Pekiştireç
Reinforcer
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında acemi bir güvercinin disk gagalama davranışını artırmak için, gagalama ediminin hemen ardından yem verilmesi pozitif pekiştireç işlevi görür; yüksek sesli ve rahatsız edici bir buzzing (vızıltı) sesinin ise güvercin doğru düğmeye bastığında kesilmesi negatif pekiştireç olarak davranışı pekiştirir.
Derin Analiz
Edimsel koşullama paradigmasında pekiştireç, organizmanın çıkarsadığı tepkinin çevresel sonuçlarını manipüle ederek davranışın gelecekteki topografyasını ve frekansını biçimlendiren temel değişkendir. Skinnerci çerçevede, bu uyarıcılar intrinsik olarak ödüllendirici olmak zorunda değildir; işlevsel olarak davranışın olasılığını artırma gücüyle tanımlanırlar. Pozitif pekiştireçler ortama iştah açıcı (appetitive) bir uyarıcının eklenmesiyle davranışı güçlendirirken, negatif pekiştireçler aversif (itici) bir uyarıcının ortamdan çıkarılması yoluyla aynı işlevi görür. Nörobiyolojik düzeyde, pekiştirme süreçleri mezolimbik dopaminerjik yolak üzerinden, özellikle ventral tegmental alandan nükleus accumbens'e uzanan sinaptik projeksiyonlar ve pekiştirici uyarıcılara karşı gelişen ödül beklentisi (reward prediction error) mekanizmalarıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 're-' (tekrar, yeniden) ve 'facere' (yapmak, kılmak) fiillerinden türetilen 'reinforce' sözcüğünden türetilmiştir; davranışın tekrar edilme olasılığını güçlendiren etken anlamını taşır.
Karıştırmayın
Pekiştirme (reinforcement) süreci ile pekiştireç (reinforcer) nesnesi veya uyarıcısının kendisi sıklıkla karıştırılır. Pekiştirme uygulanan prosedürün dinamik sürecidir, pekiştireç ise bu süreci tetikleyen somut uyarıcının adıktır. Ayrıca ödül (reward) terimi ile eş anlamlı zannedilir; ancak her ödül davranışın sıklığını artırmayabilir ve her pekiştireç öznel bir haz barındırmak zorunda değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Pozitif Pekiştirme
Pozitif Pekiştirme
Positive Reinforcement
Bir davranışın ardından olumlu bir uyarıcının (ödülün) sunulmasıyla o davranışın gelecekteki yinelenme olasılığının artması süreci.
İncele
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele