Boyut
Dimension
Tanım
İstatistiksel analizlerde ve ölçüm modellerinde, bir değişken setini nitelendiren veya yapılandıran temel bileşen ya da faktör.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacının geliştirdiği 50 soruluk bir kişilik envanterini yüzlerce katılımcıya uygulaması ve verileri faktör analizine tabi tutması sonucunda, tüm maddelerin 'dışadönüklük', 'duygusal dengesizlik' ve 'deneyime açıklık' olmak üzere üç ana boyut etrafında toplandığını saptaması.
Derin Analiz
Psikometri ve çok değişkenli istatistikte boyut kavramı, karmaşık veri kümelerinin altında yatan gizil (latent) yapıları ortaya çıkarmak amacıyla kullanılır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi yöntemler, aralarında korelasyon bulunan çok sayıda gözlenen değişkeni daha az sayıda bağımsız boyuta indirgeyerek yapıyı basitleştirir. Örneğin zeka testleri, sözel ve sözel olmayan zeka gibi temel boyutlar üzerinden kümelenir. Bu indirgeme işlemi, insan davranışının çok katmanlı yapısını matematiksel olarak modellemeyi ve psikometrik araçların yapı geçerliliğini test etmeyi sağlar.
Etimoloji
Latince 'dimetiri' (ölçmek) fiilinden türetilen 'dimensio' (ölçü, ölçüm) kelimesine dayanır.
Karıştırmayın
Ölçek (scale) veya Madde (item) kavramları ile sıklıkla karıştırılır; ölçek ölçüm aracının tamamını, madde tek bir soruyu, boyut ise maddelerin oluşturduğu soyut alt faktörü ifade eder.