Denek Yanlılığı
Subject Bias
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir kaygı azaltıcı farmakolojik ajanın test edildiği bir klinik araştırmada, aktif ilaç grubunda olduğunu fark eden bir katılımcı, beklenti etkisiyle anksiyete puanlarında gerçekte olandan çok daha büyük bir düşüş bildirebilir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve metodolojide, denek yanlılığı iç geçerliliği (internal validity) doğrudan tehdit eden kritik bir artefakt kaynağıdır. Katılımcılar, araştırmanın hipotezini veya hangi grupta yer aldıklarını (örneğin deney veya kontrol grubu) tahmin ettiklerinde, davranışlarını bu varsayımlara göre modifiye ederler. Bu durum, plasebo etkisini, talep karakteristiklerini (demand characteristics) ve Hawthorne etkisini tetikler. İstatistiksel olarak hata varyansını sistematik bir şekilde manipüle ederek, bağımlı değişken üzerinde gözlenen etkinin gerçekte bağımsız değişkene mi yoksa katılımcının beklentilerine mi ait olduğunu ayırt etmeyi zorlaştırır. Çift kör (double-blind) desenler ve plasebo kontrolleri bu yanlılığı minimize etmek için tasarlanmıştır.
Etimoloji
İngilizce 'subject' (Latince: subiectus; 'altında yatan, maruz kalan') ve 'bias' (Eski Fransızca: biais; 'eğrilik, açı') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Deneyci yanlılığı (experimenter bias) ile sıklıkla karıştırılır; deneyci yanlılığı araştırmacının beklentilerinin verileri etkilemesini ifade ederken, denek yanlılığı tamamen katılımcının zihinsel atıflarıyla ilgilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Plasebo Etkisi
Plasebo Etkisi
Placebo Effect
Terapötik açıdan etkisiz bir maddenin veya spesifik olmayan bir müdahalenin, alıcının beklentileri ve inançları doğrultusunda klinik olarak anlamlı bir yanıt ortaya çıkarması.
İncele