İştah
Appetite
Tanım
Herhangi bir fizyolojik gereksinimin tatminine yönelik arzu, özellikle de besin alımını güdüleyen psikobiyolojik istek.
Örnek Vaka / Uygulama
Gün boyunca fiziksel olarak tok olan bir bireyin, en sevdiği restoranın önünden geçerken yayılan koku ve daha önceki lezzet deneyimlerinin tetiklemesiyle ani bir yemek yeme arzu ve eğilimi duyması, iştahın homeostatik olmayan, öğrenilmiş ve hedonik doğasını gösterir.
Derin Analiz
İştah, homeostatik enerji dengesinin korunmasından ziyade, ödül sistemleri ve hedonik mekanizmalarla sıkı sıkıya bağlı bir motivasyonel durumdur. Hipotalamustaki arkuat çekirdek (ARC), agouti ile ilişkili peptid (AgRP) ve neuropeptid Y (NPY) salgılayan nöronlar ile pro-opiomelanokortin (POMC) ve kokain-amfetamin ile düzenlenen transkript (CART) içeren nöronlar arasındaki karmaşık sinaptik ağlar tarafından yönetilir. Ancak açlıktan (hunger) farklı olarak iştah, gıdanın görünümü, kokusu veya bellekteki anıları gibi çevresel ipuçlarıyla ve edimsel koşullanma süreçleriyle şekillenir; dolayısıyla fizyolojik bir açlık olmasa dahi yüksek derecede esneklik gösterebilir.
Etimoloji
Latince 'appetitus' (arzu, istek, yönelme) sözcüğünden türetilmiştir; 'ad-' (e, -e doğru) ve 'petere' (saldırmak, yönelmek, talep etmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Açlık (hunger) ile sıklıkla karıştırılır; açlık, metabolik enerji eksikliğini gideren içsel ve homeostatik bir dürtüyü ifade ederken, iştah belirli bir gıdayı tüketme arzusudur ve öğrenme, deneyim ile çevresel uyarıcılara duyarlıdır.