Dengeli Ölçek
Balanced Scale
Tanım
Her olası yanıt kategorisinin veya maddesinin, psikometrik düzlemde doğrudan zıttı olan bir karşılığını barındıran ölçüm aracı.
Örnek Vaka / Uygulama
Algılanan stres düzeyini ölçen sekiz maddelik bir envanterde, maddelerin dördü 'Günlük baskılarla başa çıkabiliyorum' şeklinde olumlu yönlü, kalan dördü ise 'Stres altında ezildiğimi hissediyorum' şeklinde olumsuz yönlü ifade edildiğinde dengeli ölçek formu elde edilmiş olur.
Derin Analiz
Psikometri ve psikolojik test geliştirme süreçlerinde, katılımcıların yanıt eğilimlerinden (response sets) ve özellikle evetleme eğilimi (acquiescence bias) ile sosyal istenirlik (social desirability) gibi sistematik hatalardan kaçınmak amacıyla tasarlanan bir metodolojidir. Dengeli ölçekler, yapı geçerliliğini korumak adına maddelerin yarısının olumlu (pozitif yönde), diğer yarısının ise zıt yönde (negatif/ters kodlanmış) formüle edilmesi prensibine dayanır. Bu yapı, bilişsel yükü optimize ederken aynı zamanda ölçülen örtük yapının iki kutuplu (bipolar) doğasının dengeli bir şekilde temsil edilmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'bilanx' (çift kefeli terazi; bis [iki] + lanx [kefe/tabak]) kökünden türetilen 'balance' ile Orta İngilizce 'scale' (derece, merdiven, ölçü levhası) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Likert ölçeği ile sıklıkla karıştırılır; her dengeli ölçek bir Likert tipi derecelendirme içerebilir ancak tüm Likert ölçekleri maddesel yönlülük açısından dengeli olmak zorunda değildir.