Faktör
Factor
Tanım
Bir sonuca katkıda bulunan, nedensel ilişki barındıran veya gözlemlenen varyansın gerisindeki gizil değişken.
Örnek Vaka / Uygulama
Kişilik ölçeğinden elde edilen onlarca maddelik verinin 'dışadönüklük' veya 'nevrotisizm' gibi daha az sayıda temel boyuta indirgenmesi sürecinde, her bir temel boyut istatistiksel birer faktör olarak karşımıza çıkar.
Derin Analiz
Metodoloji ve istatistik bağlamında faktör, hem deneysel tasarımlarda bağımsız değişkeni (etken) nitelendirir hem de çok değişkenli istatistiklerde (özellikle faktör analizinde) gözlenen değişkenler arasındaki korelasyon matrisini açıklayan gizil (latent) bir boyut olarak işlev görür. Bireysel farklılıkların veya karmaşık psikolojik olguların temelindeki ortak varyansı yakalamak için kullanılan indirgemeci ve yapılandırıcı bir analitik araçtır.
Etimoloji
Latince 'facere' (yapmak, etmek) fiilinden türetilen 'factor' (yapan, eden, icra eden) sözcüğünden günümüze ulaşmıştır.
Karıştırmayın
Değişken (variable) terimi ile sıklıkla karıştırılır; her faktör bir değişkendir ancak her değişken istatistiksel olarak bir faktör (gizil yapı) niteliği taşımaz.