Araştırma Yöntemleri ve İstatistik
Analiz Birimi
Analysis Unit
Araştırma, veri toplama ve istatistiksel modelleme süreçlerinde incelenen, ölçülen ve hakkında çıkarım yapılan en küçük temel gözlem birimidir.
Araştırma Deseni
Design
Bir araştırmanın nasıl yürütüleceğini, verilerin hangi yöntemle toplanacağını ve değişkenlerin nasıl kontrol edileceğini belirleyen yapısal plandır.
Arşiv Araştırması
Archival Research
Bilimsel araştırmalarda kitaplar, dergiler, tarihsel belgeler ve depolarda halihazırda bulunan diğer mevcut kayıt veya verilerin kullanılması.
Artefakt
Artifact
Doğal bir sürecin veya gerçeğin yansıması olmayıp, kusurlu araştırma tasarımı, analitik hatalar veya metodolojik müdahaleler sonucunda yapay olarak ortaya çıkan deneysel bulgu.
Bağlamsal Analiz
Contextual Analysis
Verilerin toplandığı çevresel koşulların ve bu koşulların gözlenen birimler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine dayanan araştırma yöntemi.
Başlangıç Düzeyi Ölçümü
Baseline Measure
Herhangi bir deneysel müdahale veya manipülasyon uygulanmadan önce katılımcının davranışının, fizyolojik durumunun veya performansının gözlemlenip kaydedildiği ilk ölçümdür.
Betimsel Araştırma
Descriptive Research
Değişkenleri manipüle etmeden veya neden-sonuç ilişkisi kurmadan, mevcut durumları, özellikleri veya değişkenler arasındaki ilişkileri haritalandırmayı amaçlayan ampirik bir araştırma yöntemidir.
Gelişigüzel Örnekleme
Accidental Sampling
Araştırmacının, anakütleyi temsil ettiğine dair istatistiksel bir kanıt olmaksızın, ulaşılması kolay ve hazır birbiriyle ilişkisiz birimleri keyfi olarak seçtiği olasılıksal olmayan örnekleme yöntemidir.
Gizli Ölçüm
Concealed Measure
Katılımcıların incelendiklerinin veya gözlemlendiklerinin farkında olmadığı, böylece talep karakteristiklerini ve sosyal istenirlik yanlılığını ortadan kaldıran araştırma ölçüm yöntemidir.
Gruplararası Desen
Between-groups Design
Farklı katılımcı gruplarının bağımsız değişkenin farklı düzeylerine rastgele atandığı ve her grubun yalnızca tek bir deneysel koşula katıldığı araştırma deseni.
İçerik Analizi
Content Analysis
Sözel, görsel veya yazılı materyallerdeki temaların, fikirlerin veya kavramların frekansını belirleyerek yapılan sistematik ve nicel bir inceleme yöntemidir.
İkili Deneme
Binary Trial
Yalnızca iki olası sonuçtan birinin gerçekleşebildiği tekil bir deneysel gözlem veya test birimidir.
Karıştırıcı Değişken
Confound
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerinde etkisi incelenen bağımsız değişkenden ayrı tutulamayan, sonuçları manipüle ederek nedensellik bağını belirsizleştiren dışsal faktör.
Karıştırılmış Karşılaştırma
Confounded Comparison
İki veya daha fazla bağımsız değişkenin gruplar arasında eş zamanlı olarak değişmesi nedeniyle, bağımlı değişken üzerindeki etkilerinin birbirinden ayrılamadığı deneysel karşılaştırma.
Karşı Dengeleme
Counterbalancing
Deneysel çalışmalarda uygulama sırası, yorgunluk veya öğrenme gibi dışsal değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için kullanılan metodolojik kontrol stratejisidir.
Karşılaştırma Grubu
Comparison Group
Deneysel veya yarı deneysel araştırmalarda, müdahale grubunun sonuçlarını kıyaslamak amacıyla kullanılan ve aktif manipülasyona maruz kalmayan temel denek kümesi.
Kavramsal Tekrarlama
Conceptual Replication
Daha önce elde edilmiş bir araştırma bulgusunu, orijinal çalışmadakinden farklı operasyonel tanımlar, ölçüm araçları veya deneysel yöntemler kullanarak test etme süreci.
Kesitsel Desen
Cross-sectional Design
Farklı yaş veya gelişim düzeylerindeki bireylerin tek bir zaman diliminde karşılaştırıldığı nicel bir araştırma yöntemidir.
Kesitsel Örnekleme
Cross-sectional Sampling
Verilerin tek bir zaman kesitinde farklı katılımcı gruplarından toplandığı nicel araştırma ve örnekleme stratejisi.
Kontrol Deneyi
Catch Trial
Bir araştırmanın bulgularının, araştırılan faktörden mi yoksa kontrol edilemeyen dış değişkenlerden mi kaynaklandığını doğrulamak amacıyla tasarlanan ikincil deney.
Kontrol Grubu
Control Group
Deneysel çalışmalarda, bağımsız değişkenin etkisinden arındırılmış referans sağlayan ve deneysel grupla karşılaştırma yapılmasına imkan tanıyan denek topluluğu.
Kontrol Koşulu
Control Condition
Deneysel araştırmalarda, üzerinde çalışılan bağımsız değişkenin (müdahale veya tedavinin) uygulanmadığı, böylece temel çizgi (baseline) verisi sağlayan standart durum.
Koşul
Condition
Mantıksal ya da ampirik bir soncun veya olayın bağımlı olduğu öncül durum; deneysel araştırmalarda manipüle edilen bağımsız değişken kategorisi.
Ön Test-son Test Deseni
Before–after Design
Bir müdahalenin veya bağımsız değişkenin etkisini ölçmek amacıyla, katılımcılara uygulamanın hem hemen öncesinde hem de sonrasında yapılan ölçümlerin alındığı temel deneysel araştırma deseni.
Tanımsal Geçerlilik
Definitional Validity
Bir araştırmacının kullandığı yöntem veya yaklaşımların, araştırmanın (açık veya örtük olarak) iddia ettiği önem ve anlam ile tutarlılık derecesi.
Yönlülük Problemi
Directionality Problem
Korelasyonel araştırmalarda iki değişken arasında bir ilişki olduğunu bilinmesine rağmen, hangisinin neden hangisinin et olduğunun saptanamaması durumu.