Koşul
Condition
Tanım
Mantıksal ya da ampirik bir soncun veya olayın bağımlı olduğu öncül durum; deneysel araştırmalarda manipüle edilen bağımsız değişken kategorisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bellek araştırmasında, katılımcıların bir listeyi 'gürültülü ortam' veya 'sessiz ortam' olmak üzere iki farklı deneysel koşula atanması; bu süreçte ortam değişkeninin araştırmacı tarafından manipüle edilmesidir.
Derin Analiz
Metodolojik ve mantıksal düzlemde 'koşul' kavramı iki ana eksende incelenir. İlki mantıksal ve ampirik nedensellik bağlamıdır: 'Gerekli koşul' (necessary condition) olmaksızın olayın gerçekleşemeyeceği temel şartı ifade ederken, 'yeterli koşul' (sufficient condition) tek başına ilgili soncu doğurma gücüne sahip durumu temsil eder. İkincisi deneysel tasarım ve istatistikte, araştırmacının bağımsız değişken üzerinde yaptığı manipülasyon seviyelerini (örneğin deney ve kontrol koşulları) niteler. Davranışçı ekolde ise (behaviorism), organizmada klasik ya da edimsel koşullama yoluyla belirli bir davranış kalıbını tetikleme sürecini fiil olarak tanımlar.
Etimoloji
Latince 'condicio' (anlaşma, şart, durum) sözcüğünden türetilmiştir; 'com-' (birlikte) ve 'dicere' (söylemek, belirtmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Bağımlı değişken (dependent variable) ile sıklıkla karıştırılır; koşul, değişkenin aldığı değer veya manipülasyon düzeyiyken, bağımlı değişken bu manipülasyonun ölçülen sonucudur.