Çift Kör
Double Blind
Tanım
Araştırma önyargılarını ve plasebo etkisini minimize etmek amacıyla hem katılımcıların hem de veriyi toplayan araştırmacıların hangi grubun müdahale (ilaç/tedavi) aldığını bilmediği deneysel kontrol prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir anksiyolitik ilacın etkinliğini test eden bir klinik psikiyatri araştırmasında, katılımcıların yarısına gerçek ilaç, diğer yarısına ise etken maddesi olmayan plasebo haplar verilir. Ne ilacı yutan hastalar ne de hastalarla birebir görüşüp ölçek dolduran klinik psikologlar kimin hangi grubu oluşturduğunu bilir; bu bilgi yalnızca dışarıdaki bağımsız bir veri yöneticisinin elindeki şifreli listede yer alır.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve klinik araştırmalarda iç geçerliliği (internal validity) korumanın en kritik metodolojik taşıyıcılarından biridir. Tek kör (single-blind) tasarımlarda yalnızca katılımcıların durumu bilmemesi sağlanırken, araştırmacının beklenti efektleri (Pygmalion etkisi veya beklenti yanlılığı) veri toplama sürecini manipüle edebilir. Çift kör tasarım, bu insan kaynaklı konfüskan (karıştırıcı) değişkenleri tamamen devre dışı bırakır. İlaç çalışmalarında aktif ajan ile plasebonun aynı görünümde, tat ve formda olması gerekir. İstatistiksel analiz aşamasına kadar kodlar saklı tutulur; böylece veri analistlerinin körlüğü (triple-blind aşaması) sağlanarak sonuçların nesnelliği güvence altına alınır.
Etimoloji
İngilizce 'double' (çift, iki kat) ve 'blind' (kör, görmezden gelen/bilmeyen) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Deneysel metodolojide tarafsızlığı simgelemek üzere ödünçleme olarak Türkçeye yerleşmiştir.
Karıştırmayın
Tek kör (Single-blind) tasarım ile karıştırılır; tek körde sadece katılımcıların grubu bilinmezken, çift körde hem katılımcı hem de araştırmacı kördür.