Pekiştirme
Reinforcement
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir bağlamda, otizm spektrum bozukluğu olan bir çocuğun göz teması kurma davranışını artırmak amacıyla, bu davranışın hemen ardından sosyal onay (gülümseme ve sesli övgü) verilmesi pozitif pekiştirmedir. Kronik baş ağrısı çeken bir bireyin, ağrının başlamasıyla birlikte ağrı kesici alarak acı hissinden kurtulması ise negatif pekiştirme yoluyla ilaç alma davranışının tekrarlanma olasılığını artırır.
Derin Analiz
Davranışçı psikolojinin temel yapı taşlarından biri olan pekiştirme, organizmanın çevresiyle etkileşimi sonucunda sergilediği davranışların kalıcılığını belirleyen mekanizmadır. B.F. Skinner'ın edimsel koşullama paradigmalarında pekiştireç, organizmanın biyolojik veya ikincil ihtiyaçlarına yanıt vererek sinir sistemindeki nükleer dopaminerjik devreleri (özellikle mezolimbik yolağı) aktive eder. Bu süreç, uyarıcı-tepki (U-T) bağını güçlendirir. Cezalandırma davranışı baskılarken, pekiştirme davranışı kalıcı olarak repertuara kazandırır. Pozitif pekiştirme ortama iştah açıcı (appetitive) bir uyarıcının eklenmesini içerirken, negatif pekiştirme aversif (hoşa gitmeyen) bir uyarıcının ortamdan çıkarılmasını sağlar; her iki süreç de davranışın olasılığını artırma yönünde işlev görür.
Etimoloji
Latince 're-' (tekrar, yeniden) ve 'fortis' (güçlü, sağlam) köklerinden türetilen 'reinforsare' fiilinden evrilmiştir; kelime anlamı olarak 'güçlendirme' veya 'sağlamlaştırma' demektir.
Karıştırmayın
Rüşvet veya ödül ile karıştırılır; ödül genellikle performansın önünde vaat edilen nesnel bir nesneyken, pekiştirme davranışın sonrasında gerçekleşir ve davranışı *gerçekten* artıran işlevsel bir sonuçtur. Ayrıca cezalandırma ile sıklıkla karıştırılır; ceza davranışı azaltmayı hedeflerken, pekiştirme her koşulda davranışın frekansını artırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Pozitif Pekiştirme
Pozitif Pekiştirme
Positive Reinforcement
Bir davranışın ardından olumlu bir uyarıcının (ödülün) sunulmasıyla o davranışın gelecekteki yinelenme olasılığının artması süreci.
İncele
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele
Pekiştirme Tarifesi
Pekiştirme Tarifesi
Schedule Of Reinforcement
Edimsel koşullamada, bir davranışın hangi sıklıkla veya hangi koşullarda pekiştireçle ödüllendirileceğini belirleyen kural sistemi.
İncele