler yanlılığa ve önyargıya yol açabilir. Klinik psikolojide aşırı genelleme (overgeneralization), bilişsel terapilerde ele alınan temel bir bilişsel çarpıtmadır; bireyin tek bir olumsuz deneyimi gelecekteki tüm benzer durumlara mutlak bir kural olarak atfetmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'generalis' (genel, türe ait) sıfatından türetilmiş olup, 'genus' (soy, cins, tür) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Tümevarım (inductive reasoning) ile sıklıkla karıştırılır; tümevarım genellemeye varan mantıksal akıl yürütme sürecidir, genelleme ise bu sürecin sonucunda elde edilen yargıdır. Ayrıca 'ayrt etme' (discrimination) kavramının zıttıdır.