Deneysel Psikoloji
Experimental Psychology
Tanım
Davranış, motivasyon ve bilişsel süreçleri laboratuvar veya kontrollü ortamlarda nicel yöntemler ve deneysel tasarımlarla inceleyen temel psikoloji dalı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, uyku yoksunluğunun (bağımsız değişken) insan belleğindeki kelime hatırlama performansı (bağımlı değişken) üzerindeki etkisini incelemek için katılımcıları laboratuvar ortamında kontrollü gruplara ayırması ve arka plan gürültüsü gibi karıştırıcı değişkenleri sabitlemesi.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji, zihinsel yaşamın doğasını ve davranışı belirleyen temel süreçleri ampirik verilerle açıklamayı hedefler. Temel mekanizma; çevresel, görev veya denek tabanlı bağımsız değişkenlerin manipüle edilerek, bağımlı değişken üzerindeki etkilerinin istatistiksel olarak incelenmesine dayanır. Karıştırıcı değişkenlerin (confounds) kontrol altına alındığı bu laboratuvar ortamları, nedensellik bağları kurmayı ve açıklayıcı teoriler sentezlemeyi mümkün kılar. Wilhelm Wundt'un ilk psikoloji laboratuvarını kurmasıyla köklenen bu disiplin, klinik uygulamalardan ziyade temel bilimsel metodoloji ve epistemolojik temellendirme üzerine odaklanır.
Etimoloji
Latince 'experiri' [denemek, tecrübe etmek] kökünden türetilen 'experimentum' ile Yunanca 'psychē' [ruh, zihin] ve 'logia' [bilim, çalışma] sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Uygulamalı psikoloji ve klinik psikoloji ile sıklıkla karıştırılır; ancak deneysel psikoloji bir tedavi veya pratik sorun çözme alanı değil, saf bir yöntemler dizgesi ve temel araştırma disiplinidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımlı Değişken
Dependent Variable (DV)
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.
Ampirik Psikoloji
Empirical Psychology
Psikolojik olguların incelenmesinde nesnel gözleme ve deneysel yönteme dayanan, bilgi kaynağı olarak tecrübeyi ve ölçümü esas alan bilimsel yaklaşım.