Bağımsız Değişken
İndependent Variable (IV)
Tanım
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerindeki etkisini veya neden olduğu değişimi gözlemlemek amacıyla araştırmacı tarafından bizzat manipüle edilen ya da öncelikli olarak ölçülen temel faktördür.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) protokolünün sosyal kaygı üzerindeki etkisini inceleyen randomize kontrollü bir çalışmada, katılımcılara uygulanan müdahale türü (BDT alanlar vs. bekleme listesindeki kontrol grubu) bağımsız değişkeni oluşturur.
Derin Analiz
Deneysel ve nicel araştırmalarda nedensellik çıkarımlarının temel taşıdır. Araştırmacının kontrolü altında sistemli bir şekilde değiştirilen (aktif bağımsız değişken) veya önceden var olan özelliklerine göre gruplandırılan (atanmış bağımsız değişken) bu faktör, bağımlı değişkendeki varyansın kaynağını açıklamak üzere tasarlanır. Regresyon analizi, yol analizi (path analysis) ve yapısal eşitlik modellemesi (SEM) gibi gelişmiş istatistiksel modellerde 'açıklayıcı değişken', 'yordayıcı değişken' (predictor) veya 'nedensel değişken' olarak adlandırılır. Ancak istatistiki olarak bir bağımsız değişkenin modele dahil edilmesi, doğrudan mutlak bir nedensellik bağı kanıtlamaz; bu ilişki ancak katı deneysel kontrol ve rastgele atama (randomization) ile desteklendiğinde nedensel bir nitelik kazanır.
Etimoloji
Latince 'in-' (değil, olumsuzluk eki) + 'dependere' (dayanmak, bağlı olmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş 'independens' kökünden ve Fransızca 'variable' (değişken) sözcüğünden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Bağımlı değişken (dependent variable) ile sıklıkla karıştırılır; bağımsız değişken etkiyi oluşturan veya yordayan etkendir, bağımlı değişken ise bu etkiden nihai olarak etkilenen sonuç ölçümüdür. Ayrıca aracı değişken (mediator) ve düzenleyici değişken (moderator) ile de karıştırılmamalıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımlı Değişken
Dependent Variable (DV)
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.
İncele
Düzenleyici Değişken
Moderator
İki başka değişken arasındaki ilişkinin yönünü ya da gücünü değiştiren, etkileşimsel rol oynayan bağımsız değişken.
İncele