Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mutlak Eşik

Absolute Limen (AL)

Tanım

Bir duyusal sistemin (görme, işitme vb.) dışarıdan gelen bir uyarıcıyı fark edebilmesi için gereken en düşük fiziksel enerji veya şiddet seviyesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Karanlık bir odada oturan bir katılımcının gözüne gönderilen tek bir fotonun veya tamamen sessiz bir odada kulağa verilen saf bir tonun frekansının yavaşça artırılarak denek tarafından ilk kez 'duydum' veya 'gördüm' şeklinde rapor edildiği minimum desibel seviyesi mutlak eşiğin ölçümüdür.

Derin Analiz

Psikofiziğin temel taşlarından biri olan mutlak eşik, sabit bir fiziksel sınır olmaktan ziyade istatistiksel bir olasılık fonksiyonudur. Klasik psikofizik yöntemlerde (örneğin limitler yöntemi veya sabit uyarılar yöntemi), organizmanın uyarıcıyı %50 oranında rapor ettiği fiziksel düzey olarak operasyonel tanım kazanır. Sinyal Saptama Teorisi (Signal Detection Theory) çerçevesinde ise mutlak eşik, duyusal hassasiyet (d') ile bireyin karar verme kriterinin (beta) ortak bir ürünü olarak incelenir. Nörobiyolojik düzeyde, periferik reseptörlerin (örneğin retinadaki fotoreseptörler veya koklear tüy hücreleri) istirahat potansiyelini aşarak aksiyon potansiyeli üretebilmesi için gereken minimum enerji transferini temsil eder.

Etimoloji

Latince 'absolutus' (bağımsız, sınırsız) ve Almanca 'Limitation' veya Latince 'limen' (eşik, sınır) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; psikofizikte duyusal sistemin uyarılma sınırını ifade eder.

Karıştırmayın

Fark eşiği (difference limen / JND) ile karıştırılır; fark eşiği mevcut iki uyarıcı arasındaki minimum farkı ölçerken, mutlak eşik tek bir uyarıcının varlığının hissedilmesini inceler.