Düzey
Level
Tanım
Deneysel bir desende incelenen bağımsız değişkenin miktarını, büyüklüğünü veya kategorisini belirten spesifik koşul veya değer.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacı uykusuzluğun reaksiyon süresi üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Bağımsız değişken olan 'uykusuzluk süresi' şu üç düzeyde manipüle edilir: 1. Düzey (Kontrol): 8 saat uyku, 2. Düzey: 4 saat uyku, 3. Düzey: 0 saat uyku (tam uykusuzluk). Katılımcıların bu üç farklı düzeydeki performans skorları karşılaştırılır.
Derin Analiz
Deneysel metodoloji ve istatistikte 'düzey' kavramı, bağımsız değişkenin operasyonelleştirilmesinin temel taşını oluşturur. Bir araştırmanın içsel geçerliği, manipüle edilen bağımsız değişkenin düzeylerinin hassasiyetine doğrudan bağlıdır. Örneğin, farmakolojik bir ajanın bilişsel işlevler üzerindeki etkisini inceleyen plasebo kontrollü bir çalışmada, kullanılan her bir doz (0 mg, 10 mg, 50 mg) bağımsız değişkenin farklı bir düzeyini temsil eder. Varyans analizi (ANOVA) gibi parametrik testlerde, bu düzeyler arasındaki grup içi ve gruplar arası varyans hesaplanarak değişkenin bağımlı değişken üzerindeki istatistiksel olarak anlamlı etkisi test edilir. Düzey sayısının yetersiz olması doz-yanıt eğrisinin non-lineer (doğrusal olmayan) karakteristiklerinin gözden kaçmasına yol açabilirken, aşırı düzey sayısı ise istatistiksel gücü düşürebilir ve Tip I hata olasılığını artırabilir.
Etimoloji
Latince 'libella' (su terazisi, ölçü aleti) sözcüğünden türeyen ve Eski Fransızca 'level' formu üzerinden modern dillere geçen, derece veya miktar bildiren terim.
Karıştırmayın
Koşul (Condition) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; koşul, deneyin genel durumunu ifade ederken, düzey o koşul altında bağımsız değişkenin aldığı spesifik sayısal veya kategorik değeri belirtir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımsız Değişken
İndependent Variable (IV)
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerindeki etkisini veya neden olduğu değişimi gözlemlemek amacıyla araştırmacı tarafından bizzat manipüle edilen ya da öncelikli olarak ölçülen temel faktördür.
İncele
Varyans Analizi
Analysis Of Variance (ANOVA)
İki veya daha fazla bağımsız grubun bağımlı değişkene ait ortalama değerleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıkları test eden ve değişkenler arası ortak ile ana etkileri inceleyen parametrik bir yöntem.
İncele