Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Araştırma Yöntemleri ve İstatistik

Bu alanda
26
bilimsel terim bulunuyor.

Analiz Birimi

Analysis Unit

Araştırma, veri toplama ve istatistiksel modelleme süreçlerinde incelenen, ölçülen ve hakkında çıkarım yapılan en küçük temel gözlem birimidir.

İncele

Araştırma Deseni

Design

Bir araştırmanın nasıl yürütüleceğini, verilerin hangi yöntemle toplanacağını ve değişkenlerin nasıl kontrol edileceğini belirleyen yapısal plandır.

İncele

Arşiv Araştırması

Archival Research

Bilimsel araştırmalarda kitaplar, dergiler, tarihsel belgeler ve depolarda halihazırda bulunan diğer mevcut kayıt veya verilerin kullanılması.

İncele

Artefakt

Artifact

Doğal bir sürecin veya gerçeğin yansıması olmayıp, kusurlu araştırma tasarımı, analitik hatalar veya metodolojik müdahaleler sonucunda yapay olarak ortaya çıkan deneysel bulgu.

İncele

Bağlamsal Analiz

Contextual Analysis

Verilerin toplandığı çevresel koşulların ve bu koşulların gözlenen birimler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine dayanan araştırma yöntemi.

İncele

Başlangıç Düzeyi Ölçümü

Baseline Measure

Herhangi bir deneysel müdahale veya manipülasyon uygulanmadan önce katılımcının davranışının, fizyolojik durumunun veya performansının gözlemlenip kaydedildiği ilk ölçümdür.

İncele

Betimsel Araştırma

Descriptive Research

Değişkenleri manipüle etmeden veya neden-sonuç ilişkisi kurmadan, mevcut durumları, özellikleri veya değişkenler arasındaki ilişkileri haritalandırmayı amaçlayan ampirik bir araştırma yöntemidir.

İncele

Gelişigüzel Örnekleme

Accidental Sampling

Araştırmacının, anakütleyi temsil ettiğine dair istatistiksel bir kanıt olmaksızın, ulaşılması kolay ve hazır birbiriyle ilişkisiz birimleri keyfi olarak seçtiği olasılıksal olmayan örnekleme yöntemidir.

İncele

Gizli Ölçüm

Concealed Measure

Katılımcıların incelendiklerinin veya gözlemlendiklerinin farkında olmadığı, böylece talep karakteristiklerini ve sosyal istenirlik yanlılığını ortadan kaldıran araştırma ölçüm yöntemidir.

İncele

Gruplararası Desen

Between-groups Design

Farklı katılımcı gruplarının bağımsız değişkenin farklı düzeylerine rastgele atandığı ve her grubun yalnızca tek bir deneysel koşula katıldığı araştırma deseni.

İncele

İçerik Analizi

Content Analysis

Sözel, görsel veya yazılı materyallerdeki temaların, fikirlerin veya kavramların frekansını belirleyerek yapılan sistematik ve nicel bir inceleme yöntemidir.

İncele

İkili Deneme

Binary Trial

Yalnızca iki olası sonuçtan birinin gerçekleşebildiği tekil bir deneysel gözlem veya test birimidir.

İncele

Karıştırıcı Değişken

Confound

Bir deneyde, bağımlı değişken üzerinde etkisi incelenen bağımsız değişkenden ayrı tutulamayan, sonuçları manipüle ederek nedensellik bağını belirsizleştiren dışsal faktör.

İncele

Karıştırılmış Karşılaştırma

Confounded Comparison

İki veya daha fazla bağımsız değişkenin gruplar arasında eş zamanlı olarak değişmesi nedeniyle, bağımlı değişken üzerindeki etkilerinin birbirinden ayrılamadığı deneysel karşılaştırma.

İncele

Karşı Dengeleme

Counterbalancing

Deneysel çalışmalarda uygulama sırası, yorgunluk veya öğrenme gibi dışsal değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için kullanılan metodolojik kontrol stratejisidir.

İncele

Karşılaştırma Grubu

Comparison Group

Deneysel veya yarı deneysel araştırmalarda, müdahale grubunun sonuçlarını kıyaslamak amacıyla kullanılan ve aktif manipülasyona maruz kalmayan temel denek kümesi.

İncele

Kavramsal Tekrarlama

Conceptual Replication

Daha önce elde edilmiş bir araştırma bulgusunu, orijinal çalışmadakinden farklı operasyonel tanımlar, ölçüm araçları veya deneysel yöntemler kullanarak test etme süreci.

İncele

Kesitsel Desen

Cross-sectional Design

Farklı yaş veya gelişim düzeylerindeki bireylerin tek bir zaman diliminde karşılaştırıldığı nicel bir araştırma yöntemidir.

İncele

Kesitsel Örnekleme

Cross-sectional Sampling

Verilerin tek bir zaman kesitinde farklı katılımcı gruplarından toplandığı nicel araştırma ve örnekleme stratejisi.

İncele

Kontrol Deneyi

Catch Trial

Bir araştırmanın bulgularının, araştırılan faktörden mi yoksa kontrol edilemeyen dış değişkenlerden mi kaynaklandığını doğrulamak amacıyla tasarlanan ikincil deney.

İncele

Kontrol Grubu

Control Group

Deneysel çalışmalarda, bağımsız değişkenin etkisinden arındırılmış referans sağlayan ve deneysel grupla karşılaştırma yapılmasına imkan tanıyan denek topluluğu.

İncele

Kontrol Koşulu

Control Condition

Deneysel araştırmalarda, üzerinde çalışılan bağımsız değişkenin (müdahale veya tedavinin) uygulanmadığı, böylece temel çizgi (baseline) verisi sağlayan standart durum.

İncele

Koşul

Condition

Mantıksal ya da ampirik bir soncun veya olayın bağımlı olduğu öncül durum; deneysel araştırmalarda manipüle edilen bağımsız değişken kategorisi.

İncele

Ön Test-son Test Deseni

Before–after Design

Bir müdahalenin veya bağımsız değişkenin etkisini ölçmek amacıyla, katılımcılara uygulamanın hem hemen öncesinde hem de sonrasında yapılan ölçümlerin alındığı temel deneysel araştırma deseni.

İncele

Tanımsal Geçerlilik

Definitional Validity

Bir araştırmacının kullandığı yöntem veya yaklaşımların, araştırmanın (açık veya örtük olarak) iddia ettiği önem ve anlam ile tutarlılık derecesi.

İncele

Yönlülük Problemi

Directionality Problem

Korelasyonel araştırmalarda iki değişken arasında bir ilişki olduğunu bilinmesine rağmen, hangisinin neden hangisinin et olduğunun saptanamaması durumu.

İncele