Disiplin
Discipline
Tanım
İstenilen zihin ve davranış alışkanlıklarını kazandırmak amacıyla uygulanan eğitim, ödül veya cezalandırma yoluyla davranış kontrolü ve akademik bir çalışma alanı.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik erteleme davranışı (prokrastinasyon) gösteren bir bireyin, akademik veya mesleki hedeflerine ulaşabilmek için her gün dikkat dağıtıcıları ortadan kaldırarak belirli bir saatte masa başına oturmayı alışkanlık haline getirmesi ve bu rutini operant koşullama ilkeleriyle pekiştirmesi.
Derin Analiz
Disiplin, hem davranışçı psikoloji çerçevesinde koşullama yöntemleriyle dışsal olarak sağlanan bir davranış düzenlemesi hem de bilişsel kontrol mekanizmalarıyla bireyin kendi davranışlarını yönlendirdiği içsel bir öz-düzenleme kapasitesidir. Nörobiyolojik düzeyde, dürtü kontrolü ve uzun vadeli hedefler uğruna anlık hazların ertelenmesi, prefrontal korteksin (özellikle dorsolateral ve ventromedial alanların) limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolü ile yakından ilişkilidir. Klinik ve gelişimsel bağlamda, tutarlı pekiştireçler ve yapılandırılmış rutinler, adaptif davranış repertuarlarının kalıcılığını artırırken, aşırı cezalandırıcı yaklaşımlar anksiyete ve kaçınma davranışlarını tetikleyebilir.
Etimoloji
Latince 'disciplina' (eğitim, öğretim, bilgi) ve 'discipulus' (öğrenci, yandaş) kelimelerinden türetilmiş olup, 'discere' (öğrenmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Cezalandırma (punishment) ile karıştırılır; ceza, istenmeyen davranışı ortadan kaldırmayı hedeflerken, disiplin çok daha geniş bir kapsama sahiptir ve istenen yeni davranış kalıplarının inşasını amaçlar.