Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mutlak

Absolute

Tanım

Herhangi bir koşula, sınırlamaya veya başka bir değişkene bağlı olmaksızın var olan, bağımsız ve nihai durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik pratikte, obsesif-kompulsif bozukluk veya kişilik örüntülerinde hastanın 'Her şey ya kusursuz olmalı ya da tamamen başarısız' şeklindeki mutlakçı inancı, durumsal esnekliği ortadan kaldırarak yoğun kaygı ataklarını tetikler.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve felsefi psikoloji bağlamında 'mutlak', bireyin bilişsel süreçlerinde esneklik barındırmayan, siyah-beyaz (dikotomik) düşünce kalıplarını ve koşulsuz doğruları ifade eder. Klinik psikolojide, özellikle bilişsel terapi perspektifinde, mutlakçı inançlar ('yapmalıyım', 'etmeliyim') bireyin durumsal bağlamları göz ardı etmesine ve bilişsel çarpıtmalara yol açarak psikopatolojiyi besler. Ölçüm ve istatistik kuramlarında ise, göreceli (relatif) değerlerden bağımsız, sabit bir referans noktasına veya sıfır noktasına (absolute zero) dayanan ölçüm ölçeklerini (mutlak ölçek) niteler.

Etimoloji

Latince 'absolutus' (bağımsız kılınmış, sınırsız, çözülmüş) fiil geçmiş orta ortacından türetilmiştir. 'Ab-' (uzaklaşma, -den/-dan) ve 'solvere' (çözmek, serbest bırakmak) köklerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Göreceli (Relative) kavramı ile karıştırılır; görecelilik her durumun bağlama ve değişkenlere göre değiştiğini savunurken, mutlak kavramı tüm koşullardan bağımsız bir evrensellik ifade eder.